Petrodolar Hürmüz'de ölüyor: İran savaşı petroyuanı mı doğuruyor?

Deutsche Bank stratejistleri, Orta Doğu’da tırmanan gerilimin küresel finans sisteminin temel taşı olan Amerikan doları üzerindeki etkilerini analiz eden çarpıcı bir rapor yayımladı.

Raporda, ABD'nin enerji bağımsızlığının kısa vadede doları "güvenli liman" olarak destekleyebileceği ancak artan askeri harcamalar ve mali risklerin bu avantajı gölgelediği belirtildi.

Banka analistleri, krizin asıl kalıcı etkisinin doların uzun vadeli temelleri, yani dünyanın ticaretini dolarla yapma ve fazlalarını dolar varlıklarında saklama isteği üzerinde olacağını vurguladı.

PETROYUANIN DOĞUŞU: KÖRFEZ’DE DOLAR KALKANI DELİNİYOR Petrodolar rejiminin temellerinin bu çatışmadan önce de baskı altında olduğuna dikkat çeken raporda, Orta Doğu petrolünün artık ABD yerine Asya'ya satıldığı ve yaptırımlı petrolün çoktan "dolar raylarından çıktığı" ifade edildi.

Güncel çatışmanın, ABD’nin Körfez altyapısına sağladığı güvenlik şemsiyesini tartışmaya açarak yeni fay hatlarını ortaya çıkardığı savunuldu.

Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin yuan cinsinden ödemelerle sağlanabileceğine dair raporların yakından izlenmesi gerektiğini belirten banka analistleri, "Bu çatışma petrodolar hakimiyetinin erozyona uğraması ve petroyuanın başlangıcı için bir katalizör olabilir" uyarısını doğrudan alıntılayarak paylaştı.

DOLARIN İDAM FERMANI: ENERJİ BAĞIMSIZLIĞI VE STRATEJİK ÖZERKLİK Dolar için asıl büyük riskin, dünyanın küresel çapta ticareti yapılan petrol ve gazdan uzaklaşarak yerli kaynaklara ve yenilenebilir enerjiye yönelmesi olduğu vurgulandı.

Raporda, "Savunma ve enerjide daha kendi kendine yeten bir dünya, muhtemelen daha az ABD doları rezervi tutan bir dünya olacaktır" tespiti yapıldı.

Ülkelerin ekonomik güvenliği artık milli güvenliğin bir parçası olarak gördüğü ifade edilirken, bugüne kadar yabancı varlıklarda tutulan rezervlerin artık stratejik özerkliği destekleyen yerli kapasiteyi inşa etmek için kullanılacağı, bu durumun da uzun vadede dolar için negatif bir tablo çizdiği kaydedildi.

ALTYAPI SAVAŞTAN ÖNCE HAZIRLANMIŞTI Rapora göre ABD-İsrail-İran savaşı patlak vermeden çok önce, küresel enerji ve savunma dengelerinde doların aleyhine köklü değişimler yaşanmaya başlamıştı.

Kaya gazı çıkarma teknolojisini eline alarak enerji bağımsızlığını ilan eden ABD, Orta Doğu petrolünün en büyük alıcısı olma vasfını yitirirken, bölge petrolünün yüzde 85’i Asya’ya akmaya başladı ve Suudi Arabistan Çin’e ABD’den dört kat daha fazla petrol satar hale geldi.

Bu durum, Çin’in ödemeleri yuan üzerinden yapma isteğiyle birleşince sistemde temel bir istikrarsızlık yarattı.

Aynı dönemde Suudi Arabistan, Vizyon 2030 kapsamında askeri harcamalarının yarısını yerlileştirme hedefiyle dışa bağımlılığını azaltmaya odaklanırken; Çin, Tayland ve BAE ile birlikte SWIFT veya dolar muhabir bankacılığına ihtiyaç duymayan, blok zinciri tabanlı "Project mBridge" sistemine dahil oldu.

Rusya ve İran’a yönelik yaptırımlar ise petrol ticaretinin çoktan ruble, yuan ve rupi gibi yerel para birimlerine kaymasına yol açarak dolar dışı finansal altyapının işlerliğini kanıtlamıştı.