Haber Detayı
Mor mu mavi mi? Harvard’dan zihin yakan renk oyunu
İlk bakışta son derece basit gibi görünüyor: Görseldeki noktaların rengi ne? Ancak bilim insanlarının geliştirdiği yeni optik illüzyon, bu sorunun sanıldığı kadar kolay olmadığını ortaya koyuyor.
Birkaç saniye dikkatle bakıldığında aynı noktaların kimi zaman mora, kimi zaman da maviye yakın bir tonda algılandığı fark ediliyor.
Üstelik değişen şey görüntünün kendisi değil, beynimizin rengi yorumlama biçimi.
Harvard Tıp Fakültesi’nde biyomedikal optik mühendisi olarak çalışan Hinnerk Schulz-Hildebrandt tarafından geliştirilen bu illüzyon, gözümüzün ve beynimizin rengi nasıl işlediğini çarpıcı biçimde gösteriyor.
Çalışma, Perception dergisinde yayımlandı.
Araştırmaya göre mor renkteki noktalar, doğrudan baktığımız yerde mor olarak algılanırken, çevrede kalan ve aslında aynı renge sahip diğer noktalar daha maviymiş gibi görünebiliyor.
Bilim insanına göre bu durum, insan gözündeki renk algısından sorumlu hücrelerin çalışma biçiminden kaynaklanıyor.
Başka bir deyişle, gözümüz gördüğünü doğrudan beynimize iletmiyor; beyin de bu bilgiyi her zaman kusursuz biçimde yorumlamıyor.
Uzmanların aktardığına göre insan gözünde renkleri algılayan üç temel koni hücresi bulunuyor.
Bunlar L, M ve S konileri olarak adlandırılıyor.
Bu harfler, hücrelerin daha duyarlı olduğu dalga boylarını ifade ediyor.
L konileri daha çok kırmızı tonlara, M konileri yeşil ve sarıya, S konileri ise mavi tonlara daha duyarlı çalışıyor.
Ancak bu hücreler gözün her bölgesine eşit şekilde dağılmış değil.
Özellikle en net görmenin gerçekleştiği merkez bölgede, mavi tonları algılayan S konileri çok daha az bulunuyor.
Bu nedenle gözümüz, doğrudan baktığı noktadaki maviyi algılama konusunda aslında düşündüğümüz kadar güçlü değil.
Uzmanlar, beynimizin bu eksikliği günlük hayatta büyük ölçüde telafi ettiğini belirtiyor.
Yani normalde bu farkı hissetmiyoruz.
Çünkü beyin, yıllar içinde gelen görsel bilgileri dengelemeyi öğreniyor.
Ancak özel olarak tasarlanmış bu tür illüzyonlar, o “denge sistemini” şaşırtabiliyor.
Bu yüzden dokuz noktalı görselde, aslında aynı renkte olan noktalar bir anda farklıymış gibi algılanıyor.
Beyin, noktaları arka plandan ayırabilmek için bazılarını daha mor, bazılarını ise daha mavi gibi yorumluyor.
İllüzyonun en dikkat çekici yanı, etkinin siz görüntüye bakarken adeta canlı şekilde değişmesi.
Gözünüzü bir noktaya sabitlediğinizde o bölgedeki nokta mor görünürken, çevrede kalan diğer noktalar daha mavimsi bir tona kayabiliyor.
Bakışınızı başka bir noktaya çevirdiğinizde ise bu kez yeni odaklandığınız alan morlaşıyor, diğerleri yeniden değişiyor.
Araştırmacıya göre burada beynin yaptığı şey, benzer tonları birbirinden daha belirgin hale getirmek.
İlk anda noktalar ile arka plan birbirine oldukça yakın görünüyor.
Beyin de bu karışıklığı azaltmak için noktaların rengini olduğundan daha farklıymış gibi algılıyor.
Böylece şekiller arka plandan daha kolay ayrılıyor.
İlginç bir başka ayrıntı da şu: Görsele biraz daha uzaktan bakıldığında bu etki değişiyor.
Uzaklık arttıkça daha fazla nokta yeniden mor görünmeye başlayabiliyor.
Yani yalnızca nereye baktığınız değil, görüntüye hangi mesafeden baktığınız da renk algısını etkiliyor.Bu da renk görmenin sandığımız kadar sabit olmadığını ortaya koyuyor.
Günlük hayatta “gördüğümüz renk” diye düşündüğümüz şey, gerçekte yalnızca nesnenin rengi değil; göz yapımız, odak noktamız, çevredeki renkler ve beynimizin yorumlama biçiminin birleşimi oluyor.
Metinde ayrıca görsel algıyla ilgili en ünlü örneklerden biri olan “kafe duvarı illüzyonu”na da yer veriliyor.
İlk kez 1979’da Bristol Üniversitesi’nden nöropsikoloji profesörü Richard Gregory tarafından tanımlanan bu illüzyonda, siyah ve beyaz karolar kaydırmalı şekilde dizildiğinde düz yatay çizgiler eğikmiş gibi görünüyor.
Oysa çizgiler gerçekte düzdür.Bu etkinin nedeni de yine beynin kontrastı ve parlaklık farklarını yorumlama biçimi.
Koyu ve açık alanların yan yana gelişi, retinadaki sinir hücrelerinin verdiği tepkileri değiştiriyor.
Beyin de bu küçük farkları birleştirerek aslında olmayan eğimleri varmış gibi algılıyor.
Daily Mail’in “Are these dots blue or purple?
Optical illusion reveals how our perception of colour is easily skewed” başlıklı haberinden derlenmiştir.
