Haber Detayı
Yük 'out'; yakıt 'in'! Hürmüz krizi, deniz taşımacılığında yeni dönemi başlattı
İran’daki çatışmalar sonrası denizcilik şirketleri yük taşımak yerine yakıt taşıyor; artan talep gemilere yakıt ikmalinin en yoğun yapıldığı liman olan Singapur’da stokların hızla tükenmesine yol açıyor.
Yakıt krizinin etkisini sınırlamak isteyen bazı denizcilik şirketleri, filolarını bu kez yük değil yakıt taşımak için devreye sokmaya başladı.
Financial Times'ın sektörde faaliyet gösteren trader'ı kaynak gösterdiği haberine göre, bazı şirketlerin gemilerini kargo almak yerine ek yakıt yüklemek amacıyla kullandığını ve bu uygulamanın özellikle ABD–Singapur hattında görülmeye başladığını belirtti.
Singapur, küresel ölçekte gemilere yakıt ikmalinin en yoğun yapıldığı liman olarak öne çıkıyor.İran’da savaşın başlamasının ardından Singapur’daki gemi yakıtı olarak bilinen bunker fuel stoklarında artış yaşandı.
Bu artışın arkasında hem şehir devletinin stratejik rezervlerini büyütmesi hem de bazı armatörlerin yükselen fiyatlar nedeniyle yakıt alımlarını ertelemesi bulunuyor.Ancak önümüzdeki dönemde daha fazla geminin rotasını Singapur’a çevirmesi ve yakıt talebinin hızla yükselmesi nedeniyle mevcut stokların kısa sürede eriyebileceği değerlendiriliyor.Fiyatlar 3 katına çıktıFiyat raporlama kuruluşu Argus’un verilerine göre, denizcilikte kullanılan yakıtlardan biri olan 'marine gas oil' fiyatı 9 Mart itibarıyla bir ay öncesine göre yüzde 190 yükseldi.
Bu artış, büyük bir ham petrol tankerinin günlük yakıt maliyetini 82 bin dolar artırdı.
Yakıt fiyatları 9 Mart’ta ton başına 1.130 dolarla zirveye çıktıktan sonra 25 Mart’ta 796 dolara geriledi.
Buna rağmen fiyatlar hâlâ Şubat sonuna göre yaklaşık yüzde 55 daha yüksek seviyede bulunuyor.Sektördeki baskıyı artıran bir diğer gelişme ise Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Füceyre limanının fiilen devre dışı kalması oldu.
Dünyanın en büyük üçüncü gemi yakıt ikmal merkezi olan limanda birçok tedarikçi mücbir sebep (force majeure) ilan ederek Mart ayı için fiyat tekliflerini durdurdu.Şu anda bölgede yakıt ikmali yalnızca gemiler arası transferle sınırlı şekilde gerçekleştirilebiliyor.Tedarik zincirleri sil baştanÖte yandan Singapur merkezli bazı petrokimya tedarikçileri müşterilerine mücbir sebep bildirimleri göndererek yakıt teslimatına ilişkin sözleşme yükümlülüklerini yerine getiremeyeceklerini duyurdu.
Bu süreçte bazı konteyner gemilerinin ise bunker tanklarını normal kapasitenin üzerine çıkararak fiilen yakıt taşımacılığı yaptığı belirtiliyor.Danimarkalı denizcilik devi Maersk’in CEO’su Vincent Clerc, dünya genelinde yakıt arzının bölgesel olarak dengesiz dağıldığını ifade ederek bazı bölgelerde yeterli arz varken diğerlerinde ciddi kıtlık yaşanabileceğini söyledi.
Clerc’e göre şirketler bu nedenle yakıtı küresel ağ içinde yeniden konumlandırarak tedarik zincirlerini yeniden düzenlemek zorunda kalıyor.Sektördeki şirketlerin büyük bölümü yakıtı uzun vadeli sözleşmelerle satın alsa da fiyatlar genellikle üçer aylık dönemlerde güncelleniyor.
Son dönemde hızla yükselen maliyetler nedeniyle deniz taşımacılığı şirketleri acil yakıt ek ücretleri uygulamaya başladı.
Hapag-Lloyd CEO’su Rolf Habben Jansen, şirketlerinin yalnızca artan yakıt fiyatları nedeniyle haftada 40 ila 50 milyon dolar ek maliyet üstlendiğini açıkladı.Transport & Environment verilerine göre 28 Şubat’ta başlayan çatışmalardan bu yana yakıt fiyatlarındaki artış, denizcilik sektörüne yaklaşık 4,6 milyar euro ek maliyet getirdi.Yakıt, bir geminin toplam operasyonel giderlerinin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor.
