İnsanlık için en büyük tehlike hangi tür insanlardır

Dünyanın jandarması, en güçlü ekonomisi ve en güçlü siyasi yapısı ABD, komşumuzda savaşır, diğer gelişmiş ülkeler iktidarları ve muhalefetleriyle halklarının sorunlarına çare ararken biz ne yapıyoruz?..Ana muhalefet partisi genel başkanının, Adalet Bakanı ile başlattığı algı savaşını çözmeye çalışıyoruz…O halde izninizle bugün, (toplumda aptal sayısının normal insan sayısından fazla olduğuna inandığım için) demokrasilerin sağlıklı işlemesinin önündeki en büyük engeli anlatan: Carlo M.

Cippola’nın, “Aptallığın Temel Yasaları” isimli kitabından söz edeceğim...Para, güç ve çıkarBir soruyla başlıyorum: dünyada kötüler mi daha tehlikelidir, yoksa aptallar mı?..Tarih kitaplarına olan düşkünlüğüm bana, insanlığı ve dünyayı mahvedenlerin çoğu zaman:Kötü insanlar değil aptal insanlar olduğunu söylüyor…Ekonomi tarihçisi Carlo M.

Cipolla’nın “Aptallığın Temel Yasaları” isimli kitap hem acı acı güldürüyor…Hem de insanlığın durumunun otopsi raporunu yazıyor…***Ekonomi tarihçisi Carlo M.

Cipolla, insanlığın para, güç ve çıkar ilişkilerini inceleyen bir akademisyen...Bu kısa kitapta ekonomik modeli alıyor, insan davranışına uyguluyor ve evrensel bir “aptallık teorisi” koyuyor...Cipolla’nın 5 temel yasasıBirinci Yasa: her zaman ve kaçınılmaz biçimde, tahmin ettiğimizden daha fazla aptal vardır…Üstelik eğitim, sınıf, ideoloji fark etmez...

Profesör de olabilir, siyasetçi de iş insanı da…İkinci Yasa: bir insanın aptallık olasılığı, diğer özelliklerinden bağımsızdır.Zengin olmak, kültürlü olmak, dindar olmak, laik olmak…Bunların hiçbiri aptallığa karşı bağışıklık sağlamaz…Üçüncü Yasa: en kritik olan yasadır ve dört kategoriye ayrılır:Zeki: hem kendine hem başkasına fayda sağlar...Saf: başkasına fayda sağlar, kendine zarar verir...Kötü: kendine fayda sağlar, başkasına zarar verir...Aptal: hem başkasına zarar verir hem kendine zarar verir...Dördüncü Yasa: aptal olmayan insanlar, aptalların zarar verme kapasitesini sürekli küçümser:“Bu kadar saçma bir şey yapmaz” diye düşünür oysa aptal yapar… “Bu kadar zarar vermez” der ama verir…Beşinci Yasa: aptal insan, en tehlikeli insan tipidir çünkü kötünün bir rasyonalitesi vardır… Pazarlık edebilirsiniz… Çıkarını anlarsınız ama aptalın davranışı öngörülemez… Öngörülemezlik ise, tüm sistemleri çökertir…Bu kitap neden bu kadar önemliBu kitap sadece bireysel ilişkiler için değil… Siyaset için, bürokrasi için, ekonomi yönetimi için, medya için, sosyal medya linç kültürü için, bir anahtar...Toplumların çöküşü çoğu zaman “plânlanmış kötülükten” değil, “kontrolsüz aptallıktan” gelir…Bugüne uygularsak: aptalların etkisini minimize edecek mekanizmalara sahip olmayışı demokrasinin en büyük zaafıdır… Demokratik denge-denetim mekanizmaları, liyakat sistemi, şeffaflık aslında aptallığın sigortalarıdır ama… Siyasetçi de aptal olduğunda sistem, irrasyonel kararları filtreleyemiyor…Haliyle, toplumun aptal olmayanları için demokrasinin maliyeti katlanarak artıyor…En sarsıcı cümleCipolla’nın ruhunu tek cümlede özetleyeyim:Aptallık, kötülükten daha yıkıcıdır çünkü mantık dışıdır…Bu yüzden tarih, çoğu zaman trajik bir komedidir…Örnek mi?..

Çok ama ben en yakınımızdakileri örnek vereyim:Ayetullahlar, Trump, Netanyahu, Putin, Zelenskiy ve benzerleri…***Aptallık konusunda aydınlatıcı olan bu kısacık kitabı tavsiye ediyorum…“Aydınlatıcı” çünkü okuyunca, çevrenizdeki birçok olayı ve insanı tanımanızda çok işe yarıyor...***Bugün Ramazan Bayramı’nın ilk günü… Tüm Müslümanlara mübarek olsun…