YARIN günlerden Cumhuriyet Kitap! Sayı 1884! 26 Mart 2026

Merhaba Doğumunun 90. yılında Perulu usta yazar Mario Vargas Llosa kapağımızda. “Ben içinde şiddet olmayan romanlardan sıkılırım, çünkü bunun estetik bir yanı olduğunu da düşünürüm” diyen Vargas Llosa için şiddet teması gerçekçi romanın olmazsa olmazı ve de estetik unsurlarından biridir, tıpkı Shakespeare’in trajedilerindeki sınırsız şiddetin seyirciler üzerindeki yadsınamaz etkisi gibi.

Yirmi yedi yaşında yayımladığı ilk romanı olan Kent ve Köpekler’den (Çeviren: Roza Hakmen / Can Yayınları) itibaren bütün romanlarında işlediği bu temanın doğal olarak kişisel yaşamıyla da ilgisi vardır.

Annesini hamileyken terk ederek sırra kadem basmış olan babası, Mario on yaşındayken bir gün aniden ortaya çıkar.

Oğlunun şiirler yazdığını, hatta ileride yazar olmak istediğini öğrenen bu dengesiz ve hoyrat baba, Mario’yu güya gerçek yaşamla yüzleşmesi ve zorluklara göğüs germeyi öğrenmesi için başkent Lima’daki sert disipliniyle ünlü Leoncio Prado Koleji’ne kayıt ettirir.

Ne ki babası yazar olmasını engelleyeyim derken belki de farkında olmadan yazarlık serüveninin gerçek başlangıcını oluşturacak bir deneyimin sorumlusu olmuştur.

Zira yazarlık yaşamını profesyonel anlamda başlatacak olan Kent ve Köpekler romanını iki yıl süren bu zor dönemden yola çıkarak yazacaktır. 1963’te yayımlanan ve kısmen otobiyografik öğeler üzerine kurulmuş yapıt onu kısa zamanda üne kavuşturur.

Kent ve Köpekler’de, Leoncio Prado Koleji öğrencilerinin yaşamını anlatırken askeri idarenin sert kurallarını, son sınıfların birinci sınıflara uyguladıkları sürekli baskı ve vahşice zorbalıkları en tiksinç ayrıntılarıyla betimler.

Bu okulda yaşadığı inanılmaz olayları kurgusal karakterler ve ayrıntılar katarak anlatan Vargas Llosa, otoriter baba figürünü de romanında kullanmıştır.

Roman yayımlandığında, onlarca nüshasının askeri kolejin avlusunda küfürler eşliğinde yakılıp yok edilmiş olması bile aslında anlattıklarının ne derece doğru olduğunun bir göstergesidir.

Ne var ki edebiyatın zamana kafa tutan gücünü de kanıtlayan bir tepkidir bu.

Zira aradan aylar ve yıllar geçmiş, Mario Vargas Llosa, Nobel ödüllü dünyaca ünlü bir yazar olunca okul idaresinin yapıtlarına yaklaşımı da tamamen değişmiş, zamanla kolej eski öğrencisiyle övünmeye başlamış ve nihayet 2025 yılında yazar yaşama veda ettiğinde Leoncio Prado Koleji’nin avlusunda duygusal nutukların verildiği görkemli bir anma töreni düzenlenmiştir.

Ferda Fidan’ın yazısı... - Öner Yağcı ( “Doğumunun 120. yılında öncü, toplumcu gerçekçi, özgün ve unutulan bir edebiyatçı: İlhami Bekir” ), - Feridun Andaç ( “Peride Celal: Bir dönem romancısının tanıklığı!” / Kurtlar, h2o / Deli Aşk, Can), - A.

Celal Binzet ( Güven Baykan , Yurt Gezilerinin İzinde: Fırçanın Tanıklığında Memleket Belleği, Cumhuriyet Kitapları), - Duygu Aydemir ( Martin Puchner / Kültür: Mağara Resimlerinden Dijital Çağa Yeni Bir Dünya Tarihi, Çeviren: Hümeyra Güngör, Kronik), - Gürkan Akgüneş ( Necdet Özkaya , Roman Kuramı ve Uygulamaları, Ayrıkotu), - Ahmet Antmen ( Esra Kahya , Bir İntihar Çok Ölüm, İletişim), - Mehmet Atilla ( Sercan Ünsal , Pulur Köy Enstitüsü Müdürü: Osman Yalçın Kitabı Barış Kitap / Sovyetler’den Pamukpınar Köy Enstitüsü’ne: Rus Hasan, Barış Kitap), - Y.

Bekir Yurdakul ( Çiğdem Odabaşı , Göğe Bakan Çocuk, Doğan), - Mavisel Yener ( Damon Galgut , Kutup Yazı, Çeviren: Anıl Ceren Altunkanat, DeliDolu), - Y.

Bekir Yurdakul ( Safter Korkmaz , Cankurtaran Şövalyeleri, Can), - Vitrindekiler, kısa tanıtımlar ve Mustafa Başaran ’ın hazırladığı Bulmaca ile de düşün trafiği sürüyor!

İyi okumalar...

Gamze Akdemir Kitap Dergi, YARIN gazeteniz Cumhuriyet ’le birlikte..

Unutmayın; her gün Cumhuriyet her perşembe Cumhuriyet Kitap Dergi okunur!