Haber Detayı
Yaşlanmanın hücresel haritası çıkarıldı
Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, yaşlanmanın vücutta nasıl ve neden başladığını hücre hücre ortaya koydu. Çalışma, yaşlanmanın tek tek hastalıklardan ziyade ortak biyolojik süreçler üzerinden ilerlediğini gösteriyor.
Kanser, kalp hastalıkları ve demans gibi ciddi rahatsızlıkların riski yaşla birlikte artıyor.
Bugüne kadar bilim dünyası bu hastalıkları çoğunlukla ayrı ayrı ele aldı.
Ancak giderek daha fazla araştırmacı, daha temel bir soruya odaklanıyor: Yaşlanma sürecini yavaşlatmak, birden fazla hastalığın riskini aynı anda azaltabilir mi?Bu soruya yanıt arayan yeni bir çalışma, The Rockefeller University’nden bilim insanları tarafından yürütüldü ve Science dergisinde yayımlandı.21 DOKUDA, MİLYONLARCA HÜCREAraştırma ekibi, yaşlanmanın hücresel düzeyde nasıl ilerlediğini anlamak için şimdiye kadarki en kapsamlı “yaşlanma atlasını” oluşturdu.
Bilim insanları, farelerden alınan yaklaşık 7 milyon tekil hücreyi inceleyerek 21 farklı dokudaki 1.800’den fazla hücre alt tipini haritaladı.Çalışmada, farelerin üç farklı yaşam evresi karşılaştırıldı: genç (1 aylık), orta yaş (5 aylık) ve yaşlı (21 aylık).
Böylece hücrelerin yaşla birlikte nasıl değiştiği ayrıntılı biçimde takip edildi.Araştırmanın liderlerinden Junyue Cao, amaçlarının yalnızca “ne değişiyor” sorusunu değil, “neden değişiyor” sorusunu da yanıtlamak olduğunu vurguladı.YAŞLANMA ERKEN BAŞLIYORÇalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri, yaşlanmaya bağlı hücresel değişimlerin sanılandan çok daha erken başlaması oldu.
Hücre türlerinin yaklaşık dörtte birinde, orta yaş olarak kabul edilen dönemde bile belirgin azalma veya artışlar gözlendi.Özellikle bazı kas ve böbrek hücrelerinin sayısının hızla azaldığı, buna karşılık bağışıklık sistemi hücrelerinin önemli ölçüde arttığı tespit edildi.
Bu durum, yaşlanmanın yalnızca ileri yaşlara özgü bir süreç olmadığını, gelişimin devamı niteliğinde ilerlediğini gösteriyor.TÜM VÜCUTTA EŞ ZAMANLI DEĞİŞİMAraştırma, yaşlanmanın yalnızca tek tek organlarda değil, tüm vücutta senkronize biçimde ilerlediğini de ortaya koydu.
Farklı organlardaki benzer hücresel durumların aynı anda artıp azaldığı görüldü.
Bu durum, kanda dolaşan ortak sinyallerin yaşlanmayı tüm vücutta birlikte yönlendirdiğine işaret ediyor.Bulguların yaklaşık yüzde 40’ının cinsiyete göre farklılık göstermesi de önemli bir sonuç olarak öne çıktı.
Özellikle dişi farelerde yaşlanma sürecinde bağışıklık sisteminin çok daha güçlü biçimde aktive olduğu gözlendi.
Araştırmacılar, bunun kadınlarda otoimmün hastalıkların daha yaygın olmasının nedenlerinden biri olabileceğini değerlendiriyor.GENETİK “HASSAS NOKTALAR” BELİRLENDİEkip, yaşlanma sürecinde DNA’nın hangi bölgelerinin daha savunmasız hale geldiğini de inceledi.
Analiz edilen 1,3 milyon genetik bölgenin yaklaşık 300 bini yaşlanmayla ilişkili değişimler gösterdi.
Bunlardan yaklaşık 1.000’i ise birçok farklı hücre türünde ortak olarak değişti.Bu bölgelerin büyük kısmının bağışıklık, iltihaplanma ve kök hücre işlevleriyle ilişkili olması, yaşlanmanın rastgele bir bozulma değil, belirli biyolojik programlar üzerinden ilerlediğini ortaya koyuyor.YAŞLANMAYA KARŞI YENİ TEDAVİLER MÜMKÜN MÜ?Araştırmacılar, bağışıklık sistemi sinyallerini düzenleyen sitokinlerin, yaşlanmayla ilişkili pek çok hücresel değişimi tetikleyebildiğini belirtiyor.
Bu bulgu, gelecekte bu molekülleri hedef alan ilaçlarla yaşlanma sürecinin yavaşlatılabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.“Bu çalışma bir başlangıç” diyen Cao, artık hangi hücrelerin ve hangi moleküler bölgelerin en savunmasız olduğunun bilindiğini, sıradaki adımın bu süreçleri hedefleyen müdahaleler geliştirmek olduğunu ifade etti.
