AKP’den sosyal hizmetlerde torba düzenleme: 'Sosyal devlet yerine yardım devleti'

AKP milletvekillerinin imzasıyla TBMM’ye sunulan “Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, sosyal yardım ve çocuk koruma sistemini baştan aşağı değiştiren düzenlemeler içeriyor.

Doğum izni, koruyucu aile uygulaması, yaşlı aylığı, çocuk bakım kurumları ve ücretsiz ulaşım hakları gibi çok sayıda alanı kapsayan teklif, muhalefet tarafından “sosyal devlet yerine yardım devletini kurumsallaştıran torba düzenleme” olarak nitelendiriliyor.

Teklifte bir yandan bazı sosyal haklar genişletilirken, diğer yandan sosyal yardımların geri tahsil edilmesi, belediyelere mali yük getirilmesi ve sosyal hizmetlerin bağış ve destek mekanizmalarına dayanması tartışma yarattı.

DARÜLACEZE BAĞIŞLARINA ÖZEL VERGİ AVANTAJI Teklifin ilk maddesiyle Gelir Vergisi Kanunu’nda değişiklik yapılıyor.

Buna göre Darülaceze’ye yapılan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak bağışları vergi indirimi kapsamına alınacak.

İktidar düzenlemenin bağışları teşvik edeceğini savunurken muhalefet, sosyal hizmet kurumlarının finansmanının bağışlara dayanmasının “devletin sosyal sorumluluğunu toplumun sırtına yüklemek” anlamına geldiğini belirtiyor.

Ayrıca yalnızca Darülaceze için özel vergi avantajı getirilmesinin eşitlik ilkesi açısından tartışmalı olduğu ifade ediliyor.

MEMURLARA UZUN DOĞUM İZNİ Teklifte 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda da değişiklik öngörülüyor.

Buna göre memurlar için analık izni 16 haftaya çıkarılıyor ve toplam izin süresi 24 haftaya kadar uzatılıyor.

Ayrıca koruyucu aile olan memurlara çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren 10 gün izin verilmesi düzenleniyor.

Düzenlemenin yalnızca kamu çalışanlarını kapsaması eleştirelereneden olurken, özel sektörde çalışan kadınların aynı haklardan yararlanamaması “sosyal haklarda sınıfsal ayrım” eleştirisini beraberinde getirdi. 65 YAŞ AYLIĞINDA FAİZLİ GERİ ÖDEME Teklifte 2022 sayılı kanunda değişiklik yapılarak 65 yaş aylıklarının geri tahsil yöntemi değiştiriliyor.

Buna göre yersiz ödendiği tespit edilen aylıklar için artık TÜFE değil kanuni faiz uygulanacak.

Teklifte Sosyal Hizmetler Kanunu’nda da kapsamlı değişiklikler yapılıyor.

Buna göre çocuk bakım sistemi yeniden tanımlanıyor.

Yeni düzenleme şunları kapsıyor: “ .

Çocuk Destek Merkezleri yerine İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Siteleri kurulacak. .

Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezleri oluşturulacak. .

Çocukların durumunu takip edecek merkezi izleme sistemi kurulacak. .

Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) uygulaması yasal zemine oturtulacak. .

Koruyucu aile modeli genişletilecek SOSYAL YARDIMLAR GENİŞLETİLİYOR Teklifte ayrıca çocukların kurum bakımına alınması yerine aile yanında sosyal ve ekonomik destekle büyütülmesi hedefleniyor.

Bu kapsamda SED yardımları sistematik hale getiriliyor.

Ancak muhalefet, bu yaklaşımın yoksulluğu ortadan kaldırmak yerine yardım mekanizmasını büyüten bir politika olduğunu belirtiyor.

Teklifte sosyal hizmet kuruluşlarında yetişen gençlerin kamuda istihdamına ilişkin düzenlemeler de yer alıyor.

Buna göre bu gençlerin kamuya yerleştirilmesine ilişkin kurallar yeniden düzenleniyor.

ÇOCUKLARLA ÇALIŞANLARA SUÇ FİLTRESİ Teklifte ayrıca çocukların bulunduğu ortamlarda çalışacak kişiler için yeni sınırlamalar getiriliyor.

Buna göre belirli suçlardan hüküm giymiş kişilerin okul, kreş, yurt ve servis gibi çocukların bulunduğu alanlarda çalışması yasaklanıyor. 15 YAŞ ALTI SOSYAL MEDYA HESABI AÇAMAYACAK 5651 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikle de çocukların dijital dünyadaki güvenliğini sağlamak amacıyla sosyal ağ sağlayıcılara 15 yaş altı çocuk kaydını engelleyecek etkin yaş doğrulama istemleri kurma ve ebeveyn kontrol araçları sunma zorunluluğu getiriliyor.

Teklif yasalaşırsa 15 yaş altı çocuklar sosyal medyada hesap açamayacak. 15 yaşın üstünde çocuklara ise ebeveynler 1 saat içinde müdahale edebilecek.

Söz konusu kanuna eklenen diğer bir madde ile, günlük erişimi yüz binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun dağıtıcılarına Türkiye’de temsilci belirleme ve oyunları yaş kriterlerine göre derecelendirme yükümlülüğü getiriliyor.

Bu madde, taslak ortaya çıktığında oyun dünyası tarafından tepkiyle karşılanmıştı.

ÜCRETSİZ ULAŞIM SİSTEMİ YENİDEN DÜZENLENİYOR Teklifte son olarak yaşlı, engelli, gazi ve şehit yakınlarının ücretsiz ulaşım haklarına ilişkin sistem yeniden düzenleniyor.

Ancak yerel yönetimler düzenlemenin belediyelere yeni mali yükler getirebileceği uyarısında bulunuyor.

Muhalefet partileri teklifi özellikle üç başlıkta sert eleştiri getiriyor: sosyal yardımların borçlandırılması, sosyal hizmetlerin bağış ve yardım sistemine dayandırılması, belediyelere yeni mali yükler getirilmesi.