Haber Detayı
Alman istihbaratı araştırdı: Rusya’nın savaş bütçesi çok daha büyük
Alman istihbaratı, Rusya’nın gerçek askeri harcamalarının resmi olarak açıklanan rakamların çok üzerinde olabileceğini değerlendirdi. Yapılan hesaplamalara göre, Rusya’nın savunma ve savunma bağlantılı harcamaları resmi verilerden yaklaşık yüzde 66 daha yüksek olabilir. Bu da askeri harcamaların GSYH’nin yaklaşık yüzde 10’una ve federal bütçenin neredeyse yarısına karşılık geliyor. Bu durum, Rusya’da savaş ekonomisinin sanılandan çok daha büyük etki yarattığını ortaya koyuyor.
Almanya’nın dış istihbarat servisi BND, Rusya’nın resmi bütçe dağılımının güvenilir olmadığını ve savaş ekonomisinin birçok Batılı tahminden daha geniş bir ölçeğe ulaştığını belirtiyor.
Daha önce yapılan Batılı tahminlerde 2025 için askeri bütçenin federal bütçenin yaklaşık yüzde 30’u civarında olacağı öngörülüyordu.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) ise 2025 yılı için Rusya’nın askeri harcamalarını yaklaşık 160 milyar dolar olarak tahmin etmişti.
BND’ye göre, Rusya’nın savunma harcaması tanımı NATO’nun kullandığı askeri harcama tanımıyla örtüşmüyor.
Örneğin; Savunma Bakanlığı’nın inşaat projeleri, askeri bilişim projeleri veya silahlı kuvvetler mensuplarına sağlanan sosyal yardımlar, Rusya’nın resmi savunma harcaması içinde farklı şekilde sınıflandırılıyor.
Bütçenin yaklaşık yarısı NATO’nun tanımına göre yapılan hesaplamada BND, Rusya’nın savunmayla bağlantılı toplam harcamalarının resmi rakamların yaklaşık yüzde 66 üzerinde olduğunu belirtiyor.
Bu hesaplamaya göre, Rusya savunma ve bağlantılı alanlara, toplamda yaklaşık 250 milyar euro (292 milyar dolar) harcıyor.
Bu tutar Rusya bütçesinin neredeyse yarısına denk geliyor ve ülke ekonomisinin önemli bir bölümünün savunma sektöründen beslendiğini gösteriyor.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, SIPRI 2021 yılında Rusya’nın savunmaya yaklaşık 66 milyar dolar harcadığını, bunun bütçenin yaklaşık yüzde 10’una ve GSYH’nin yüzde 3,6’sına karşılık geldiğini hesaplamıştı.
Bu da dört yıllık savaşın ardından askeri harcamaların dört kattan fazla arttığını gösteriyor.
BND, bu tabloya ilişkin değerlendirmesinde, “Bu rakamlar, Rusya’nın Avrupa için oluşturduğu tehdidin giderek büyüdüğünü somut biçimde ortaya koyuyor” uyarısında bulundu.
ABD ve Çin ile karşılaştırma Askeri harcamaları değerlendirirken yalnızca bütçedeki paya ya da yalnızca GSYH’ye bakmak yeterli olmuyor.
Bu nedenle en büyük askeri güçler olan Rusya, ABD ve Çin’in harcamalarını birlikte değerlendirmek gerekiyor.
ABD’nin mevcut savunma bütçesi 901 milyar dolar seviyesinde.
Bu rakam, 2026 mali yılı için yaklaşık 1,9 trilyon dolarlık federal bütçenin yüzde 12,2’sine ve GSYH’nin yaklaşık yüzde 3,4’üne denk geliyor.
ABD’de savunma harcamalarının GSYH içindeki en yüksek payı ise Kore Savaşı sırasında görülmüş ve yüzde 14–15 seviyelerine ulaşmıştı.
Çin’de tablo oldukça farklı Ülkenin resmi 2025 savunma bütçesi 247 milyar dolar olarak açıklanırken, Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) bu rakamı 251 milyar dolar olarak hesaplıyor.
Bağımsız bazı tahminler ise gerçek harcamaların 2024 itibarıyla 318 milyar dolara, hatta bazı hesaplamalara göre 471 milyar dolara kadar çıkabileceğini öne sürüyor.
Buna rağmen SIPRI verilerine göre Çin’in askeri harcamalarının GSYH’ye oranı yaklaşık yüzde 1,7 seviyesinde ve toplam kamu harcamalarının genellikle yüzde 8–12’sinin altında kalıyor.
Bu oranlar Rusya’nın seviyelerinin oldukça gerisinde.
Tarihsel karşılaştırmalar Rusya’nın askeri harcamalarının boyutunu anlamak için tarihsel örneklere de bakmak gerekiyor.
Sovyetler Birliği’nin Afganistan savaşı (1979–1989) sırasında Sovyetler Birliği’nin savunma bütçesi yıllık yaklaşık 128 milyar dolar seviyesindeydi.
Tarihçi Sergey Radchenko’ya göre 1984–1987 döneminde Afganistan savaşının maliyeti yaklaşık 7,5 milyar dolar oldu.
Bu tutar toplam askeri bütçenin oldukça küçük bir bölümünü oluşturuyordu.
Sovyet savunma harcamaları bütçenin yaklaşık yüzde 30,5’i civarındaydı ve savaş nedeniyle dramatik bir artış yaşanmadı.
Warwick Üniversitesi’nden ekonomist Mark Harrison’a göre Sovyet savunma harcamaları 1989’da GSYH’nin yaklaşık yüzde 8,4’üne ulaşıyordu.
Bu oran bugünkü Rusya seviyelerine yakın olsa da Ukrayna savaşında görülen ölçekte bir bütçe artışı yaşanmamıştı.
Suudi Arabistan ve İsrail örnekleri Suudi Arabistan’ın, Yemen savaşının etkisiyle savunma harcamaları 2015’te GSYH’nin yüzde 12,5’i, 2016’da yüzde 12,6’sı ve 2017’de yüzde 11,3’ü seviyesine çıktı.
Günümüzde savunma harcamaları yaklaşık 78 milyar dolar ve bu da kamu harcamalarının yaklaşık yüzde 21’ine ve GSYH’nin yüzde 7,1’ine denk geliyor.
Ancak Rusya’dan farklı olarak Suudi Arabistan doğrudan büyük ölçekli bir kara savaşı yürütmüyor ve ekonomisi yüksek petrol gelirlerine dayanıyor.
Rusya’da ise petrol gelirleri önemli olsa da yaptırımlar ve ekonomik sorunlar nedeniyle baskı altında.
İsrail, 2026 bütçesi yaklaşık 205 milyar dolar ve bunun 34 milyar doları savunmaya ayrılmış durumda.
Bu da toplam bütçenin yaklaşık yüzde 16,6’sına karşılık geliyor.
İsrail’de savunma harcamalarındaki en büyük artış 1967’deki Altı Gün Savaşı ve 1973’teki Yom Kippur Savaşı sonrasında görülmüştü.
SIPRI tahminlerine göre İsrail’in savunma harcamaları GSYH’nin yüzde 8–8,8’i civarında.
Ancak BND verileri esas alındığında Rusya’nın askeri harcamalarının GSYH içindeki payı bu seviyenin de üzerinde.
II.
Dünya Savaşı ile karşılaştırma Modern dönemde bu kadar yüksek askeri harcama oranları oldukça nadir görülüyor.
Benzer seviyeler genellikle II.
Dünya Savaşı gibi büyük ölçekli savaş dönemlerinde ortaya çıkmıştı.
Birleşik Krallık, II.
Dünya Savaşı sırasında savunmaya GSYH’sinin ortalama yüzde 45–50’sini, bütçesinin ise ortalama yüzde 69’unu ayırdı ve bu oran bazı yıllarda yüzde 80’e kadar çıktı.
Bu yüksek harcamalar ülkenin borcunun savaş sonrası GSYH’nin yüzde 270’ine kadar yükselmesine neden oldu.
Sovyetler Birliği’nde ise 1942–1943 yıllarında savaş harcamaları toplam bütçenin yaklaşık üçte ikisini oluşturuyordu.
Mark Harrison’a göre savunma harcamalarının GSYH içindeki payı 1943’te yüzde 35,5 ile zirveye ulaştı.
Nazi Almanyası’nda da benzer bir tablo vardı. 1943’e gelindiğinde Wehrmacht için yapılan harcamalar federal bütçenin yaklaşık yüzde 80’ine ulaşmıştı.
Rusya için sürdürülebilir mi?
Uzmanlara göre Rusya’nın GSYH’nin yüzde 10’una ve bütçenin yaklaşık yarısına ulaşan askeri harcamalarının sürdürülebilirliği ciddi soru işaretleri barındırıyor.
Rus ekonomisi halihazırda önemli sorunlarla karşı karşıya.
Bütçe açığı 2026 için planlanan yıllık açığın yarısına şimdiden ulaşmış durumda.
Yaptırımlar nedeniyle dış ticaret hacmi Sovyet dönemindeki seviyelere gerilemiş bulunuyor.
Birçok bölgede mali sıkıntılar yaşanırken bazı işletmeler iflas ediyor, vergiler artıyor ve enflasyon yüksek seyrediyor.
Petrol gelirleri de düşüş eğiliminde.
Bu koşullarda bu büyüklükte bir savaş ekonomisinin uzun süre sürdürülebilir olup olmadığı belirsizliğini koruyor.
Uzmanlara göre yaptırımların sürmesi ve Rusya’nın petrol gelirlerinin daha da sınırlanması, savaş ekonomisinin maliyetini artırarak Moskova’nın askeri kapasitesini zaman içinde zayıflatabilir.
Bütçe ve GSYH içindeki pay açısından Rusya’dan daha yüksek savunma harcaması yapan tek ülke ise Ukrayna.
Ukrayna savunmaya GSYH’sinin yaklaşık yüzde 34’ünü ve bütçesinin yarısından fazlasını ayırıyor.
Ancak Ukrayna bu harcamaları daha büyük bir komşusunun işgaline karşı varlığını korumak için yapıyor ve birçok ülkenin desteğini alıyor.
