Mahfi Eğilmez’den sert Trump çıkışı: 'Aptallardan uzak dur'

İktisatçı Mahfi Eğilmez, “ Aptallardan Uzak Durun ” başlıklı yazısında ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın uzamasının ekonomik sonuçlarını değerlendirdi.

Eğilmez, savaşın hem küresel ekonomi hem de Türkiye ekonomisi üzerinde önemli etkiler yaratabileceğini vurguladı.

Eğilmez, ABD’de Donald Trump ’ın başkanlığının bedelini yalnızca ABD’nin değil tüm dünyanın ödediğini ifade ederek, mevcut gelişmelerin ekonomik açıdan yeni riskler doğurabileceği uyarısında bulundu.

PETROL FİYATLARINDA SERT YÜKSELİŞ Eğilmez, savaşın onuncu gününe girdiğini hatırlatarak Donald Trump’ın başlangıçta çatışmanın kısa sürede sona ereceğini söylediğini ancak İran’ın beklenenden daha dirençli bir tutum sergilemesi nedeniyle savaşın eylül ayına kadar sürebileceğinin dile getirilmeye başlandığını belirtti.

Savaşın ilk on gününün en belirgin etkisi petrol fiyatlarında görüldü.

Brent petrolün varil fiyatı bugün itibarıyla 110 dolar a gelmiş bulunuyor.

Orta Vadeli Program’da (OVP) 2026 yılı için petrol fiyatı tahmini 65 dolardı.

Bugünkü düzeyin kalıcı olması halinde OVP’ye göre yaklaşık 45 dolar lık bir sapma ortaya çıkıyor.

CARİ AÇIK VE ENFLASYON RİSKİ Eğilmez’e göre petrol fiyatlarındaki yükseliş Türkiye ekonomisi açısından önemli riskler doğurabilir.

Genel kabul gören hesaplamaya göre petrol fiyatının her 10 dolar lık artışı Türkiye’nin cari açığını yaklaşık 2,5 milyar dolar artırıyor ve enflasyonu da yaklaşık 1 puan yukarı çekiyor.

Bu çerçevede bugünkü artışın yalnızca doğrudan etkilerle cari açığı yaklaşık 11 milyar dolar büyütmesi, enflasyonu ise 4,5 puan artırması söz konusu.

Üstelik bu hesap yalnızca doğrudan etkileri kapsıyor.

Petrol, enerji piyasasında temel referans niteliğinde olduğu için başta doğalgaz olmak üzere diğer enerji fiyatları da buna paralel biçimde yükseliyor.

Savaşın yaz ayları boyunca devam etmesi durumunda turizm gelirlerinin de olumsuz etkilenmesi şaşırtıcı olmayacaktır.

Böyle bir tabloda cari açığa toplam etkinin 15–16 milyar dolar a kadar çıkması olasılığı ortaya çıkıyor.

EKONOMİDE BELİRSİZLİK VE YATIRIM RİSKİ Eğilmez, olası ekonomik etkilerin yalnızca cari açık ve enflasyonla sınırlı kalmayacağını da vurguladı.

Olumsuzluk yalnızca cari açık ve enflasyonla sınırlı kalmayacaktır.

Bütçe dengeleri de bu gelişmelerden ciddi biçimde etkilenebilir.

Belirsizliklerin artması yatırımların ertelenmesine yol açabilir.

Bu durum ise istihdam üzerinde baskı yaratabilir ve işsizliğin artmasına neden olabilir.

Bu gelişmelerin yalnızca Türkiye’yi değil petrol ithalatçısı tüm ülkeleri etkilediğini belirten Eğilmez, özellikle Avrupa ülkeleri açısından tablonun oldukça olumsuz göründüğünü ifade etti.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE TRUMP POLİTİKALARI Eğilmez, İran’ın ABD’nin taleplerini kabul etmeye yanaşmadığını ve çatışmanın giderek daha sert bir boyuta ulaştığını belirtti.

Öte yandan İran’ın teslim olmaya ya da ABD’nin ileri sürdüğü koşulları kabul etmeye niyetli olmadığı açıkça görülüyor.

Tam tersine, özellikle Hamaney’in öldürülmesinden sonra mesele giderek bir onur meselesine dönüşmüş durumda ve İran direnişini artırmış görünüyor.

Körfez ülkelerine yönelik saldırılarda ABD üslerinin ciddi zarar gördüğü belirtiliyor.

Hürmüz Boğazı’nın kapatılması tartışmalarına da değinen Eğilmez, bu konuda sorumluluğun giderek ABD politikalarına yöneldiğini belirtti.

Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının başlangıçta sorumlusu olarak İran gösterilirken, zaman geçtikçe sorumluluğun Trump’ın politikalarında olduğu yönündeki görüşler güç kazanıyor.

KÖRFEZ ÜLKELERİNDE SAVUNMA SİSTEMLERİ TARTIŞMASI Eğilmez, İran’ın dron saldırılarının Körfez ülkelerinde ciddi bir sorgulamaya yol açtığını ifade etti.

Dünya açısından en şaşırtıcı gelişmelerden biri ise İran’ın dronlarla Körfez ülkelerinin milyarlarca dolar ödeyerek ABD’den satın aldığı hava savunma sistemlerini aşabilmesi oldu.

Bu durum Körfez ülkelerinde ciddi bir sorgulamaya yol açmış görünüyor.

KÜRESEL DENGELERDE DEĞİŞİM UYARISI Çin ve Rusya’nın savaşın doğrudan tarafı olarak görünmediğini ancak İran’a stratejik destek verdiğini belirten Eğilmez, küresel dengelerin değişebileceğine dikkat çekti.

Bu savaş yalnızca Ortadoğu’yu değil, küresel dengeleri de değiştirebilecek sonuçlar doğurabilir.

Avrupa ile ABD arasındaki mesafe giderek açılıyor.

ABD, en yakın müttefiklerinden biri olan Birleşik Krallık ile bile eski yakınlığını koruyamıyor.

Buna karşılık İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ’in ABD’nin saldırısına yönelik sert eleştirileri Avrupa’da giderek daha fazla destek buluyor.

TRUMP ABD’Yİ BÜYÜK BİR AÇMAZA SÜRÜKLÜYOR Eğilmez, ABD iç siyasetinde de Trump’ın politikalarına yönelik eleştirilerin arttığını belirtti.

ABD içinde de durum farklı değil.

Kongre, Trump’ın savaş yetkilerini genişletme ve ek harcama taleplerine sıcak bakmıyor.

Trump’ın politikalarının ABD’yi daha büyük bir açmaza sürüklediğini savunan Eğilmez, küresel risklerin giderek arttığını ifade etti.

Trump, zaten dünyada itibar kaybetmekte olan ABD’yi daha da büyük bir açmaza sürüklüyor.

Böyle bir ortamda nükleer silah kullanımının bile ihtimaller arasında konuşulmaya başlanması, durumun ne kadar tehlikeli bir noktaya geldiğini gösteriyor.

Eğilmez yazısının sonunda Sun Tzu’nun sözlerine yer verdi: Aptallardan uzak dur; en azılı düşmandan bile daha yıkıcıdırlar.