Haber Detayı
Satürn'de mevsimler değişiyor: Dev teleskoplardan tarihi iş birliği
Cassini'den sonra sessizliğe bürünen halkalı gezegen, Hubble ve James Webb'in radarına takıldı. Uzayın iki dev gözü, Satürn’ün derinliklerindeki gizemli fırtınaları ve renk değişimlerini daha önce hiç görülmemiş bir netlikle dünyaya ulaştırdı.
Satürn’ün gizemli dünyasını yakından inceleyen Cassini görevi sona erdiğinde, halkaların efendisine dair doğrudan veri akışımız kesilmişti.
Ancak uzaydaki gözlerimiz olan Hubble ve James Webb Uzay Teleskopları, dev gezegeni uzaktan takibe alarak bu boşluğu doldurmaya devam ediyor.Son dönemde yapılan ortak gözlemler, Satürn’ün atmosferindeki mevsimsel değişimleri ve halkaların karmaşık yapısını daha önce hiç olmadığı kadar detaylı bir şekilde ortaya koydu.
Bu iki dev teleskobun farklı dalga boylarında elde ettiği veriler birleşince, gaz devinin atmosferine dair adeta üç boyutlu bir manzara ortaya çıktı.Hubble ve JWST, evrene bambaşka pencerelerden bakıyor.
Hubble görünür ışıkla yüzeydeki renk değişimlerini takip ederken, kızılötesi yetenekleriyle donatılan JWST, Satürn’ün kalın atmosfer tabakalarının çok daha derinlerine nüfuz edebiliyor.
On yıl süren "Dış Gezegen Atmosferleri Mirası" (OPAL) programı kapsamında yürütülen bu çalışmalar, gezegenin kuzey yarım küresinde yaz mevsimi sona ererken, güneyin ise bahara ilk adımlarını attığını gösteriyor. 2024 yılının Ağustos ve Kasım aylarında yapılan bu ardışık gözlemler, halkaların Dünya ile aynı hizaya gelip kısa süreliğine "kaybolmasından" hemen önceki son net görüntüleri kayıt altına aldı.Atmosferdeki dev dalgalar ve gizemli altıgenJWST’nin sunduğu verilerde, Satürn’ün kuzey kutbunda yer alan ve bilim dünyasını yıllardır şaşırtan altıgen şeklindeki jet akımı tüm netliğiyle seçiliyor.
Mevsimlere göre renk değiştiren bu devasa fırtınanın yanı sıra, kutup bölgelerindeki gri-yeşil puslu görünüm de dikkat çekici.
Uzmanlar, bu renk tonunun yüksek irtifadaki aerosollerden veya gezegenin görkemli kutup ışıklarından kaynaklanabileceğini düşünüyor.
Gezegenin orta enlemlerinde ise adeta bir kurdele gibi uzanan devasa dalga yapıları göze çarpıyor.
Hemen altında ise 2011 yılında yaşanan büyük bahar fırtınasından geri kalan son küçük izler hala varlığını koruyor.Teleskoplar sadece gezegenin atmosferini değil, çevresindeki kalabalık uydu ailesini de mercek altına aldı.
Hubble görüntülerinde Janus, Mimas ve Epimetheus gibi küçük ve sönük uydular seçilirken; JWST daha uzaklara odaklanarak Dione ve buzlu yapısıyla yaşam arayışlarının odak noktası olan Enceladus’u görüntülemeyi başardı.Halkaların içine bakıldığında ise B halkasındaki karmaşık yapılar ve son derece ince olan F halkası ilk kez bu kadar belirgin bir şekilde ortaya çıktı.
İki teleskobun bu başarılı iş birliği, dış gezegenlerdeki hava durumunu ve jeolojik değişimleri takip etmek adına yeni bir dönemin kapısını açmış durumda.
