Osmanlı'nın kadınlara verdiği Şefkat Nişanı, Darphane koleksiyonunda yaşamaya devam ediyor

Tüm dünyada 8 Mart, kadınların toplumsal hayata katkılarını ve mücadelelerini hatırlatan önemli bir gün olarak kutlanırken Darphane tarafından üretilen Osmanlı İmparatorluğu tarihindeki Şefkat Nişanı bu mirasın erken ve güçlü örneklerinden biri olarak dikkati çekiyor.AA muhabirinin Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere göre, kadınların fedakarlıklarını onurlandırmak amacıyla verilen Şefkat Nişanı, kadınların insanlık ve dayanışma alanındaki rolünü devlet nezdinde görünür kılan tarihi bir sembol niteliği taşıyor.Osmanlı Sultanı II.

Abdülhamid tarafından 1878 yılında yalnızca kadınlara verilmek üzere ihdas edilen Şefkat Nişanı, savaş ve afet dönemlerinde yardım faaliyetleriyle öne çıkan kadınları onurlandıran dünyanın ilk nişanlarından biri olarak kabul ediliyor.Osmanlı Devletinde modern nişan sistemi 19.

Yüzyıl'da gelişirken, Şefkat Nişanı bu sistem içerisinde özgün bir yere sahip oldu.Osmanlı'nın insani yardım geleneğini yansıtan bu nişan, yalnızca bir devlet ödülü değil, aynı zamanda Osmanlı toplumunda kadınların sosyal sorumluluk ve yardım faaliyetlerindeki rolünü görünür kılan önemli bir sembol olarak değerlendiriliyor.Nişan hem Osmanlı hanedanına mensup kadınlara hem de toplum yararına hizmet eden kişilere verildi.

Hayır ve insani yardım faaliyetlerinde öne çıkan kadınlara verilen önemli bu devlet nişanı, yabancı isimlere de takdim edildi.Dönemin önemli isimlerinden Adile Sultan, hemşire Safiye Hüseyin Elbi ve bazı yabancı diplomat eşleri de nişanın takdim edildiği isimler arasında bulunuyor.Sınırların ötesinde yankı bulduOsmanlı sınırlarının ötesinde de yankı bulan bu nişan, İngiltere Kraliçesi Alexandra ve Hollanda Kraliçesi Wilhelmina gibi Avrupa hanedanlarının kadınlarına da savaş ve yardım faaliyetlerindeki destekleri nedeniyle takdim edildi.93 Harbi sırasında Osmanlı topraklarına gelen muhacirlere yardım eden Lady Layard da nişanın ilk sahiplerinden biri olarak tarihe geçti.Bu nişanı alan isimlerden biri de Osmanlı edebiyatının öncü kadın yazarlarından Fatma Aliye Topuz oldu.

Fatma Aliye, 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı sonrasında asker ailelerine yardım amacıyla kurduğu Nisvan-ı Osmaniye İmdat Cemiyeti adlı yardım kuruluşu ve yürüttüğü hayır faaliyetleri nedeniyle Sultan II.

Abdülhamid tarafından Şefkat Nişanı ile ödüllendirildi.Halide Edip de aldıAyrıca ünlü yazar ve düşünür Halide Edip Adıvar, genç yaşta yaptığı bir çeviri çalışması ve kültürel faaliyetleri dolayısıyla takdir kazandı ve Şefkat Nişanı aldı.

Osmanlı toplumunda kadınların sosyal yardım faaliyetlerine öncülük eden isimlerden biri olan Safiye Hüseyin Elbi de Balkan Savaşları ve Çanakkale döneminde yaralı askerlerin bakımında gönüllü hemşire olarak görev yaparak savaş dönemindeki insani hizmetleri nedeniyle bu nişana layık görüldü.Şair Nigar Hanım, kültürel hayatın öncü kadınlarından biri olarak hayır faaliyetleri ve toplumsal çalışmaları nedeniyle bu nişanla onurlandırıldı.

Osmanlı toplumunda kadınların eğitim ve sosyal yardım alanındaki öncülerinden Ayşe Sıdıka Hanım da özellikle kız çocuklarının eğitimi için verdiği mücadeleyle dikkati çekti.Osmanlı nişan sanatının ustalığını gösteriyorOsmanlı döneminde Darphane-i Amire'de hazırlanan bu nişanın farklı derecelerine ait nadide örnekleri, bugün Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün kurumsal koleksiyonunda korunuyor.Yüzyıllar boyunca imparatorluğun para, madalya ve nişanlarını hazırlayan Darphane, bu nişanın tasarım ve üretiminde de dönemin en ileri kuyumculuk ve mine işçiliğini ortaya koydu.Bu eserler, Osmanlı'nın yardım kültürünü ve devlet geleneğini belgelemek yanında, Osmanlı nişan sanatının ulaştığı estetik ve teknik seviyeyi de gösteriyor.Nişanın fiziksel özellikleriŞefkat Nişanı, sanatsal tasarımıyla da dikkati çeken bir eser olarak öne çıkıyor.Nişanın merkezinde altın bir plaka üzerinde "Sultan II.

Abdülhamid el-Gazi" tuğrası yer alıyor ve altında nişanın ihdas tarihi olan 1295 (1878) bulunuyor.Merkez kısmını çevreleyen yeşil mine zemin üzerinde ise üç kavram dikkat çekiyor: İnsaniyet, muavenet ve hamiyet.

Bu kelimeler, Osmanlı devlet anlayışında yardımseverliğin ve toplumsal sorumluluğun temel ilkelerini temsil ediyor.Nişan genellikle altın, gümüş, mine ve değerli taşlardan oluşuyor.

Kırmızı ve yeşil mine kaplamalı yıldız formu, elmaslarla süslenmiş ışınlar ve zarif bir kurdele ile tamamlanan tasarım, onu Osmanlı nişanları arasında en estetik örneklerden biri haline getiriyor.Şefkat Nişanı üç dereceli olarak hazırlanırken birinci derece nişan "şemse" adı verilen yıldız formuyla daha gösterişli bir biçimde tasarlandı.