Haber Detayı
New York Times'tan İran analizi: Bir diktatör düştü, tehlikeli belirsizlik başladı
ABD merkezli New York Times gazetesi, Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesinin ardından İran ve Ortadoğu'yu bekleyen belirsizlikleri anlatan bir analiz yayınladı
Artı Gerçek- ABD merkezli New York Times gazetesi 'Bir diktatör düştü, tehlikeli belirsizlik başladı' başlıklı analizinde Ali Hamaney sonrasını ele aldı.
Gazetenin analizine göre İran'ın 86 yaşındaki dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ABD ve İsrail’in ortak hava saldırısında öldürülmesi, yalnızca bir liderin sonu değil; aynı zamanda Ortadoğu’da yeni ve öngörülemez bir dönemin başlangıcı anlamına geliyor.
BİR DÖNEM KAPANDI...
Hamaney'in ölümüyle birlikte İran'da yarım asra yaklaşan bir dönemin kapandığı belirtilirken, kimsenin onlarca yıl boyunca baskı ve kan dökme politikaları izleyen bir diktatörün ölümüne yas tutmaması gerektiği" ifadeleri yer aldı.
MUHAFETİ BASTIRDI, REFORM TALEPLERİNİ 'FİTNE' OLARAK NİTELENDİRDİ Analizde 1989'da iktidara gelen Hamaney'in yönetimini Batı karşıtlığı üzerine inşa ettiği ifadeleri yer alırken, Hamaney’in reform taleplerini 'Batı kaynaklı fitne' olarak nitelendirdiğine, Devrim Muhafızları’nın istihbarat ağını genişleterek muhalefeti bastırdığına, halkın ekonomik refahı yerine dış müdahalelere ve nükleer programa kaynak aktardığına dikkat çekildi.
BİNLERCE KİŞİ ÖLDÜRÜLDÜ, BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK DERİNLEŞTİRİLDİ Yıl içinde gerçekleşen protestolarda binlerce kişinin öldürüldüğü ve İran'ın Gazze, Irak, Lübnan, Suriye ve Yemen'de oluşturduğu 'direniş ekseni' üzerinden bölgesel istikrarsızlığı derinleştirdiği ifade edildi.
HAMANEY SONRASI RİSKLERE DİKKAT ÇEKİLDİ New York Times, rejimin lider kadrosunun hedef alınmasının İran'daki teokratik yapının sona ermesi anlamına gelmeyebileceği uyarısında bulunurken, İran’da güçlü ve örgütlü bir muhalefet hareketinin bulunmaması, ortaya çıkacak güç boşluğunun radikal Devrim Muhafızları unsurlarınca doldurulabileceği riskini artırıyor" ifadeleri dikkat çekti.
ABD istihbarat değerlendirmelerine dayandırılan yorumlarda, "iç çatışma, kanlı hesaplaşmalar ve bölgesel istikrarsızlık" ihtimalinin ciddi olduğu vurgulandı.
VENEZUELLA OPERASYONU HATIRLATILDI Trump’ın ikinci döneminde 7 farklı ülkede askeri operasyon emri verdiği ve kısa süre önce Venezuela’da Nicolas Maduro'yu kaçırmasına rağmen yönetimin çekirdek kadrosunun yerinde kaldığı da hatırlatıldı.
İran'a yönelik operasyonun da benzer biçimde 'ani ve plansız' olduğu ifade edildi.
IRAK VE AFGANİSTAN'IN KANLI VE HAYAL KIRIKLIĞI YARATAN SONUÇLARI Analizde ABD’nin geçmişte Irak ve Afganistan'da yürüttüğü rejim değişikliği girişimlerinin "kanlı ve hayal kırıklığı yaratan" sonuçlar doğurduğu vurgulanarak, İran'da da benzer bir sürecin yaşanabileceği kaydedildi.
Ayrıca İran'ın askeri kapasitesinin zayıflamış olmasına rağmen füze envanteri, siber saldırı ve vekil güçler aracılığıyla misilleme yapabilecek potansiyele sahip olduğuna da dikkat çekildi. 1953 DARBESİNDEN BUGÜNE New York Times, ABD’nin 1953'te İran'da düzenlenen ve CIA'in de destek verdiği darbeye atıfta bulunarak, o dönemde atılan adımların uzun vadede radikal ve ABD karşıtı bir rejimin ortaya çıkmasına zemin hazırladığını hatırlatırken, bugünkü müdahalenin de benzer öngörülemeyen sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
ULUSLARARASI İŞ BİRLİĞİ VURGUSU İran'ın geleceğinin dikkatli, çok taraflı ve uluslararası iş birliğine dayalı bir yaklaşımla ele alınması gerektiği ifade edilirken, Trump yönetiminin de Kongre ile çalışması çağrısında bulunuluyor.
Kongre’nin savaş yetkileri konusunda denetim rolünü üstlenmesi gerektiği, ABD'nin müttefikleriyle koordinasyon içinde hareket etmesinin zorunlu olduğuna dikkat çekiliyor New York Times'taki değerlendirmeye göre, yıllardır otoriter yönetim ve uluslararası izolasyon altında yaşayan İran halkı, daha özgür ve istikrarlı bir gelecek için gerçek bir fırsatı hak ediyor ancak bu fırsatın nasıl şekilleneceği, bölgesel ve küresel aktörlerin atacağı adımlara bağlı olacak. (DIŞ HABERLER)
