Profesör Tronvoll, Etiyopya ile Eritre arasındaki olası savaşın bölgesel güvenliği tehdit edeceği görüşünd...

Norveç Oslo Üniversitesi Rektör Yardımcısı, Barış ve Çatışma Çalışmaları Profesörü Kjetil Tronvoll, Etiyopya ile Eritre arasında yeniden savaş çıkma riskinin ciddi şekilde arttığını belirterek, "Böyle bir olasılık, Afrika Boynuzu'nda istikrarı derinden sarsar, 3 farklı kıtadan 10-15 ülkeyi çatışmanın içine çekebilir ve bölgesel krize dönüşebilir." dedi.İtalya'nın eski sömürgesi Eritre, 1952'de Etiyopya'ya bağlandı.

Bu durum, yaklaşık 30 yıl süren bağımsızlık mücadelesini tetikledi ve Eritre, 1993'te yapılan referandumun ardından resmen bağımsızlığını ilan etti.Kızıldeniz kıyısındaki Assab ve Massawa limanlarının ortak kullanıldığı ilk yakınlaşma dönemi, kısa sürede yerini gerginliğe bıraktı.

İki ülke arasında biriken sorunlar, 1998'de savaşa yol açtı. 2 yıl süren savaşta on binlerce kişi hayatını kaybetti, yüz binlerce kişi yerinden oldu ve taraflar yaklaşık 20 yıl süren gerilim dönemine girdi.2018'de Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed'in, sınır tahkim kararını kabul etmesiyle ilişkilerde yeni bir sayfa açıldı ve bu süreç, Ahmed'e Nobel Barış Ödülü kazandıran diplomatik yakınlaşmanın önünü açtı.Ancak 2020'de Tigray Halk Kurtuluş Cephesinin (TPLF) kuzeydeki askeri üslere saldırmasıyla federal güçlerle Tigraylı güçler arasında yeni savaş başladı.

TPLF, 2 yıl süren çatışmaların ardından Kasım 2022'de imzalanan Pretoria Anlaşması ile silah bıraktı ancak ülkenin kuzeyindeki kırılganlık devam etti.Son yıllarda Etiyopya yönetiminin denize erişim ve liman kullanımı konusunu yeniden gündeme getirmesi, özellikle Eritre'nin Assab Limanı üzerinden süren tartışmalar nedeniyle iki ülke arasındaki gerilimi artırdı.Addis Ababa yönetiminden "Sabrımız tükendi" mesajıTronvoll, AA muhabirine Etiyopya ile Eritre arasındaki ilişkilerin, Kasım 2022'de imzalanan Pretoria Anlaşması'nın ardından bozulmaya başladığını söyledi.Tronvoll, "Eritre Devlet Başkanı Isaias Afwerki, Tigray savaşında hedefi olan Tigray Halk Kurtuluş Cephesini (TPLF) tamamen ortadan kaldıramadı ve bu durum iki ülke ilişkilerinde gerilime yol açtı." dedi.Gerilimin Etiyopya'nın 2024'te gündeme getirdiği "denize erişim" politikasıyla daha da arttığına dikkati çeken Tronvoll, Addis Ababa yönetiminin zamanla Kızıldeniz üzerinde "hak sahipliği" iddialarını gündeme getirmesinin iki ülke arasındaki tansiyonu yükselttiğini dile getirdi.Addis Ababa yönetiminin Eritre'yi ülkeyi istikrarsızlaştırma ve Etiyopya topraklarında asker bulundurmakla suçlamasının ardından gerilimin daha da arttığını söyleyen Tronvoll, şöyle devam etti:"Bu durum, geçen yıl Etiyopya Dışişleri Bakanı'nın, BM Genel Sekreteri'ne iki resmi şikayet mektubunu göndermesiyle daha da tırmandı.

Bu mektuplarda Eritre, Etiyopya'daki isyan hareketlerine yardım etmekle, ülkenin bütünlüğünü ve istikrarını zayıflatmakla suçlandı ve Eritre askerlerinin Etiyopya topraklarında yasa dışı şekilde bulunması resmi olarak protesto edildi."Etiyopya'nın Eritre ile Tigray arasında yakınlaşma ve ittifak oluşabileceğine dair haberlerin ortaya çıkmasının ardından eleştirilerini artırdığını dile getiren Tronvoll, "Addis Ababa yönetimi, bu yılın başında Eritre hükümetine gönderdiği yeni mektupta benzer suçlamaları yineledi ve sabrının tükenmek üzere olduğu uyarısında bulundu." ifadelerini kullandı."Artan sert söylemler, kötüye işaret ve endişe verici"Eritre ile Etiyopya arasındaki gerilimin 1998-2000 savaşının patlak vermesinden bu yana en yüksek seviyede olduğuna işaret eden Tronvoll, "Etiyopya'daki iç siyasi gelişmeler, iki ülke ilişkilerini doğrudan etkiledi.

Ülkedeki siyasi istikrarsızlık ve devam eden çeşitli isyan hareketleri, Eritre tarafından Etiyopya'nın istikrarını daha da zayıflatmak için kullanılıyor." diye konuştu.Tronvoll, Etiyopya'nın Eritre'yi Amhara'daki Fano isyanına destek vermekle ve Tigraylı siyasi liderle işbirliği yapmakla suçladığını belirtti.2018'de Abiy Ahmed hükümeti döneminde Eritre'nin düşman konumundan çıkarak müttefik ve askeri ortak haline geldiğini kaydeden Tronvoll, ancak daha sonra "düşman ve hasım ülke" olarak görülmeye başlandığını kaydetti.İki ülke arasında yakın gelecekte yeniden askeri çatışma olasılığının gerçekçi olduğunu belirten Tronvoll, "Etiyopya'nın kuzeyde Tigray ve Eritre sınırına doğru büyük çaplı askeri güç konuşlandırması, artan sert söylemleri ve uyarılar kötüye işaret ve endişe verici." ifadelerini kullandı."3 farklı kıtadan 10-15 ülkeyi çatışmanın içine çekebilir"Tronvoll, Eritre ile Etiyopya arasında yeniden çıkabilecek çatışmanın, Afrika Boynuzu'nda geniş çaplı sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.Etiyopya ile Eritre arasında yeniden savaş çıkma riskinin ciddi biçimde arttığına dikkati çeken Tronvoll, "Böyle bir olasılık, Afrika Boynuzu'nda istikrarı derinden sarsar, 3 farklı kıtadan 10-15 ülkeyi çatışmanın içine çekebilir ve bölgesel bir krize dönüşebilir." diye konuştu.Eritre ile Etiyopya arasında savaş çıkması halinde devreye girebilecek veya savaşa zorunlu dahil olacak çok sayıda aktörün bulunduğunu ve bu savaşın geniş bölgeyi etkileyeceğini vurgulayan Tronvoll, "Eritre tarafında Mısır, Somali ve Suudi Arabistan ortak olarak doğrudan yer alıyor.

Etiyopya tarafında ise Birleşik Arap Emirlikleri ve Somaliland bulunuyor.

İsrail de bu ittifakın yanında yer alabilir." değerlendirmesinde bulundu.Tronvoll, bölgesel ve uluslararası aktörlerin iki ülke arasındaki gerilimin daha fazla tırmanmaması için çaba göstermesi gerektiğini belirterek, şunları kaydetti:"Bölgesel ve uluslararası aktörler, gerilimin tırmanışını önlemede rol oynayabilir.

Eritre'nin, Etiyopya'nın iç işlerine müdahalesini durdurması için diplomatik baskıyı artırabilir.

Ayrıca Afwerki'nin, Etiyopya'nın Assab Limanı'nı kullanmasına yönelik müzakerelere başlaması için teşvik edilmesi gerekiyor.

Aynı zamanda Etiyopya'nın da askeri yığınağını azaltması için ikna edilmesi önemli."