Araştırma: Otizm kızlarda da yaygın, ancak çoğu zaman geç fark ediliyor

Toplum arasında otizmin erkekler ve erkek çocuklarında daha sık görüldüğü yönündeki yaygın bir inanış hakim.

Ancak uzun yıllar boyunca süren bir araştırma, otizmin kızlarda da erkeklerde olduğu kadar yaygın olabileceğini ortaya koydu.İsveç'teki Karolinska Enstitüsü tarafından yapılan araştırmaya göre, 10 yaşın altındaki çocuklar arasında otizm tanısı alan her bir kız çocuğuna karşılık dört erkek çocuk bulunuyordu.Ancak zamanla bu fark azaldı.

Araştırmaya göre 20 yaşına gelindiğinde otizm tanısı alan kız ve erkeklerin sayısı neredeyse eşitlendi.

Bu da kız çocuklarına genellikle erkeklerden daha geç tanı konulduğunu gösteriyor.Araştırmacılar, İsveç'te 1985 ile 2020 yılları arasında doğmuş 2,7 milyon kişiyi inceledi.

Bu kişilerin yüzde 2,8'ine iki ile 37 yaşları arasında otizm teşhisi konuldu.British Medical Journal'da yayımlanan araştırmanın baş yazarı Dr.

Caroline Fyfe, kızlarda özellikle ergenlik döneminde teşhislerin arttığına dair bir gözlemlerinin olduğunu söylüyor.Fyfe'ye göre bu artış en çok 15 ile 19 yaş arasındaki kızlarda ortaya çıktı.

Bu da zamanla erkek-kız tanı oranındaki farkın azalmasına yol açtı.Fyfe bu konuyla alakalı olarak, "20 yaşına gelindiğinde otizm tanısı alan kız ve erkek sayısının bire bir olduğunu gördük.

Yani yetişkinliğe geçerken cinsiyetler arasında belirgin bir fark kalmıyor" diyor.Dünya genelinde durum Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre 2021 yılında dünya genelinde yaklaşık her 127 kişiden birinde otizm bulunuyordu.Ancak otizmin görülme oranı ülkeden ülkeye büyük farklılık gösterebiliyor.

Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde bu konuda yeterli veri bulunmuyor.İngiltere'deki Ulusal Otizm Derneği'ne göre otizmin temel tanı kriterleri arasında iletişim ve sosyal etkileşimde farklılıklar ile tekrarlayıcı davranışlar ve yoğun ilgi alanları yer alıyor.

Dr.

Fyfe, kızlarda tanının neden daha geç konulduğunun birden fazla nedeni olabileceğini söylüyor.

Ancak bu konuda daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu da vurguluyor."Tanı kriterlerine baktığımızda erkek çocuklarında daha belirgin takıntılı ilgi alanları ve tekrarlayıcı davranışlar görüldüğünü fark ediyoruz.

Bu nedenle kızlarda benzer durumlar her zaman fark edilmeyebiliyor.

Çünkü ilgi alanları yoğun olsa bile daha yaygın ve sıradan konular olabiliyor."Fyfe'ye göre kızlar sosyal iletişimde de çoğu zaman dışarıdan daha iyi görünüyor."Aslında zorlanıyor olsalar bile bu zorlukları gizleme, yani 'maskeleme' konusunda daha başarılı olabiliyorlar."Ancak ergenliğe gelindiğinde sosyal ilişkiler çok daha karmaşık hale geliyor.

Bu nedenle bu durumu sürdürmek zorlaşıyor.

O noktada kızlarda kaygı ve depresyon gibi ek sorunlar ortaya çıkabiliyor ve bu süreçte otizm tanısı konulabiliyor." Bu görüşü Ulusal Otizm Derneği'nin araştırma başkanı Dr.

Judith Brown da paylaşıyor.Brown, BBC Radio 4'te yayımlanan Woman's Hour programına yaptığı açıklamada şunları söylüyor:"Otistik kızlarda sosyal iletişim farklılıkları genellikle daha ince ve daha az belirgin oluyor.

Ayrıca kızlar bu farklılıklarını gizlemek için büyük çaba harcıyor.

Bu nedenle belirtileri fark etmek daha zor oluyor."Brown'a göre ebeveynler ve öğretmenler çoğu zaman otizmin erkek çocuklarda daha yaygın olduğu düşüncesiyle hareket ediyor.Toplumda bazı kalıplaşmış düşünceler olduğunu söyleyen Brown, "Örneğin otistik olan kişinin erkek olması gerektiği, yalnız olmayı sevdiği, ek bir öğrenme güçlüğü olduğu ya da belirgin takıntıları bulunduğu düşünülüyor" diyor ve şöyle devam ediyor:"Bu varsayımlar, kızların otistik olabileceği ihtimalinin göz ardı edilmesine yol açıyor.

Bu yüzden birçok kız ya fark edilmiyor ya da sadece utangaç, sosyal açıdan çekingen veya biraz sıra dışı olarak değerlendiriliyor."'Ben sadece biraz farklıyım ve bu sorun değil'Betsey, 18 yaşında bir üniversite öğrencisi.

Aynı zamanda Ambitious About Autism adlı yardım kuruluşunda gençlik danışmanı olarak çalışıyor.Betsey'e otizm teşhisi lise son sınıfta konuldu.

Bu dönemde okul hayatındaki değişimlere uyum sağlamakta zorlanmış ve kendi ifadesiyle "otistik tükenmişlik" yaşamıştı.Woman's Hour programına konuşan Betsey şöyle anlatıyor:"Çok sık yorgun hissediyordum.

Kendimi okula götürmekte ve okulda kalmakta zorlanıyordum.

Gürültü gibi çevresel uyaranlarla başa çıkmak da benim için daha zor hale gelmişti."Betsey, daha önce otizm ihtimalinden söz edildiğini ancak kızlarda otizm hakkında yeterince bilgi sahibi olmadığı için değerlendirme yaptırmadığını söylüyor.Sorunlar arttığında ise tanı sürecine girmiş.Dr.

Brown'a göre Betsey'nin hikâyesi oldukça yaygın bir durumu yansıtıyor."Kızlar çoğu zaman kendilerini diğer insanlardan farklı hissettiklerini ilk fark eden kişiler oluyor."Brown bu durumu şöyle anlatıyor:"Bir kız bana 'Herkesin hayatı nasıl yaşayacağını anlatan bir kullanım kılavuzu varmış gibi görünüyor ama ben o kılavuzu hiç almadım' demişti.

Bu duygu oldukça yaygın."Brown'a göre yoğun ilgi alanları da kız ve erkek çocuklarda farklı şekilde algılanabiliyor.

Erkek çocuklarda bu ilgi alanları genellikle "takıntı" olarak görülürken, kızlarda okuma, hayvan sevgisi veya örgü gibi daha yaygın hobilerle benzerlik gösterebiliyor.

Bu nedenle çoğu zaman yalnızca bir hobi ya da rahatlama yöntemi olarak değerlendiriliyor.Oysa otizmin işareti, bu ilgi alanlarının ne kadar yoğun olduğunda yatıyor.Betsey ise teşhis aldıktan sonra kendisini daha iyi anladığını söylüyor."Artık biliyorum ki bende yanlış olan bir şey yok.

Ben sadece biraz farklıyım ve bu sorun değil."Araştırmalar devam ediyor Dr.

Fyfe'ye göre otizm teşhisi hâlâ araştırılmaya devam eden bir alan.

Özellikle kızlarda tanının neden daha geç konulduğunu anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç var.Fyfe, gelecekte araştırılması gereken konulardan birinin de otizm tanı kriterlerinin kızlar için farklı şekilde ele alınıp alınmaması olduğunu söylüyor.

Çünkü otizm kızlarda farklı biçimlerde ortaya çıkabiliyor."Otizmin erkeklerde daha yaygın olduğu varsayıldığı için bugüne kadar yapılan araştırmaların büyük bölümü erkek çocuklar üzerinde yapıldı.

Tanı kriterleri de erkeklerde gözlemlenen davranışlara dayanarak geliştirildi.""Bu nedenle özellikle küçük kızlarda otizmin nasıl ortaya çıktığını inceleyen çalışmalar yapmak önemli olabilir.

Böylece erken yaşlarda görülen davranışları ve belirtileri daha iyi anlayabiliriz."