Kayan: “Küresel gerilim Mersin için yeni bir sürecin kapısını aralıyor”

Müstakil Sanayici ve İş Adamları Derneği (MÜSİAD) Mersin Şube Başkanı Mehmet Sait Kayan, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin artık geçici bir jeopolitik dalgalanma olarak okunamayacağını söyledi.

Kayan, dünya petrolü ve sıvılaştırılmış doğal gaz akışının önemli bir bölümünün geçtiği bu hatta yaşanan her kırılmanın, enerji maliyetlerinden navluna, sigortadan tedarik sürelerine kadar küresel ticaret zincirini doğrudan etkilediğini belirtti.

Kayan, ticari dengelerin değiştiğini, kartların yeniden karıldığını ve bu süreçte yeni rota arayışlarının hızlandığını ifade etti.

Hürmüz’de yaşanan gelişmelerin yalnızca enerji fiyatlarıyla sınırlı değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Kayan, burada asıl konuşulması gereken başlığın enerji güvenliği ile lojistik güvenliğinin aynı anda sarsılması olduğunu söyledi.

İran’ın “hasmane olmayan” gemilerin koordinasyonla geçişine izin verileceğine ilişkin açıklamasının bile küresel taşımacılık açısından yeni bir belirsizlik katmanı oluşturduğunu belirten Kayan, bunun uluslararası sevkiyat planlamasında ezberleri bozduğunu kaydetti.

Kayan, büyük ekonomilerin artan maliyet baskısıyla birlikte ateşkes, çıkış ve alternatif güzergâh senaryolarını daha yüksek sesle konuşmaya başlamasının temel nedeninin de bu ekonomik baskı olduğunu dile getirdi.

Küresel ölçekte artık sadece savaşın değil, savaşın maliyetinin konuşulduğunu belirten Kayan, bu tablonun enerji piyasasının ötesine geçerek ticaretin ana omurgasını etkilediğini söyledi.  “Yeni rota arayışları hızlanıyor ama alternatifler henüz yeterli değil” Kayan, Suudi Arabistan’ın batı kıyısındaki Yenbu Limanı üzerinden petrol sevkiyatını artırmasının yeni rota arayışlarının en somut örneklerinden biri olduğunu söyledi.

Saudi Aramco’nun Doğu-Batı boru hattı üzerinden Kızıldeniz çıkışını daha yoğun kullanmaya başladığına dikkat çeken Kayan, buna rağmen bu tür alternatiflerin Hürmüz Boğazı’nın taşıdığı stratejik yükü bütünüyle ikame etmeye yetmeyeceğini belirtti.

Kayan, bugün dünyada alternatiflerin devreye girdiğini ancak mevcut sistemin hâlâ büyük ölçüde Hürmüz güvenliğine bağlı olduğunu, bu nedenle krizin sadece geçici bir sevkiyat problemi değil, küresel enerji mimarisini ilgilendiren yapısal bir kırılma anlamı taşıdığını ifade etti. “Krizin derinleşmesi halinde deniz yollarının ötesi konuşulur” Kayan, gerilimin uzaması durumunda riskin sadece boğaz geçişiyle sınırlı kalmayacağını, karadaki enerji arz noktalarının, terminallerin ve kritik altyapıların da daha fazla gündeme gelebileceğini kaydetti.

Bu nedenle bugün yalnızca bir geçiş hattı krizinin değil, enerji güzergâhlarının güvenliği krizinin yaşandığını belirten Kayan, küresel ticaretin bundan sonraki dönemde rota güvenliğini fiyat kadar önemli bir kriter olarak değerlendireceğini söyledi.

Küresel tablonun Mersin açısından da dikkatle okunması gerektiğini belirten Kayan, kentin artık yalnızca bir liman şehri olarak değil, Türkiye’nin lojistik kapasitesini sahaya yansıtan en önemli merkezlerden biri olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Mersin’in limanı, serbest bölgesi, dış ticaret tecrübesi, depolama kabiliyeti, gümrük altyapısı, karayolu ve demiryolu bağlantılarıyla Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki en güçlü lojistik üslerinden biri olduğunu kaydeden Kayan, yeni rota arayışlarının hızlandığı bir dönemde bu kapasitenin çok daha kıymetli hale geldiğini ifade etti.

Kayan, Çukurova Uluslararası Havalimanı’nın da bu tabloda yalnızca bir ulaşım yatırımı olarak değil, Mersin’in lojistik kabiliyetini büyütecek stratejik bir unsur olarak görülmesi gerektiğini söyledi.

Hava kargo bağlantısı güçlü, liman entegrasyonu yüksek ve dış pazarlara erişim süresi kısalmış bir Mersin’in yatırımcı, üretici ve ihracatçı açısından çok daha cazip hale geleceğini belirten Kayan, demiryolu bağlantılarının güçlenmesinin de Mersin’in liman gücünü hinterlandıyla daha sağlam biçimde birleştireceğini kaydetti.