Gözaltında doğdular, askerlere verildiler: Arjantin'in çalınan çocukları

Arjantin’de 1976 yılında yapılan askeri darbe ile başlayan ve 1983’e kadar süren kirli savaş döneminde binlerce insan “kaybedildi”.

Siyasi muhalifler gözaltına alındı, işkence gördü, öldürüldü.

Bu süreçte en acımasız uygulamalardan biri hamile kadınların doğum yaptıktan sonra çocuklarının ellerinden alınmasıydı.Resmi kayıtlara göre yüzlerce bebek, kimlikleri değiştirilerek başka ailelere verildi.Victoria Donda bu çocuklardan biri.BABASI İŞKENCECİ ÇIKTIVictoria 1977 yılında doğdu.

Annesi María Hilda Pérez ve babası José María Donda, sol görüşlü siyasi aktivistlerdi.

İkisi de cunta tarafından gözaltına alındı.

Pérez, Buenos Aires’teki Donanma Mekanik Okulu’nda (ESMA) tutulan hamile tutuklulardan biriydi.

Victoria burada, gözaltı merkezinde doğdu.Doğumdan kısa süre sonra annesinden alındı.Annesi birkaç ay sonra ölüm uçuşu* olarak bilinen yöntemle öldürüldü.*Ölüm uçuşları, Arjantin askeri diktatörlüğü sırasında uygulanan sistematik bir infaz yöntemiydi.

Gözaltına alınan ve işkence merkezlerinde tutulan kişiler, nakil bahanesiyle askeri uçaklara bindiriliyor, uçuş sırasında genellikle uyuşturuluyor ya da bayıltılıyor ve ardından denize ya da nehirlere atılıyordu.

Çoğu kurban hala hayattayken uçaktan atıldığı için bu yöntem, hem infaz hem de delil yok etme aracı olarak kullanıldı.

Ceset bırakılmaması sayesinde devlet, bu kişilerin akıbetini inkar edebiliyor ve onları “kayıp” olarak kayda geçiriyordu.

Bu nedenle bu dönemde zorla kaybedilen insanlara “desaparecidos” (kaybedilenler) adı verildi.

Ölüm uçuşlarının en çok uygulandığı yerlerden biri Buenos Aires’teki Donanma Mekanik Okulu (ESMA) idi ve uçuşlar genellikle La Plata Nehri ile Atlas Okyanusu üzerinde gerçekleştirildi.

Binlerce kişinin bu yöntemle öldürüldüğü tahmin ediliyor.Victoria DondaVictoria’nın babası da kaybedilenler arasındaydı bu nedenle farklı bir kimlikle, Analía Azic adıyla büyütüldü.

Kendisini büyüten kişi, eski bir sahil güvenlik görevlisi olan Juan Antonio Azic’ti.2003 yılına kadar hayatı bu kimlikle devam etti.O yıl Arjantin’de diktatörlük dönemine ilişkin davalar yeniden gündeme geldi.

Azic’in adının, işkence ve sorgulamalara katılan askerler arasında yer aldığı da böylelikle ortaya çıktı.

Azic intihar girişiminde bulundu ve ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldı.Juan Antonio AzicVictoria, bunu öğrendiğinde bir arkadaşı aracılığıyla insan hakları savunucularıyla temasa geçti.Aldığı bilgilerle bir kez daha sarsıldı: Biyolojik ailesi, diktatörlük döneminde kaybedilenler arasındaydı ve kendisi doğumdan sonra kaçırılmıştı.Victoria başlangıçta bu iddiayı reddetti.

Ancak yıllardır yürütülen soruşturma kapsamında, doğumuna tanıklık eden eski bir tutuklunun ifadeleri ve çeşitli belgeler bu ihtimali güçlendiriyordu.2004 yılında DNA testi yapıldı.

Sonuçlar, Victoria’nın María Hilda Pérez ve José María Donda’nın kızı olduğunu kesin olarak ortaya koydu.Victoria mahkeme sürecinde kimliğini geri aldı.

Ancak kendisini büyüten aileyle bağını tamamen koparmadı.

Annesi olarak bildiği Esther Abrego’nun davada sorumlu tutulmaması için ifade verdi.

Azic hakkında ise yargılama süreci devam etti.Victoria Donda, bu süreçle birlikte kamuoyunda görünür hale geldi.

İnsan hakları alanında çalışmalar yürüttü, daha sonra siyasete girdi ve milletvekili oldu. “Mi nombre es Victoria” (Adım Victoria) adlı kitabında yaşadıklarını yazdı.Bugün hala Arjantin’de “çalınan çocuklar” meselesinin en bilinen isimlerinden biri.IGNACIO HURBAN VE GUIDO’NUN ÖYKÜSÜIgnacio Hurban 1978 yılında doğdu.

Gerçek anne babası Oscar Montoya ve Laura Carlotto, sol görüşlü siyasi aktivistlerdi.

İkisi de 1977 yılında cunta tarafından gözaltına alındı.

Montoya kısa süre sonra öldürüldü.

Carlotto ise hamile olduğu için hayatta tutuldu: Ignacio doğduktan hemen sonra annesinden alındı ve kadın öldürüldü.Ignacio kimliği değiştirilerek başka bir aileye verildi.

Buenos Aires eyaletindeki Olavarría kasabasında, Clemente ve Juana María Hurban isimli bir çiftin yanında büyüdü.Ignacio HurbanHayatı yıllarca bu kimlikle devam etti.

Okudu, evlendi ve çocukları oldu hatta dünyanın tanıdığı bir piyanist oldu.

Ancak zamanla kimliğine dair şüpheler ortaya çıkmaya başladı. 2014 yılında, 36 yaşına geldiğinde evlat edinildiğini öğrendi ve bunun üzerine DNA testi yaptırdı.Test sonuçları gerçek kimliğini ortaya koydu: Guido Montoya Carlotto.

Annesi Laura Carlotto, babası Oscar Montoya idi ve ikisi de 1977’de diktatörlük tarafından gözaltına alındıktan sonra öldürülmüştü.

Hurban’ın kimliği, Plaza de Mayo Büyükanneleri tarafından oluşturulan DNA bankası aracılığıyla tespit edildi.Hurban’ın hikayesini büyükannesi Estela de Carlotto’dan ayrı düşünemeyiz:Estela de Carlotto, Laura Carlotto’nun annesiydi, yani Hurban’ın büyükannesi...Ignacio Hurban (Guido Montoya Carlotto) ve büyükannesi Estela de CarlottoKızı gözaltına alındıktan sonra torununun doğduğunu öğrendi ve onu bulmak için yıllarca mücadele etti.

Bu süreçte benzer durumda olan ailelerle birlikte Plaza de Mayo Büyükanneleri örgütünü kurdu.

Örgüt, diktatörlük döneminde kaçırılan çocukların kimliklerini ortaya çıkarmak için yıllarca çalıştı.Estela de CarlottoAncak Carlotto, onlarca torunun bulunmasına rağmen kendi torununa yıllarca ulaşamayacaktı.2014'te Hurban’ın yaptırdığı DNA testine kadar...

O test yıllardır süren arayışı bitirdi.Gerçek kimliği ortaya çıktı: Guido Montoya Carlotto.Hurban, Plaza de Mayo Büyükanneleri’nin bulduğu 114. torun oldu.

Ve örgütün simge isminin gerçek torunuydu.KAYIP AİLEDEN BAKANLIĞA: JUAN CABANDIEJuan Cabandié 1978’de Buenos Aires’te, Donanma Mekanik Okulu’nda (ESMA) doğdu.

Annesi Alicia Alfonsín ve babası Damián Abel Cabandié, cunta tarafından gözaltına alınmış siyasi tutuklulardı.

Cabandié doğar doğmaz annesinden alındı, kimliği değiştirildi ve Arjantin Federal Polisi mensubu Luis Falco tarafından büyütüldü.Gerçek kimliğine dair hiçbir bilgisi olmadan büyüdü.

Cabandié’nin dosyası da Plaza de Mayo Büyükanneleri’nin yürüttüğü çalışmalar sırasında gündeme geldi. 2003 yılında yapılan DNA testiyle kimliği kesin olarak tespit edildi ve kayda geçen 77. torun oldu.Juan CabandiéBu noktadan sonra hikaye sadece geçmişe ait olmadı.

Cabandié insan hakları alanında çalışmaya başladı ve siyasete girdi.

Peronist hareket içinde yer aldı, La Cámpora yapılanmasında görev üstlendi.2005’te Federal Gençlik Konseyi koordinatörlüğüne getirildi.

Ardından Adaletçi Parti’de çeşitli görevler aldı. 2007’de Buenos Aires yerel yönetiminde yasama organına girdi.2013’te ulusal milletvekili seçilen Cabandie 2019 yılına gelindiğinde Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakanı olarak atandı.VICTORIA MONTENEGRO50 yaşındaki Victoria Montenegro, 13 Şubat 1976’da ailesiyle birlikte kaçırıldığında henüz birkaç haftalıktı.

Bir askeri aile tarafından büyütüldü ve 24 yıl boyunca başka bir kimlikle yaşadı.Victoria’nın ailesinin kaçırıldığı baskını yöneten kişi, eski bir askeri albay olan Hernán Antonio Tetzlaff’tı.

Tetzlaff, Victoria’yı o gün yasa dışı şekilde alarak kendi ailesi içinde büyüttü ve gerçek kimliğini ondan gizledi.1984 yılında Plaza de Mayo Büyükanneleri, Tetzlaff’ın bir bebeği kaçırdığı bilgisine ulaştı ve suç duyurusunda bulundu.

Yargı süreci yavaş ilerledi, ancak Temmuz 2000’de Victoria’nın Hilda ve Toti’nin kızı olduğu kesinleşti. 2001 yılında kimliğini geri aldı.Victoria MontenegroVictoria’nın anne babası Roque Orlando “Toti” Montenegro ve Hilda Ramona Argentina Torres, Arjantin’de 1970’lerde faaliyet gösteren devrimci örgütlerden biri olan Halkın Devrimci Ordusu’nun (ERP) üyeleriydi.

Toti Montenegro’nun cesedi Mayıs 1976’da La Plata Nehri’nin Uruguay kıyısında bulundu.

İnsan hakları alanında çalışan adli bilimciler, onun ölüm uçuşları sırasında öldürüldüğünü belirtiyor.

Hilda Torres ise hala kayıp.O günden bu yana insan hakları alanında çalışmalar yürüten Montenegro, Buenos Aires şehir meclisinde milletvekili oldu. 2020 yılında, kaybedilenlerin çocuğu olarak yaşadığı süreci anlattığı "Hasta ser Victoria" (Victoria olana kadar) adlı bir kitabı var.Yıllar süren arayışın ardından Montenegro, Buenos Aires eyaletindeki Hurlingham bölgesinde bulunan bir evin, ailesiyle birlikte yaşadığı ev olduğunu doğruladı.

Victoria Montenegro’nun eski evi, ‘hafıza mekanı’ olarak işaretlendi.GRANDMOTHERS OF PLAZA DE MAYOAbuelas de Plaza de Mayo (Grandmothers of Plaza de Mayo / Plaza de Mayo Nineleri), Arjantin’de 1976–1983 askeri diktatörlüğü sırasında gözaltına alınıp kaybedilen çocuklarının doğurduğu torunlarını arayan kadınlar tarafından kuruldu.

Diktatörlük döneminde hamile kadınlar doğum yaptıktan sonra öldürülüyor, bebekleri ise kimlikleri değiştirilerek başka ailelere veriliyordu.

Bu nedenle bu kadınlar, yalnızca çocuklarını değil, torunlarını da aramak zorunda kaldı.Plaza de Mayo Büyükanneleri’nin simgesi haline gelen beyaz başörtüleri ilk başta bebek bezlerinden yapılmıştı.

Çocuklarını ve torunlarını arayan kadınlar, meydanda birbirlerini tanıyabilmek için başlarına bu beyaz bezleri bağlıyordu.Zamanla bu bezler, kaybedilen çocukların ve çalınan torunların en güçlü sembollerinden biri haline geldi.Abuelas de Plaza de Mayo, yıllar içinde bir araştırma ağı kurdu.

Tanıklıklar topladı, belgeler inceledi ve bilimsel yöntemlere başvurdu.

Özellikle DNA teknolojisinin kullanılmasıyla birlikte, kaybolan çocukların kimliklerinin tespit edilmesinde önemli bir rol oynadı.

Bu çalışmalar sonucunda bugüne kadar 130’dan fazla kişinin gerçek kimliği ortaya çıkarıldı.Örgüt, sadece kayıp torunları bulmakla kalmadı; aynı zamanda Arjantin’de diktatörlük suçlarının ortaya çıkarılması ve yargılanması sürecinde de etkili oldu.

Kurucuları ve üyeleri yıllar boyunca Plaza de Mayo Meydanı’nda düzenli olarak toplanarak kamuoyunun dikkatini bu meseleye çekti.Abuelas de Plaza de Mayo, Arjantin’in çalınan çocukları meselesinin en önemli aktörlerinden biri olarak kabul ediliyor ve hala kimliği ortaya çıkarılamayan torunları bulmak için çalışmalarını sürdürüyor.Gözde SulaOdatv.com