Savaşın bedelini kimler ödeyecek? Ekonomistler acı tabloyu ortaya koydu

İran'daki savaş, ekonomistlerin "kara kuğu" olayı olarak adlandırdığı, öngörülemeyen ve yıkıcı bir şoku ortaya çıkardı.

Orta Doğu'yu bir kez daha kan gölüne çeviren savaş, ekonomik depremin de tetikleyicisi olurken pek çok ülke kritik bir dönüm noktası anlamına geliyor.Savaşın 3. haftasında İsrail, dünyanın en büyük doğal gaz sahalarından İran'ın Güney Pars tesisine saldırı düzenlerken Tahran yönetimi de karşılık olarak  Katar'daki dev LNG merkezini vurdu.

Kritik tesislerin hedef alındığı karşılıklı saldırıların arından piyasalardaki enerji şoku şiddetlendi.Yükselen doğa lgaz fiyatları, hükümetleri enerji kullanımını kısıtlamaya yöneltirken Pakistan'da okullar iki hafta tatil edildi.

Hindistan, üreticiler için doğal gaz tedarikini sınırlandırdı, doğal gazla çalışan krematoryumlar faaliyetlerini askıya aldı.İsrail ile birlikte savaşı başlatan ABD'nin ise petrol ve doğal gaz üretimi sayesinde ateş hattından en az zararla çıkacak ülke olacağı değerlendiriliyor.

Ekonomisltere göre ABD için risk savaş uzun sürerse ortaya çıkacak ve dünyanın en büyük ekonomisi durgunluğa girecek.

Bu durgunluk Asya ülkelerine de yansıyacak.Asya'da stres artıyorGüney Kore geçen hafta 30 yıl sonra ilk kez toptan yakıt fiyatlarına tavan fiyat uygulaması getirdi.

Pakistan, bütçeyi dengelemek için okulları kapatmanın yanı sıra bazı devlet memurlarının maaşlarında kesintiye gitti.

Tayland bazı yetkililere evden çalışma emri verirken, Filipinler dört günlük çalışma haftası uygulamasına geçti.

Bangladeş'te ise hükümetin yakıt alımlarına getirdiği tavan fiyatı nedeniyle motosiklet sürücüleri depolarını doldurmak için saatlerce kuyrukta bekledi.Araştırma şirketi Wood Mackenzie'nin belirttiğine göre, Bangladeş genelinde, giyim üreticileri de dahil olmak üzere, yaygın doğal gaz kısıtlamaları uygulanıyor ve bu durum önemli üretim kesintilerine yol açıyor.Çin avantajlıAsya'nın en büyük ekonomisi olan Çin, İran petrolünün en büyük alıcısı olmasına ve ham petrol ithalatının yaklaşık yarısının Hürmüz Boğazı'ndan geçmesine rağmen, komşularına göre daha izole.

Capital Economics'in Çin sorumlusu Julian Evans-Pritchard'a göre bunun başlıca nedeni de ülkenin enerji ihtiyacının büyük kısmının kömürden karşılanması.

Ancak Çin, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerjiyideki dönüşümle, petrole bağımlılığı azalttı.Evans-Pritchard, Pekin'in 120 günlük ihtiyaca yetecek kadar büyük ham petrol rezervlerine sahip olduğunu bu faktörlerin, rakiplerinin artan üretim maliyetlerinden etkilenmesiyle birlikte, Çinli üreticilere küresel ticarette avantaj sağladığını söyledi.Avrupa'da şok üstüne şokAvrupalılar da Asya ülkeleri gibi enerji şokundan kötü etkilendi.

Rusya'nın dört yıl önce Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından, Avrupa hükümetleri Rus enerjisinden uzaklaşarak kaynaklarını çeşitlendirmeye yönelmiş bu değişimde kazanan Körfez ülkeleri olmuştu.Ancak tek kaynağın da savaş tehdidiyle sınanması AB'de doğal gaz fiyatlarını artırdı.

Savaş başladığından bu yana Avrupa'da doğal gaz fiyatları neredeyse iki katına çıktı.

Avrupa'ya giden en az 11 gaz tankeri rotasını Asya'ya kırarken, alıcılar da Avrupalı ​​rakiplerini geride bıraktı.

Fiyatlar her geçen gün artarken ekonomistler ocak ayıda yüzde 2 seviyesinde olan enflasyonun, bir puanın üzerinde artabileceğini büyümenin de yarım puan kadar azalabileceğini öngörüyor.

Benzin fiyatları da son bir ayda yüzde 30'dan fazla artarak 2,92 dolardan 3,88 dolara yükseldi.

Artış tüketiciler üzerinde ekonomik baskı oluştururken ABD Başkanı Donald Trump ve Cumhuriyetçiler açısından da siyasi risk doğuruyor.

Buna karşın ekonomistler, enerji şokunun tek başına ABD ekonomisini resesyona sürüklemeye yetmeyeceğini, durgunluk ihtimali artsa da daha geniş çaplı olumsuz koşulların henüz oluşmadığını belirtiyor.