Haber Detayı
Veri ısı adası alarmı: Milyonlarca insanı etkileyecek
Yeni bir araştırmaya göre, yapay zeka veri merkezlerinin bulunduğu bölgelerde sıcaklıklar ortalama 2 derece artarken, bu etki milyonlarca insanın yaşadığı alanlara kadar yayılabiliyor.
Yapay zeka altyapısının hızla büyümesi, çevresel etkileri de beraberinde getiriyor.
Yeni bir çalışma, veri merkezlerinin çevresinde “veri ısı adası” etkisi yaratarak geniş bölgelerde sıcaklık artışına neden olduğunu ortaya koydu.Cambridge Üniversitesi Bilgisayar Bilimi ve Teknolojisi Bölümü liderliğinde yürütülen ve henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş araştırmaya göre, 2004-2024 yılları arasında dünya genelindeki 6 binden fazla veri merkezinin çevresinde kara yüzeyi sıcaklığı ortalama yaklaşık 2 derece Celsius arttı.
Bazı bölgelerde ise bu artış 9 dereceye kadar ulaştı.Araştırmacılar, bu sıcaklık artışının veri merkezlerinden yaklaşık 10 kilometre uzaklığa kadar hissedilebildiğini ve küresel ölçekte 343 milyon insanı etkileyebileceğini hesapladı.VERİ MERKEZLERİNİN ÇEVRESEL ETKİSİVeri merkezleri, yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için büyük miktarda veriyi depolayıp işliyor.
Ancak bu süreç, ciddi miktarda enerji tüketimi ve ısı üretimi anlamına geliyor.Modern yapay zeka sistemleri, on binlerce grafik işlem birimi (GPU) içeren büyük kümeler üzerinde çalışıyor.
Bu sistemlerin ürettiği yoğun ısı, gelişmiş soğutma sistemleri ve yüksek su kullanımı gerektiriyor.Bazı veri merkezlerinin enerji ihtiyacı bir gigawatt’ı aşabiliyor.
Bu miktar, yaklaşık 750 bin ila 1 milyon hanenin elektrik tüketimine eşdeğer.Bunun yanı sıra veri merkezleri, 90 desibelin üzerine çıkabilen gürültü seviyeleriyle çevrede yaşayanlar için ek bir sorun oluşturuyor.
Uzun süreli 85 desibel üzerindeki gürültünün işitme sağlığı açısından riskli olduğu biliniyor.Kurak bölgelerde ise soğutma için kullanılan yüksek miktarda su, kuraklık risklerini artırabileceği gerekçesiyle endişe yaratıyor.ENERJİ MALİYETLERİ VE EKONOMİK ETKİVeri merkezlerinin artan enerji talebi, elektrik şebekeleri üzerinde de baskı oluşturuyor.
ABD’de elektrik fiyatlarının Aralık 2025 itibarıyla yüzde 7 artmasında bu durumun etkili olduğu belirtiliyor.Artan enerji maliyetlerinin, işletmeler aracılığıyla tüketicilere yansıtılması bekleniyor.
Özellikle düşük gelirli hanelerin bu durumdan daha fazla etkilenebileceği ifade ediliyor.YATIRIMLAR HIZLA ARTIYORYapay zekaya yönelik veri merkezi yatırımları hız kesmeden devam ediyor.
BloombergNEF tahminlerine göre, bu alandaki küresel harcamaların 2026’da 760 milyar dolara ulaşması bekleniyor.Büyük teknoloji şirketleri de yatırımlarını artırıyor.
Alphabet’in tek başına 185 milyar dolarlık yatırım planladığı, toplam harcamaların bazı ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılasını aştığı belirtiliyor.Araştırmanın bulguları bazı uzmanlar tarafından tartışmalı bulunuyor.
Eleştiriler, sıcaklık artışının yalnızca veri merkezlerinin faaliyetlerinden değil, aynı zamanda yapılaşma sürecinde doğal alanların kaybından kaynaklanabileceğine işaret ediyor.ÇÖZÜM ARAYIŞLARIUzmanlara göre, veri merkezlerinin çevresel etkilerini azaltmak mümkün.
Yazılım tarafında daha verimli hesaplama yöntemleri geliştirilmesi önerilirken, donanım tarafında ise çip tasarımlarının iyileştirilmesi ve hibrit soğutma sistemlerinin kullanılması gündemde.Araştırmacılar, sıvı soğutma ile hava soğutmanın birlikte kullanıldığı sistemlerin ve enerji verimliliği yüksek teknolojilerin, “veri ısı adası” etkisini azaltmada kritik rol oynayabileceğini vurguluyor.
