Batı Karadeniz’in Efes’i: Konuralp

Antik çağlardan Osmanlı dönemine uzanan köklü geçmişiyle dikkat çeken Konuralp bölgesi, hem bilimsel kazılar hem de planlanan restorasyon ve turizm projeleri sayesinde yeniden gün yüzüne çıkarılıyor.

Düzce Belediye Başkanı Dr.

Faruk Özlü’nün girişimleriyle yürütülen çalışmalar kapsamında, “Batı Karadeniz’in Efes’i” olarak nitelendirilen Prusias ad Hypium Antik Kenti, kültür turizmine kazandırılması hedeflenen en önemli projelerden biri haline geldi.

Konuralp kentinin de içinde bulunduğu bölge, antik çağ yazarları Herodot, Xenophon ve Strabon’un aktardıklarına göre M.Ö. 1200-700 yılları arasında Trakyalı halkların yerleşim alanı olarak biliniyordu.

Klasik dönemde ise Megaralılar tarafından kurulan kent “Kieros” adıyla anıldı.

M.Ö. 183 yılında Bithynia Kralı I.

Prusias tarafından ele geçirilen kent, Melen (Hypium) Çayı’nın üzerindeki Prusias anlamına gelen “Prusias ad Hypium” adını aldı.

Kent, M.Ö. 74 yılında Bithynia Kralı IV.

Nikomedes döneminde Roma yönetimine geçti.

Roma döneminde özellikle M.S. 1. yüzyıldan itibaren hızla gelişen kent, II. ve III. yüzyıllar arasında sosyal ve ekonomik refahın zirvesine ulaştı.

Antik kentte bulunan yazıtlar ve arkeolojik bulgular, bu dönemde su kemerleri, agora, boule binası, tiyatro, hamam ve çeşitli anıtsal yapıların inşa edildiğini gösteriyor.

Ortaçağ döneminde de varlığını sürdüren kent, dini toplantı kayıtları ve yazıtlar sayesinde tarihsel olarak izlenebilen önemli bir merkez olmaya devam etti.

Prusias ad Hypium, 1323 yılında Osmanlı komutanlarından Konur Alp Bey tarafından fethedilerek Osmanlı topraklarına katıldı.

Bu tarihten sonra bölge Konuralp adıyla anılmaya başladı.

Konuralp Müzesi tarihin izlerini koruyor Konuralp’in zengin geçmişini günümüze taşıyan en önemli kurumlardan biri Konuralp Müzesi.

Düzce-Akçakoca karayolu üzerinde, Konuralp beldesi girişinde bulunan müze; arkeoloji, etnografya ve taş eserler olmak üzere üç ana teşhir salonundan oluşuyor.

Müze bünyesinde ayrıca dört sikke bölümü, laboratuvar, depo ve konferans salonu bulunuyor.

Bolu Müzesi’ne bağlı bir birim olarak hizmet verirken 2009 yılında müze müdürlüğüne dönüştürülen Konuralp Müzesi, 12 Kasım 2003’te düzenlenen teşhir çalışmalarıyla ziyarete açıldı.

Arkeoloji salonunda Prusias ad Hypium antik kentine ait eserler kronolojik sırayla sergileniyor.

Tunç Çağı, Hellenistik dönem ve Roma dönemine ait eserler müzede yer alsa da koleksiyonun büyük bölümünü Roma dönemine ait buluntular oluşturuyor.

Pişmiş toprak kaplar, kandiller, amphoralar, bronz takılar, cam kaplar ve günlük yaşam eşyaları antik kentin yaşam kültürünü gözler önüne seriyor.

Müzede ayrıca Bithynia, Roma ve Osmanlı dönemlerine ait altın, gümüş ve bronz sikkeler de sergileniyor.

Etnografya salonunda ise Osmanlı-Türk kültürüne ait el işlemeleri, yöresel kıyafetler, mutfak eşyaları, silahlar ve geleneksel ev dekorasyonu örnekleri yer alıyor.

Müze bahçesinde ise Roma dönemine ait mermer lahitler, mezar stelleri, yazıtlar, mimari bloklar ve pithoslar sergilenirken, Konuralp’in Tepecik bölgesinde 1937 yılında bulunan Roma dönemine ait mermer lahit, işçiliğiyle dikkat çeken en önemli eserlerden biri olarak öne çıkıyor.

Antik Tiyatro bölgenin en önemli yapısı Konuralp’in en dikkat çekici yapılarından biri ise Prusias ad Hypium Antik Tiyatrosu.

Düzce’nin Konuralp Çiftepınarlar Mahallesi’nde yer alan tiyatroda ilk bilimsel kazılar 2013 yılında Konuralp Müzesi başkanlığında ve Düzce Belediyesi’nin destekleriyle başladı.

Uzun yıllar halk arasında “Kırk Basamaklar” olarak bilinen tiyatro, geçmişte çevredeki evlerin ortak kullanım alanı olarak kullanılmıştı.

Ancak kazı çalışmalarıyla birlikte yapının gerçek büyüklüğü ve mimari özellikleri ortaya çıkarıldı.

Tiyatro; theatron (seyirci bölümü), orkestra ve sahne binası olmak üzere üç ana bölümden oluşuyor.

Yaklaşık 10 bin kişi kapasiteli olduğu belirlenen yapı, Roma döneminin bölgedeki en büyük kültürel yapılarından biri olarak kabul ediliyor.

Kazılar sırasında Apollo Kitharoidos heykeli, Büyük İskender başı, Medusa kabartması ve Aslanlı Mozaik gibi önemli arkeolojik eserler gün yüzüne çıkarıldı. 2023 yılında bulunan Büyük İskender başı, Türkiye’de o yıl yapılan en önemli 10 arkeolojik keşif arasında yer aldı. 50 yıllık kazılar 5 yılda tamamlandı Düzce Belediye Başkanı Dr.

Faruk Özlü ’nün öncülüğünde yürütülen çalışmalar sayesinde antik tiyatrodaki kazılar büyük bir hız kazandı.

Normal şartlarda 50-60 yıl sürmesi beklenen kazı çalışmaları, belediyenin sağladığı personel ve lojistik destek sayesinde yaklaşık 5 yıl içinde tamamlandı.

Roma dönemine ait sahne binası bölümünde ortaya çıkarılan mermer bloklar ve heykeller, kentin sanatsal ve kültürel gelişmişliğini ortaya koyarken, bu eserler Prusias ad Hypium’da bulunan Tyche heykelinden sonra gün yüzüne çıkarılan en büyük heykeller olarak kayıtlara geçti.

Üç aşamalı restorasyon projesi Kazı çalışmalarının tamamlanmasının ardından bölgenin restorasyon süreci başlatıldı.

Başkan Faruk Özlü, çalışmaların üç aşamalı bir proje kapsamında yürütüldüğünü belirtti.

İlk aşamada kazı çalışmalarının tamamlandığını ifade eden Özlü, ikinci aşamada alanın rölöve çalışmalarının yapılarak yapının eski halinin bilimsel olarak tespit edildiğini söyledi.

Son aşamada ise tiyatronun eksik bölümlerinin orijinal mimarisine uygun şekilde restore edilmesi planlanıyor.

Başkan Özlü, yapılan araştırmaların antik kentin büyüklüğüne de ışık tuttuğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: “Bu tiyatronun 10 bin kişi kapasiteli olduğunu belirledik.

Bu da 2 bin 300 yıl önce burada en az 100 bin kişinin yaşadığını gösteriyor.

Konuralp’in ne kadar büyük bir şehir olduğunu bu veriler ortaya koyuyor.” Yeni turizm destinasyonu hedefi Konuralp’in yalnızca bir arkeolojik alan değil, aynı zamanda bölgenin yeni turizm merkezi olması hedefleniyor.

Bu kapsamda tiyatro alanının yakınında yeni bir müze yapılması ve müze ile antik tiyatro arasında teleferik hattı kurulması planlanıyor.

Başkan Özlü, Konuralp’in İstanbul’a en yakın antik tiyatro olma özelliğini taşıdığına dikkat çekerek şunları söyledi: “Karadeniz bölgesinde başka antik tiyatro yok.

Bir tek Düzce’de var.

Burası Batı Karadeniz’in Efes’i olacak bir yer.

İnsanlar buraya gelsin, tarih ile doğayı aynı anda deneyimlesin istiyoruz.” Tarih, doğa ve deniz bir arada Konuralp yalnızca antik kentten ibaret değil.

Bölge, Roma dönemine ait köprüler, sur kalıntıları, su kemerleri ve tarihi yapılar ile dikkat çekiyor.

Konuralp yakınlarında yer alan Roma dönemi Antik Köprü, beyaz mermer blokların harç kullanılmadan bir araya getirilmesiyle inşa edilmiş üç kemerli yapısıyla dikkat çekiyor.

Antik dönemde Akçakoca limanından gelen ticari yüklerin Tabak Çayı üzerinden kente taşınması için kullanılan köprü, bölgenin ticari geçmişine ışık tutuyor.

Akçakoca ilçesinde bulunan Ceneviz Kalesi ise Karadeniz kıyısındaki önemli tarihi yapılardan biri.

İki koy arasında falez üzerinde yer alan kale, Ceneviz ticaret yolu üzerindeki stratejik konumuyla dikkat çekiyor.

Kale, “Akdeniz’den Karadeniz’e Ceneviz Ticaret Yolu üzerindeki kale ve surlu yerleşimler” kapsamında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde bulunuyor.

Hedef haftada 10 bin ziyaretçi Düzce Belediyesi, Konuralp başta olmak üzere kentin turizm potansiyelini ortaya çıkarmak için bir turizm master planı hazırladı.

Proje kapsamında Konuralp’in haftalık 10 bin ziyaretçi çekmesi hedefleniyor.

Başkan Faruk Özlü, Düzce’nin tarih, doğa ve denizi bir arada sunan nadir şehirlerden biri olduğunu vurgulayarak “Düzce, İstanbul’a 1,5 saat, Ankara’ya 2 saat mesafede.

Ulaşımı çok kolay bir şehir.

Tarih var, doğa var, deniz var, yaylalar var.

Konuralp’i dünya çapında tanınan bir kültür destinasyonu haline getirmek istiyoruz” dedi.

Tarihin kalbi Konuralp Bugün kazı çalışmaları, restorasyon projeleri ve yeni turizm yatırımlarıyla yeniden gündeme gelen Konuralp, 3 bin yıllık geçmişiyle Batı Karadeniz’in en önemli arkeolojik alanlarından biri olarak kabul ediliyor.

Antik tiyatrosu, Roma köprüleri, tarihi kaleleri ve zengin arkeolojik buluntularıyla Konuralp, yalnızca Düzce için değil, Türkiye’nin kültür turizmi açısından da büyük bir potansiyel taşıyor.

Binlerce yıl önce bölgenin en önemli şehirlerinden biri olan Prusias ad Hypium, yürütülen çalışmalar sayesinde yeniden ayağa kaldırılmaya hazırlanıyor.

Hedef ise bu tarihi mirası koruyarak geleceğe taşımak ve Konuralp’i Batı Karadeniz’in yeni turizm merkezi haline getirmek.