Gıda ihracatı savaşın ortasında kaldı

Mehmet Hanifi GÜLELİran'da devam eden savaş, Türkiye'nin Körfez ülke­lerine yönelik gıda ihraca­tında ciddi risk oluşturmaya başladı.

Özellikle hububat, be­yaz et, yumurta, su, süt ve süt ürünleri sevkiyatlarının tehdit altında.Sektör temsilciler, böl­gedeki gerilimin uzaması ha­linde Türkiye'nin gıda ihraca­tında talep daralması yaşana­bileceği uyarısında bulunuyor.

Temsilcileri, savaşın yalnızca enerji maliyetlerinde artış de­ğil; navlun, sigorta, sevkiyat sü­releri ve tahsilat dengesi gibi kalemlerde de ciddi sıkıntılar yaşanacağını aktarıyor.“Çözüm, ticari akışı olduğunca korumak”TİM Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulle­ri Sektör Kurulu Başkanı Ah­met Tiryakioğlu, İran'daki ça­tışma ortamının Türkiye'nin bölgeye yönelik gıda ihracatın­da ciddi bir baskı oluşturabi­leceğini söyledi.

Türkiye’nin 2025’te Orta Doğu'ya gerçek­leştirdiği hububat ihracatının yaklaşık 4 milyar dolar sevi­yesinde bulunduğunu aktaran Tiryakioğlu, bunun sektör top­lam ihracatının yüzde 32,6'sı­nı oluşturduğunu açıkladı.

Sadece İran'a 300 milyon do­larlık hububat ihracatı yapıldı­ğını ileten Tiryakioğlu, bu ül­kenin en büyük 10 pazar ara­sında yer aldığını bildirdi.Gerilimin yalnızca ener­ji maliyetlerini değil, navlun, sigorta, sevkiyat süreleri ve tahsilat dengesini de olum­suz etkileyebileceği­ni vurgulayan Tiryakioğlu, “Savaşın uzaması halinde Orta Do­ğu'ya yönelik ihracatta yüz­de 10'luk bir daralma toplam hububat ihracatına yaklaşık 400 milyon dolarlık bir kay­ba yol açabilir.

İlk etkinin doğ­rudan siparişlerde yavaşlama, sevkiyat planlarında temkin­li duruş ve ödeme vadelerinin uzaması şeklinde görülebilir.

Orta Doğu pazarının ise kısa vadede ikame edilmesi kolay değil” dedi.“En büyük risk ticaretin pahalı, yavaş ve kırılgan hale gelmesi”Güneydoğu Anadolu Hubu­bat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçı­ları Birli­ği Başkanı Celal Kado­oğlu, bölge­den 2025’te Orta Doğu'ya yapılan hubu­bat ihracatının 1 milyar 640 milyon dolar olduğunu, bunun böl­ge ihracatının yüzde 46’sını oluşturduğunu açıkladı.

İran merkezli çatışmaların etki­sine dikkat çeken Kadooğ­lu, “Irak'tan Körfez ülkeleri­ne uzanan ticaret hattındaki her güvenlik gerilimi, sevkiyat planlarından sigorta maliyet­lerine kadar ticareti etkiliyor.Risk algısının artması navlun maliyetlerinde hızlı yükseliş­lere neden olabiliyor.

Hububat gibi düşük birim değerli ürün­lerde navlun maliyetinin çok belirleyici.

Bazı deniz taşıma­cılığı firmalarının ‘Emergency Conflict Surcharge’ adıyla ek ücretler yansıttığını ifade edi­liyor.

Şu ana kadar geniş çaplı sipariş iptali yaşanmadı.

Asıl riskin ticaretin tamamen dur­ması değil, daha pahalı, daha yavaş ve daha kırılgan hale gel­mesi” diye konuştu.Ulusoy: Un ihracatında maliyet riskleri artırıyorKörfez pazarlarına 2022’ten bu yana un ihracatında belir­gin bir büyüme yaşandığını bildiren Uluslararası Un Sana­yicileri ve Hububatçılar Birliği (IAOM) Avrasya Başkanı Dr.

Eren Günhan Ulusoy, Türki­ye'nin Körfez ülkelerine yöne­lik un ihracatında son yılların en yüksek hacmine ulaşıldığı­nı, ancak bölgedeki jeopolitik gerilimin bu başarıyı teh­dit ettiğini söyledi.

Ulu­soy, 2022'de yaklaşık 14 bin ton olan ihraca­tın 2025'te 47,7 bin tona yükseldiğini belirtti.Bölgedeki liman risklerine de dikkat çeken Ulusoy, artan gü­venlik tehditleri nedeniyle ba­zı firmaların sevkiyat rotaları­nı değiştirdiğini ve bunun ma­liyetleri yükselttiğini aktardı.

Ulusoy, “Petrol fiyatlarındaki artış yalnızca navlunu değil, mazot, gübre ve enerji gibi ta­rımsal girdi maliyetlerini de artıracak.

Bu durum yeni se­zon ürünlerine artıştan dola­yı gıda fiyatlarına yansıyacağa benziyor" ifadelerini kullandı.Süt ürünlerinde en çok ihracat yapılan 4 ülke bölgedeAmbalajlı Süt ve Süt Ürün­leri Sanayicileri Derneği (ASÜD) Başkanı Harun Çal­lı, çatışmalardan etkilenen bu ülkelere yapılan süt ve süt ürünleri ihracatının yaklaşık 3’te 1’ini oluşturduğunu söyle­di.

Sektörün 2025’te 523 mil­yon dolarlık ihracat gerçek­leştirdiğini açıklayan Çallı, çatışmaların yaşandığı bölge, Türkiye’nin süt ve süt ürünle­ri ihracatında önemli bir paya sahip ülkelerden oluştuğunu bildirdi.

Sektörün en fazla 89 milyon dolarla ihracat yaptığı ülkenin Irak olduğunu belir­ten Çallı, Irak, Suudi Arabis­tan, BAE ve Kuveyt’in sektö­rün en fazla ihracat yaptığı ilk 10 ülke arasında bulunduğunu vurguladı.