TEDMEM 2025 Eğitim Değerlendirme Raporu yayımlandı

Türk Eğitim Derneğinin (TED) düşünce kuruluşu TEDMEM, Türkiye'nin eğitim sistemini ileriye taşımak için bilimsel yaklaşımlar ve veri temelli analizlerle hazırladığı "2025 Eğitim Değerlendirme Raporu"nu yayımladı.Dernekten yapılan açıklamaya göre raporda, eğitim sisteminin, dijitalleşmenin yanı sıra demografik dönüşüm, ekonomi, yapay zeka ve iklim krizi gibi çok boyutlu dinamiklerle yeniden değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.Raporda, TÜİK verilerine göre 2014'te 1 milyon 351 bin 88 olan canlı doğum sayısının, 2024'te 937 bin 559'a gerileyerek son 10 yılda yüzde 30,6 oranında azaldığına ve bu durumun eğitim sistemi açısından yeni planlama ihtiyacı ortaya çıkardığına dikkat çekildi.Eğitim sisteminde demografik dönüşümü dikkate alan yeni stratejik eylem planının gerekliliğine işaret edilen raporda, doğurganlık hızındaki düşüşün orta vadede yükseköğretime de yansıyacağı, üniversite kapasitesinin gözden geçirilmesi ve hayat boyu öğrenmenin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.Raporda, 2025 eğitim bütçesinin bir önceki yıla göre yüzde 35 artarak 2 trilyon 186 milyar liraya ulaştığı ancak bu artışın, reel anlamda eğitimin niteliğini güçlendirecek mali kapasite sunmadığı, kaynakların doğrudan eğitimin niteliğini artıracak alanlara yönlendirilmesi gerektiği kaydedildi."Eğitimde dijitalleşme alanında önemli adımlar atıldı"Türkiye'nin son 20 yılda ortaöğretime erişimde, özellikle kız çocuklarının eğitime katılımı açısından önemli ilerlemeler kaydettiği belirtilen raporda, eğitim süresi tartışmalarının bu kazanımları zayıflatmayacak perspektifle ele alınması gerektiği vurgulandı.Ortaöğretimde öne çıkan sorunlara değinilen raporda, bu sorunların "Üniversitede yığılma, liselerin hayata hazırlama işlevinin zayıflaması, artan devamsızlık, sınıf tekrarı ve açık öğretime yönelim, sınav odaklı yapının öğrenme süreçlerini gölgelemesi" olduğu aktarıldı.Eğitimde 2025'te dijitalleşme ve yapay zeka alanında teknik kapasitenin güçlendirilmesine yönelik önemli adımlar atıldığı anımsatılan raporda, MEB tarafından Bakanlık Yönetim Sistemi'nin devreye alınması, Yapay Zeka ve Büyük Veri Uygulamaları Daire Başkanlığının kurulması ve Eğitimde Yapay Zeka Politika Belgesi'nin yayımlanması gibi gelişmelerin önemli altyapı adımları olduğu belirtildi.Raporda, dijital dönüşümün başarısının, teknik altyapı büyüklüğünün yanı sıra araçların öğretimin niteliğine ve öğrenme süreçlerine yaptığı katkıyla değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi."Eğitim sistemleri öngörülü yaklaşımlarla ele alınmalı"Raporda, verilere göre öğrencilerin önemli bölümünün 9. sınıfta eğitim sistemiyle bağının zayıfladığına dikkat çekilerek, 2024-2025 eğitim öğretim yılında 9. sınıf düzeyinde genel liselerde yüzde 18,5, mesleki ve teknik liselerde yüzde 28,5, imam hatip liselerinde ise yüzde 30 oranında sınıf tekrarı gerçekleştiği belirtildi.9.

Sınıfta açık öğretime geçen öğrenci sayısının bir yılda yaklaşık üç kat arttığına dikkat çekilen raporda, ortaöğretime geçişte öğrencilerin akademik ve sosyal uyumunu güçlendirecek politikalara ihtiyaç duyulduğu vurgulandı.Yükseköğretim programına yerleşenlerin yüzde 30,12'sinin lise son sınıf öğrencilerinden oluştuğu, son sınıf düzeyindeki 812 bin adayın yüzde 48,57'sinin tercih yaptığı, yüzde 16,46'sının 4 yıllık lisans programlarına yerleşebildiği aktarılan raporda, yükseköğretimde lisans programlarının üç yıla indirilmesine yönelik düzenlemenin bilimsel verilere dayalı ve uzun vadeli planlamayla ele alınması gerektiğine işaret edildi.Raporda, Milli Eğitim Akademileri modelinin mesleğe geçiş süresini uzattığı ve öğretmen adaylarının kariyer planlamasını zorlaştırabileceği değerlendirmesinde bulunuldu.Eğitim sistemlerinin demografik değişim, dijital dönüşüm, yapay zeka, iklim krizi ve hızla değişen iş gücü piyasalarının etkisiyle tarihin en hızlı dönüşüm dönemlerinden birini yaşadığına dikkat çekilen raporda, eğitim sistemlerinin yavaş ve kademeli değişimlerle değil, daha çevik ve öngörülü yaklaşımlarla yeniden düşünülmesi gerektiği ifade edildi.