TÜİK büyüme açıkladı, tarım geriledi: 2025’in tarım bilançosu

Türkiye’de tarım sektörü 2025 yılında üretim cephesinde ciddi bir daralma yaşadı.

TÜİK verilerine göre tahıldan meyveye birçok üründe çift haneli düşüşler görülürken, özellikle meyve grubundaki yüzde 30’u aşan gerileme dikkat çekti.

Üretimdeki bu tabloyu değerlendiren Ekonomist Tayfun Özkaya, yaşanan küçülmenin yalnızca iklim koşullarıyla açıklanamayacağını belirterek, maliyet baskısı, ekiliş alanlarındaki daralma ve yanlış tarım politikalarının belirleyici olduğunu söyledi.

TAYFUN ÖZKAYA Özkaya, 2025 yılında tarla ürünleri olan tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde yüzde 9, sebzelerde yüzde 0,9, meyveler, içecek ve baharat bitkilerinde ise yüzde 30,9 oranında azalış yaşandığını belirterek, “Tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde üretim 68,1 milyon ton, sebzelerde 33,3 milyon ton, meyvelerde ise 19,6 milyon ton olarak gerçekleşti.

Özellikle meyve grubundaki sert düşüş dikkat çekici” dedi. “BUĞDAY VE ARPADA SERT DÜŞÜŞ VAR” Tahıl üretimindeki gerilemeye dikkat çeken Özkaya, “Buğday üretimi yüzde 13,7 azalarak 17,9 milyon tona, arpa üretimi yüzde 25,9 azalarak 6 milyon tona geriledi.

Çavdar ve yulaf üretimindeki düşüş yüzde 20’nin üzerinde.

Mısırda ise yüzde 4,9’luk sınırlı bir artış var” ifadelerini kullandı.

Meyve üretimindeki kaybın daha çarpıcı olduğunu vurgulayan Özkaya, “Elmadan kiraza, şeftaliden üzüm ve zeytine kadar pek çok üründe yüzde 30 ila yüzde 70 arasında düşüşler var.

Bu tablo sadece iklimle açıklanamaz, yapısal sorunlar var” diye konuştu. “MALİYET BASKISI BELİRLEYİCİ” Üretim düşüşünün nedenlerine ilişkin değerlendirmede bulunan Özkaya, “Bu azalış; ekim alanlarının daralması, verim kaybı ya da ürünün satılamayıp tarlada kalması gibi nedenlerden kaynaklanabilir.

Henüz 2025 yılı ekiliş alanları açıklanmadı ancak uzun yıllardır çiftçinin gelir elde edememesi nedeniyle alanların boş bırakıldığını biliyoruz” dedi.

Girdi maliyetlerindeki artışın da üretimi etkilediğini belirten Özkaya, “Kimyasal gübre, tarım ilacı, mazot gibi girdiler çok pahalılaştı.

Çiftçi bunları yeterince kullanamıyor.

Ekolojik alternatiflere geçiş de yeterince sağlanamadığı için verim düşüyor” ifadelerini kullandı.

Tarımın milli gelir içindeki payının hesaplanmasına da değinen Özkaya, “Tarım sektörünün Gayri Safi Milli Hasılası hesaplanırken brüt üretim değerinden girdi maliyetleri düşülüyor.

Girdi fiyatları hızla artarken çiftçinin eline geçen fiyat daha yavaş artıyor.

Bu nedenle tarımın milli gelire katkısı daha da geriliyor olabilir” diye konuştu. “ÇÖZÜM AGROEKOLOJİK DÖNÜŞÜM VE KOOPERATİFLEŞME” Çözüm önerilerini de sıralayan Özkaya, tarımda agroekolojik yöntemlere geçilmesi gerektiğini ifade ederek, “Kuraklığa karşı yağmur hasadı, biyokömür uygulaması, anıza ekim ve malçlama gibi yöntemler yaygınlaştırılmalı.

Dona karşı ürün çeşitlendirmesi yapılmalı.

Kimyasal girdilere bağımlılık azaltılmalı” dedi.

Aracı zincirine de dikkat çeken Özkaya, “Aracılara giden katma değer, kooperatifler ve gıda toplulukları aracılığıyla çiftçi ve tüketici arasında paylaşılmalı.

Tarım gelirini artıracak bütüncül politikalara ihtiyaç var” ifadelerini kullandı.

Öte yandan TÜİK’in yayımladığı Haziran 2025 Hayvancılık İstatistikleri’ne göre büyükbaş hayvan sayısı 17 milyon 189 bine, küçükbaş hayvan sayısı ise 58 milyon 206 bine ulaştı.

Özkaya, “Hayvancılıkta sayı artışı var gibi görünse de yem maliyetleri ve üretim giderleri dikkate alınmadan tabloyu olumlu okumak mümkün değil” değerlendirmesinde bulundu./İZMİR