ABD ve İran'ın silah stokları ne durumda, savaşın kaderini nasıl etkileyebilir?

ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin "neredeyse sınırsız" miktarda kilit silaha sahip olduğunu iddia ediyor.

İran Savunma Bakanlığı ise, ABD'nin planladığından daha uzun süre "düşmana direnebilecek kapasiteye" sahip olduğunu söylüyor.Silah stokları ve tedarikleri tek başına bu çatışmanın sonucunu belirlemeyecek; Ukrayna uzun zamandır Rusya karşısında sayıca ve silah bakımından yetersiz durumda.

Ancak bu kesinlikle önemli bir faktör.Operasyonların temposu başından beri yüksek.

Her iki taraf da silahlarını üretebildiklerinden daha hızlı tüketiyor olacak.Tel Aviv merkezli Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü (INSS), ABD ve İsrail'in her biri birden fazla mühimmat içeren 2.000'den fazla hava saldırısı gerçekleştirdiğini tahmin ediyor.INSS'ye göre İran halihazırda 571 füze ve 1.391 insansız hava aracı fırlattı.

Bunların birçoğu engellenmiş olacak.

Her iki taraf için de, savaş uzadıkça bu seviyedeki çatışmaları sürdürmek daha da zorlaşacak.İranBatılı yetkililer, İran'ın savaşın ilk gününde yüzlerce füze fırlatırken bugün füze sayısının onlara düştüğünü ve bir azalma gördüklerini söylüyorlar.Savaştan önce, İran'ın 2.000'den fazla kısa menzilli balistik füze stoğuna sahip olduğu tahmin ediliyordu.

Ordular, düşmanlarını karanlıkta bırakmak için elindeki silah sayısına ilişkin kesin rakamları yayınlamıyor; bu tür rakamlar gizli tutuluyor.Amerika Birleşik Devletleri'nin en üst düzey komutanı General Dan Caine, 4 Mart'ta yaptığı açıklamada, İran'ın fırlattığı balistik füze sayısının 28 Şubat Cumartesi günü başlayan çatışmaların ilk gününe kıyasla %86 azaldığını söyledi.ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise son 24 saatte %23'lük bir düşüş olduğunu belirtiyor.

İran'ın savaştan önce tek yönlü saldırı yapan Şahid insansız hava aracının (İHA) on binlercesini seri ürettiğine inanılıyor.Bu teknolojiyi Rusya'ya ihraç etti ve Rusya da Şahid'in kendi versiyonunu Ukrayna'da yıkıcı bir etkiyle kullandı.

Hatta ABD bile bu tasarımı kopyaladı.Ancak Caine, İran'ın fırlattığı İHA sayısının çatışmanın ilk gününden bu yana %73 oranında azaldığını söyledi.

İran'ın yüksek operasyon temposunu sürdürmekte zorlandığı görülüyor.

Bu dramatik düşüşün stokları koruma girişimi olması hâlâ mümkün; ancak üretimi sürdürmek giderek daha da zorlaşacak.ABD ve İsrail jetleri artık İran üzerinde hava üstünlüğüne sahip.

İran'ın hava savunmasının büyük kısmı imha edildi.

Artık güvenilir bir hava kuvveti yok.CENTCOM, savaşın bir sonraki aşamasının İran'ın füze ve insansız hava aracı fırlatma rampalarını, silah stoklarını avlamaya ve bunları üreten fabrikaları imha etmeye odaklandığını söylüyor.ABD ve İsrail'in İran'ın savaş kabiliyetini zayıflatması artık daha kolay olabilir.

Ancak tüm silah stoklarını yok etmek zor olacak.İran, Fransa'nın üç katı büyüklüğünde bir ülke.

Silahlar hâlâ havadan görünmeyecek şekilde gizlenebiliyor.Yakın tarih, havadan yürütülen savaşların sınırlamalarını da gösteriyor.

İsrail ordusu, üç yıldan fazla süren yoğun bombardımana rağmen Gazze'deki Hamas'ı hâlâ yok edemedi.

Yemen'deki Husi isyancılar, bir yıl süren ABD bombardımanından sağ kurtuldu; silahlarının bir kısmı da öyle.ABDABD, dünyanın en güçlü ordusu olmaya devam ediyor.

Konvansiyonel silah stokları, diğer tüm ülkelerden daha fazla.Ancak ABD ordusu hala büyük ölçüde sınırlı sayıda üretilen pahalı hassas güdümlü silahlara bağımlı durumda.

Trump'ın bu hafta savunma şirketleriyle bir toplantı yaparak üretimi hızlandırmaları için baskı yapacağı bildiriliyor.

Bu, Amerika'nın kaynaklarının bile yetersiz kalabileceğinin bir göstergesi.ABD'nin yakın menzilli saldırılar düzenleme konusunda nispeten özgürlüğe sahip olmasıyla birlikte baskının bir nebze de olsa azaldığı söylenebilir.Caine, ABD'nin "uzaktan atış silahları" olarak adlandırılan, Tomahawk seyir füzeleri gibi daha pahalı ve gelişmiş uzun menzilli silahlardan çoktan vazgeçtiğini söyledi.

ABD Hava Kuvvetleri artık hedefin üzerine bırakılabilen JDAM bombaları gibi daha ucuz "yakın atış" silahları kullanıyor.Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nde (CSIS) görev yapan eski ABD Deniz Piyade albayı Mark Cancian, uzaktan yapılan ilk saldırının ardından ABD'nin "artık daha ucuz füzeler ve bombalar kullanabileceğini" söylüyor.Ona göre ABD bu seviyedeki çatışmaları "neredeyse süresiz olarak" sürdürebilir.

Savaş ne kadar uzun sürerse, hedef listesi de o kadar küçülür; bu da operasyonların temposunda kademeli bir yavaşlama anlamına gelir.Hava savunma sistemleri Mark Cancian, ABD'nin on binlerce JDAM bombasına sahip olduğunu ancak pahalı hava savunma sistemlerinin tedarikinin yetersiz olduğunu söylüyor.

Çatışmanın ilk aşamalarında, bu sistemler İran'ın misilleme saldırılarından kaynaklanan tehdidi bertaraf etmek için hayati önem taşıyordu.

Patriot füzelerine sadece ABD'den değil, Arap müttefiklerinden ve Ukrayna'dan da yüksek talep var.

Her bir önleyici füzenin maliyeti 4 milyon dolardan fazla ve ABD'nin şu anda yılda yaklaşık 700 adet ürettiği tahmin ediliyor.İran balistik füze fırlatmaya devam edebilirse, bu sınırlı stokları daha da azaltacaktır.CSIS uzmanı Cancian, ABD'nin yaklaşık 1.600 Patriot füzesi stoğuna sahip olabileceğini tahmin ediyor; bu füzelerin son günlerde tükenmiş olması muhtemel.

Cancian, ABD'nin hava-yer savaşını "uzun süre" sürdürebileceğini söylerken, hava savunma savaşının "daha belirsiz" olduğunu belirtiyor."Eğer Başkan Trump, Patriot gemilerinin sayısını azaltmaya razı olursa, İranlılardan daha uzun süre dayanabileceğimizi düşünüyorum; ancak bu, olası bir Pasifik çatışmasında risk anlamına gelecektir."Trump'ın bu hafta ABD savunma firmalarıyla görüşecek olması, silah stokları konusunda bazı endişelerin olduğuna işaret ediyor.Ancak ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, "İran bizden daha uzun süre dayanamaz" diye ısrar ediyor.

Bu konuda muhtemelen haklı.Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi.

Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.