Ortadoğu’daki savaş ilaç tedarik zincirini zorluyor

Artı Gerçek – Ortadoğu’da tırmanan çatışmalar, Körfez ülkelerine hayati öneme sahip ilaçların ulaştırılmasını zorlaştırıyor.

Sektör yöneticilerine göre savaş, özellikle soğuk zincirde taşınması gereken kanser ilaçları ve benzeri hassas tedavilerin tedarik rotalarını riske atarken, şirketleri alternatif güzergâhlar aramaya zorluyor.

İki hafta önce ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran’ın karşı saldırılarıyla genişleyen çatışma, bölgedeki önemli hava transit merkezlerini devre dışı bıraktı ve bazı deniz taşımacılığı rotalarını kapattı.

Bu durum ilaçtan gıdaya ve petrole kadar birçok ürünün taşınmasında aksamalara yol açtı.

Sektör temsilcileri şu ana kadar büyük çaplı bir kıtlık yaşanmadığını ancak çatışmanın uzaması halinde bunun hızla değişebileceğini belirtiyor.

Körfez ülkeleri ilaç tedarikinde büyük ölçüde ithalata bağımlı ve bazı ilaçların raf ömrü oldukça kısa.

Ayrıca bu ürünlerin sıkı sıcaklık kontrolü altında taşınması gerektiği için uzun süreli kara taşımacılığı çoğu zaman uygun bir seçenek olmuyor.

ŞİRKETLER YENİ ROTALAR ARIYOR Batılı ilaç şirketlerinin yöneticileri, bölgeye ulaşmak için alternatif güzergâhlar aradıklarını belirtiyor.

Bazı sevkiyatların Suudi Arabistan’daki Cidde ve Riyad havalimanlarına indirildikten sonra karayoluyla Körfez’e taşındığı ifade ediliyor.

İstanbul ve Umman da değerlendirilen alternatif merkezler arasında yer alıyor.

Dubai, Abu Dabi ve Doha gibi bölgenin başlıca havalimanları ise İran’ın saldırıları nedeniyle geçici olarak kapatıldı.

Bu merkezler normalde Avrupa ile Asya ve Afrika arasındaki en önemli kargo aktarma noktaları arasında bulunuyor.

Antwerp Management School’dan Profesör Wouter Dewulf, sektör verilerine göre küresel hava kargosunun beşte birinden fazlasının Orta Doğu’daki aksamalardan etkilendiğini belirtti.

Sektör yöneticileri, hassas ilaçların taşındığı sıcaklık kontrollü “soğuk zincir koridorlarının” kısa sürede yeniden kurulmasının zor olduğunu ve çoğu zaman alternatiflerinin bulunmadığını vurguluyor.

HASTANELERDE STOK RİSKİ Council on Foreign Relations’ta küresel sağlık alanında araştırmacı olan Prashant Yadav’a göre, raf ömrü kısa ve sıcaklığa duyarlı ilaçların stokları genellikle yaklaşık üç ay yetecek düzeyde tutuluyor.

Özellikle monoklonal antikor içeren kanser ilaçlarının risk altında olduğu belirtiliyor.

Onkoloji ilaçlarının teslimatında yaşanan gecikmeler ise hastalar için ciddi sonuçlar doğurabiliyor.

Tedavilerin yeniden planlanması gerekebiliyor ya da hastalığın ilerleme riski artabiliyor.

Yadav, bazı şirketler için aksamanın şimdiden sorun yaratmaya başladığını ve bazı müşterilerin dört ila altı hafta içinde stoklarının tükenebileceği uyarısında bulunduğunu söyledi.

SEKTÖR ŞİMDİLİK DURUMU YÖNETEBİLİYOR Bazı lojistik şirketleri ise sektörün şu aşamada krizi yönetebildiğini belirtiyor.

Sağlık kargolarına öncelik verildiği ve alternatif rotalarla sevkiyatların sürdürüldüğü ifade ediliyor.

Ancak hava sahası kısıtlamalarının sık sık değişmesi, soğuk zincir kargoların taşınmasını zorlaştırıyor.

Bu durum taşıma sürelerini uzatırken yakıt maliyetlerini de artırıyor.

Uzmanlara göre tedarik zincirindeki sorunlar yalnızca ilaçları değil, üretimde kullanılan küçük ama kritik parçaları da etkileyebilir.

Flakon kapakları, serum torbalarında kullanılan plastikler ve paketleme malzemeleri gibi ürünlerde yaşanacak aksaklıklar da ilaç üretimini sekteye uğratabilir.

Kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s’te tedarik zinciri sektörünü takip eden David Weeks, sorunun her zaman ilacın kendisinden kaynaklanmadığını belirterek, “Bazen dozun çekildiği küçük bir flakon kapağı bile ciddi bir darboğaz yaratabilir” dedi. (REUTERS)