İran için neden önemliydi? İşte Hamaney'in portresi...

ÖLDÜRÜLEN İRAN DİNİ LİDERİ HAMANEY KİM?Ali Hamaney, 19 Nisan 1939'da Meşhed kentinde doğdu.

Ali Hamaneyin ailesi aslen Tebrizli ve baba tarafı İran Türklerindendir.

Hamaneyin Türkçeyi iyi bildiği iddia ediliyor ancak kamuoyu önünde nadir konuşuyordu.Hamaneyin babası din adamıydı.

O da babasının izinden gidip çocuk denecek yaşta din adamı oldu.

Meşhedde ve Irakın Necef kentinde din eğitimi aldı.

İranın dini merkezi Kum kentinde, gelecekte İslam Devrimine liderlik edecek Ayetullah Humeyniyle tanıştı.HAYATININ 40 YILI ŞAH DÖNEMİNDE GEÇTİ İranda İslam devleti kurmak isteyen Humeyni, Şahın bir numaralı düşmanıydı.

Hamaney, Humeyninin Pariste sürgünde olduğu yıllarda onun fikirlerini yaymak için çalıştı.

Şahın polisi tarafından altı kez gözaltına alındı, işkence gördü.1979 yılı hem İran için hem Hamaney için dönüm noktası oldu.

Şah, geniş halk kitlelerinin isyanıyla devrildi.

Sürgünden dönen Humeyni, İslam rejimini kurdu.

Artık ülkeyi mollalar yönetecekti.

Hamaney de o mollalardan biriydi.40 yaşındaki Hamaney, yeni liderin yakın çevresindeki isimlerden biri oldu.

Devrim Konseyinde görev aldı, milletvekili oldu ve Savunma Bakan Yardımcılığı yaptı.

İranın en etkili kurumlarından biri olan Devrim Muhafızlarının kuruluşuna yardım etti.

Başkent Tahranda cuma namazlarında imamlık yapmaya başladı.1981'DEKİ SUİKAST GİRİŞİMİNDE FELÇ KALDIİslam rejiminin önde gelen isimlerinden biri haline gelen Hamaney, 1981de suikast girişimine uğradı.

Camide konuşma yaparken kasetçaların içine gizlenen bomba infilak etti.

Saldırıda ağır yaralanan Hamaneyin sağ kolu felçli kaldı.Suikast girişiminden, dini yönetime karşı çıkan Furkan Grubu sorumlu tutuldu.

Hamaney kurtuldu ama iki ay sonra Cumhurbaşkanı ve Başbakan peş peşe suikasta kurban gitti. 42 yaşındaki Ali Hamaney, suikast girişiminden dört ay sonra, yüzde 95in üzerinde oy alarak Cumhurbaşkanı seçildi.Hamaneyin Cumhurbaşkanlığı dönemi, sekiz yıl süren İran-Irak Savaşıyla geçti.

Savaş, yaklaşık 1 milyon kişinin ölümüne, 2 milyon kişinin yaralanmasına ve her iki ülkede de ağır hasara yol açtı.DİNİ LİDER SEÇİLDİ1989 yılı hem dünya hem İran için dönüm noktası oldu.

ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki Soğuk Savaş sona ererken İran İslam rejimi liderini kaybetti. 49 yaşındaki Hamaney, Uzmanlar Meclisi tarafından oybirliğiyle Humeyninin yerine dini lider seçildi.Hamaney, bir gecede Ayetullah ilan edildi.

Anayasa da değiştirildi.

Dini lider karşısında Cumhurbaşkanının yetkileri artırıldı.

Aslında Hamaney, İslam rejimi içinde sıradan hatta silik bir isimdi.

Attığı en önemli adım, İran-Irak Savaşı sonrasında Devrim Muhafızlarını güçlendirmek oldu.

Böylece rejim içindeki konumunu güçlendirdi, her dönemde son sözü söyleyen güçlü bir lider haline geldi.Hamaney döneminde Orta Doğu savaşlara ve büyük altüst oluşlara sahne oldu.

İran-Irak Savaşını 1991de Körfez Savaşı, 2003te Irakın işgali izledi. 2011de Arap ülkelerinde, Hamaneyin İslami uyanış olarak nitelediği halk ayaklanmaları başladı.

Ayaklanmalar, İran ile Suudi Arabistan arasındaki uzun süredir devam eden jeopolitik rekabeti artırdı.İslam rejiminin gözünde ABD ve İsrail büyük şeytandı.

Hamaney döneminde İran, ABD yönetiminin ve İsrailin bölgedeki etkisine karşı bir direniş ekseni oluşturdu.

Devrim Muhafızları eliyle oluşturulan bu eksen, İranın bölgedeki etkisini genişletti.İKTİDAR PROTESTOLARILübnandaki Hizbullah örgütü, Yemendeki Husiler, Iraktaki Şii milisler ve Filistindeki Hamas ve İslami Cihad direniş ekseni içinde yer aldı.Hamaneyin on yıllara dayanan iktidarı protestolara da sahne oldu.

En büyüklerinden biri, Mahmud Ahmedinejadın 2009da Hamaneyin desteğiyle yeniden Cumhurbaşkanı seçilmesiyle patlak verdi.

Seçimlerde hile yapıldığı iddiasıyla başlayan gösteriler, güvenlik güçlerinin kanlı müdahalesiyle bastırıldı.2017 ve 2019da bu kez ekonomik sıkıntıları protesto için gösteriler yapıldı. 2022de ise başörtüsü zorunluluğu ve polis şiddeti gençleri sokağa döktü. 22 yaşındaki Mahsa Amini, düzgün örtünmediği gerekçesiyle ahlak polisi tarafından gözaltına alındıktan sonra hayatını kaybetti.

Amininin polis şiddetiyle öldüğü iddiaları üzerine başlayan ve tüm ülkeye yayılan gösteriler aylarca sürdü.

Gösteriler sırasında Hamaney karşıtı sloganlar da atıldı.Ayetullah Ali Hamaney, on yıllardır süren iktidarında hiç ülke dışına çıkmadı.

Altı çocuk babası olan Hamaneyin, şiir okumayı ve bahçeyle ilgilenmeyi sevdiği biliniyordu.

Bugünkü genç İranlıların tamamı yalnızca onun yönetimi altında yaşadı.28 ŞUBAT'TA SUİKASTA UĞRADIÜlkenin siyasi yapısında pek çok farklı güç merkezi bulunmasına rağmen, Hamaney bu yapıların tam merkezinde yer alıyordu.

Çünkü kamu politikaları üzerinde veto yetkisine sahip olan dini lider, kimin hangi göreve getirileceğine karar verebiliyordu.Devlet başkanı ve aynı zamanda İran Silahlı Kuvvetlerinin Devrim Muhafızları dahil başkomutanı olan Hamaney, neredeyse sınırsız bir güce sahipti.28 Şubatta İsrail ve ABDnin ortak başlattığı saldırıların ardından İran medyası, Hamaneyin Tahran dışında güvenli bir yere götürüldüğünü öne sürdü.

Sonrasında üst düzey İranlı yetkililerin evlerine saldırılar düzenlendiği açıklandı.

Bu bilgiden kısa bir süre sonra da Hamaneyin öldüğü duyuruldu.

İLGİLİ HABER DÜNYA SON DAKİKA | Orta Doğu'da saniye saniye gerilim!

Tahran, Tel Aviv, Doha ve Dubaiden sonra Lübnanda patlama sesleri