Haber Detayı
Hürmüz krizi küresel tarımı vurdu! Tarım devleri baskı altında! Sevkiyat aksadı, fiyatlar uçtu
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan lojistik aksamalar, küresel gübre ve gıda tedarik zincirini sarsarken ekim sezonunu tehdit ediyor. Gübre sevkiyatlarının yavaşlamasıyla fiyatlar sert yükselirken, birçok ülkede üretim ve ihracat risk altına girdi. Gelişmekte olan ülkelerde ise gıda enflasyonunda yeni bir şok dalgası uyarısı yapılıyor.
Küresel tarım tedarik zinciri, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan lojistik aksamalar nedeniyle ciddi bir baskı altına girdi.
Gübre sevkiyatlarının büyük ölçüde yavaşlaması ya da durma noktasına gelmesi, özellikle Kuzey Yarımküre’de başlayan ekim sezonunu doğrudan tehdit ediyor.
Basra Körfezi’nde yaklaşık 1 milyon ton gübre taşıyan gemilerin beklemede olduğu, sevkiyatların yeniden başlasa bile ürünlerin çiftçilere ulaşmasının haftalar sürebileceği ifade ediliyor.Ekonomim'den Evrim Küçük'ün haberine göre, uzmanlar, bu gecikmelerin zamanında gübreleme yapılamamasına yol açarak tarımsal verimlilikte düşüş riskini artırdığına dikkat çekiyor.Piyasalarda ise hızlı bir fiyat hareketi gözleniyor.
Üre fiyatlarının son bir haftada yaklaşık yüzde 30 artarak son yılların en yüksek seviyelerine ulaştığı belirtiliyor.
Analistler, gübre piyasasının depolanabilir olmaması ve üretim-tüketim dengesinin mevsimsel olması nedeniyle bu tür arz şoklarının çok daha sert etkiler yarattığını vurguluyor.Öte yandan krizin etkisi yalnızca gübreyle sınırlı kalmıyor.
Doğal gaz fiyatlarındaki artış azot bazlı gübre üretimini zorlarken, yükselen enerji maliyetleri tarımın tüm aşamalarına yansıyor.
Nakliye, soğutma ve paketleme gibi süreçlerdeki yakıt bağımlılığı da gıda fiyatlarını yukarı çekiyor.
Özellikle düşük gelirli ülkelerde gıdanın enflasyon içindeki payının artması, olası bir küresel gıda krizine dair endişeleri güçlendiriyor.EN KIRILGAN HALKALARAvustralya: Daha az gübre gerektiren ürünlere yönelim artarken, bazı üreticiler ekim alanlarını daraltıyor.
Örneğin, Avustralya’da buğday ekim alanlarının azaltılıyor.Hindistan: Gübre üretimi ve ithalatı doğrudan sekteye uğradı; savaş nedeniyle üretim duruşları yaşanıyor ve tarım sezonu risk altında.ABD’de soya fasulyesine yönelimin artması bu dönüşümün ilk sinyalleri olarak görülüyor.Brezilya ve Arjantin: Tarım devleri olmalarına rağmen Körfez kaynaklı gübreye bağımlı.
Özellikle Brezilya, arz kesintisi riskine karşı alarm veriyor.Kenya ve Tanzanya: Gübre maliyetleri şimdiden yaklaşık yüzde 40 arttı; çiftçiler doğrudan maliyet şokuyla karşı karşıya.
Çay ve avokado sevkiyatları aksadı, çiftçi gelirleri düştü.Ruanda: Gübre tedarikinde Körfez’e bağımlılık yüksek; hükümet tarım sektörünü korumak için acil önlemler üzerinde çalışıyor.Somali, Bangladeş, Pakistan: Stratejik gübre stokları yok, dışa bağımlılık yüksek; krizden en hızlı ve sert etkilenecek ülkeler arasında.Sri Lanka & Tayland: Enerji ve gübre krizi tarım ve gıda üretimini baskılıyor; ekonomik aktivite yavaşlıyor.Ukrayna: Karadeniz’de devam eden savaş nedeniyle Ukrayna’nın tahıl ihracatı yüzde 23 gerilerken, Ortadoğu’daki gerilim bu ülkenin lojistik hatlarını yeniden baskı altına aldı.Irak, Kuveyt, BAE, Suudi Arabistan: Tahıl, yemeklik yağ ve hayvansal protein gibi temel gıda maddeleri için büyük ölçüde denizaşırı tedarike bağımlı ülkeler arasında yer alıyor.İSPANYA’DAN ÇİFTÇİYE 877 MİLYON EUROLUK SAVAŞ KALKANIArtan maliyet baskısına karşı Avrupa’dan ilk büyük adım geldi.
İspanya hükümeti, tarım ve balıkçılık sektörleri için toplam 877 milyon euroluk destek paketi açıkladı.
Paket kapsamında çiftçilere dizel yakıt için litre başına 20 sent destek verilecek.Gübre maliyetlerindeki artışı hafifletmek için ise 500 milyon euroluk kaynak ayrıldı.
Ayrıca sektörün finansmana erişimini kolaylaştırmak amacıyla kredi programı 300 milyon euro genişletildi.
