Haber Detayı
ANALİZ| Lideri öldü savaşı durmadı! İran'ın gizemli 'otonom' doktrini: ABD ve İsrail'e karşı asimetrik...
İran’da dini lider Ali Hamaney’in ölümü sonrası beklenen çöküş yaşanmadı. Yıllar önce kurulan “otonom savaş” doktrini devreye girerken, 31 eyaletteki bağımsız askeri yapılar savaşı sürdürdü. ABD ve İsrail’e karşı asimetrik hamleler dikkat çekerken, bölgede dengeleri değiştiren yeni bir savaş modeli ortaya çıktı.
ABD ve İsrail'in topyekûn saldırısı sonrası dini lideri Ali Hamaney'i kaybeden İran, Washington'un beklediği gibi dağılmadı.
Aksine, 'başsız' kalan Tahran, yıllar önce hazırlanan gizli bir askeri mimariyle direnişi otopilota bağladı.
Batı dünyası İran'ın içten çökmesini beklerken, her eyalette kurulan 'otonom ordular' mühürlü emirleri açarak savaşı sürdürmeye başladı.
İşte Dış Haberler Editörü Alp Miraç Dilek'in hazırladığı, bölgedeki tüm dengeleri değiştiren o çarpıcı analiz...
HAMANEY ÖLDÜ, PLANLAR ALTÜST OLDU Takvimler 28 Şubat'ı gösterdiğinde ABD ve İsrail ittifakı İran'a karşı büyük bir savaş başlattı.
Saldırıların hemen başında İran'ın en tepesindeki isim, Ali Hamaney hayatını kaybetti.
İran kanalları gözyaşları içinde bu haberi verirken, Washington ve Tel Aviv cephesinde bayram havası vardı.
Batılı stratejistler, lideri ölen bir İran'ın muhaliflerin de desteğiyle kısa sürede dağılacağını hesaplıyordu.
Ancak Tahran sokaklarında kaos değil, önceden planlanmış soğukkanlı bir direniş başladı.
ASİMETRİK SAVAŞ: GÜÇLÜYÜ YIPRATMA SANATI İran, devasa bir askeri güce karşı doğrudan savaşmak yerine 'asimetrik savaş' doktriniyle karşılık vermeye başladı.
Bu doktrin; zayıf olan tarafın gerilla taktikleri, sabotaj ve pusu gibi yöntemlerle güçlü olanın kaynaklarını tüketmesini amaçlıyor.
Tarihte bunun başarılı örnekleri mevcut.
Dönemin ABD Başkanı Lyndon B.
Johnson, 'Hükümetimizin Güneydoğu Asya'da özgürlüğü desteklemek ve barışı savunmak için gerekli olan tüm önlemleri alma kararlılığında birleştiğini açıkça ortaya koyan bir karar tasarısını kabul etmesini talep ediyorum' sözleriyle Vietnam Savaşı'nı başlatmış, ancak Vietkong'un ormanlarda uyguladığı yıpratma taktikleri karşısında ABD mağlubiyeti tadarak geri çekilmişti.
Benzer şekilde Afgan mücahidler de Sovyetler Birliği'ni çorak topraklarda ve gizli tünellerde hüsrana uğratmıştı.
EKONOMİK SAVAŞ VE UCUZ İHA TAKTİĞİ İran bugün aynı taktiği modern araçlarla uyguluyor.
Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla fırlayan petrol fiyatları, Batı ekonomilerinde çatlaklara yol açtı.
Avrupa Parlamentosu Milletvekili Irene Montero, 'Enerji, gıda ve temel ürünlerin fiyatlarını hemen şimdi önlemeli ve sınırlamalıyız, çünkü ABD'nin müttefiki olmak bizi tehlikeye sokuyor' ifadeleriyle bu riskin boyutlarını gözler önüne serdi.
Tahran ayrıca, binlerce dolarlık ucuz İHA'ları ile İsrail ve ABD'nin milyon dolarlık hava savunma füzelerini tüketerek karşı tarafı maddi bir çöküşe sürüklüyor.
CAFERİ'NİN 'BAŞSIZ' ORDUSU: 31 EYALET 31 OTONOM KOMUTANLIK Peki, merkezden net bir emir gelmemesine rağmen bu savaş nasıl sürüyor?
Bu gizem, 2007 yılında Devrim Muhafızları Komutanı olan Muhammed Ali Caferi'nin tasarladığı 'Otonom Savaş' mimarisinde saklı.
Caferi, Saddam Hüseyin'in merkezi ordusunun 3 hafta içinde nasıl dağıldığını analiz ederek İran'ı 31 ayrı eyalete böldü.
Her eyalet; kendi füze sistemine, İHA filosuna, cephaneliğine ve mühürlü emirlerine sahip bağımsız birer ordu haline getirildi. 'Yüce Liderin ölümü' senaryosu üzerine kurulan bu sistemde, merkezle bağ kopsa dahi her komutanlık ne zaman ve nereye saldıracağını yıllar öncesinden biliyordu.
ATEŞKES NEDEN İMKANSIZ?
İran'ın yeni lideri Mücteba Hamaney henüz net bir talimat vermediği için sahadaki 31 farklı otonom güç mühürlü zarflardaki 'savaş' emirlerini uygulamaya devam ediyor.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 'Eğer herhangi bir ülkeden topraklarımıza saldırı ve saldırganlık gerçekleştirirlerse, doğal olarak onlara karşılık vermek zorundayız' sözleriyle bu kararlılığı vurguladı.
Ancak 31 bağımsız aktörü aynı anda durduracak bir merkezi otorite şu an aktif değil, bu da bir ateşkesi teknik olarak imkansız kılıyor.
OTOPİLOTTA SAVAŞ: RİSKLER VE BELİRSİZLİKLER Bu sistem İran'a muazzam bir savunma derinliği sağlasa da riskler barındırıyor.
Finans ve lojistik ağlarının hala merkezden yönetiliyor olması, uzun vadede bu otonom yapılar arasında kopukluklara yol açabilir.
Yine de pilotu ölmüş bir uçağın otopilotta savaşmaya devam etmesi gibi, İran ordusu da lideri olmadan saldırılarını sürdürüyor.
Analizini sert bir uyarıyla bitiren Muhsin Rızai, 'Bu savaşın nasıl biteceği bizim kontrolümüzdedir' ifadelerini kullanarak ABD ve İsrail'e meydan okudu.
A HABER UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN
