Küresel kaos

Dünya bazen tek bir füzenin gölgesinde yeniden kurulur.

ABD ve İsrail'in İran'ı vurması dün itibariyle bir senaryo değil hatta askeri bir gelişme de değildir; küresel dengelerin omurgasını sarsan çok katmanlı bir kırılma anıdır.

İki ya da üç ülke arasındaki bir çatışma değil; enerji hatlarından finans piyasalarına, bölgesel ittifaklardan büyük güç rekabetine kadar uzanan zincirleme bir etki alanıdır.

Çünkü İran, sıradan bir aktör değil; Orta Doğu'nun jeostratejik düğüm noktasıdır.

İlk ve en hızlı tepki ekonomide görülür.

Saldırının duyulduğu ilk saatlerde petrol fiyatları sert (Yüzde 6) yükseldi.

Brent petrolün birkaç dolar artması bile küresel piyasaları dalgalandırmaya yeterken, Basra Körfezi merkezli bir askeri kriz fiyatları sıçratır.

Enerji maliyetleri artar, bu artış üretimden taşımacılığa (Birçok lojistik şirketi fiyatları artırma kararı aldı) kadar her kaleme yansıyacak.

Küresel enflasyonun yeniden alevlenme riski korkutuyor.

Pazartesi günü borsalar düşme ihtimali artık net.

Böyle olunca yatırımcılar güvenli limanlara yönelecek.

Altın ve gümüş, saldırı sonrası yüzde 6 yükseldi.

Zaten kırılgan bir zeminde ilerleyen dünya ekonomisi için bu yeni bir stres testidir.

Ancak asıl kırılma enerji güvenliğinde yaşanır.

İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki stratejik konumu, krizi küresel ölçekte büyüten temel unsurdur.

Dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmı bu dar geçitten akar.

İran'ın misilleme olarak bu hattı tehdit etmesi ya da bölgesel deniz trafiğini hedef alması, enerji arzında ciddi bir şok yaratır.

Bu noktada enerji meselesi ekonomik olmaktan çıkar, doğrudan ulusal güvenlik başlığına dönüşür.

Askeri boyut ise daha karmaşık.

İran'ın Katar, Bahreyn ve KUveyt'teki Amerikan üslerini hedef alması kaçınılmazdı ve öyle oldu.

Bu da geniş bir gerilim hattının oluşmasının önünü açtı.

İran'a saldırının hızla bölgesel savaşa evrilebileceği korkusu had safhada.

Böyle bir genişleme, yalnızca Orta Doğu'yu değil; Washington, Moskova ve Pekin hattında da yeni bir güç satrancını başlatır.

Küresel bloklaşma sertleşir.

Çin, enerji güvenliği nedeniyle gelişmeleri yakından izliyor.

Rusya, stratejik denklemde pozisyon aldı ve 'İtidal' çağrısı yaptı.

Avrupa, yeni bir enerji krizi ihtimaliyle karşı karşıya kalacağı için onlarda 'diyalog' çağrısında bulundu.

NATO ülkeleri alarm seviyesini yükseltti.

Küresel sistem, ekonomik rekabet ekseninden güvenlik merkezli bir düzene doğru kaymaya başladı.

Ülkemiz açısından da tablo son derece hassas.

Coğrafya, krizleri uzaktan izleme lüksü tanımaz.

İran'a yönelik bir saldırı; enerji fiyatları, ticaret yolları, güvenlik dengeleri ve bölgesel diplomasi üzerinden doğrudan etkiler üretecek.

Ekonomik yansımalar kadar stratejik riskler de artacak.

Evet İsrail ve ABD, İran'ı vurdu.

Şimdi en belirleyici unsur ise savaşın süresi.

Eğer operasyon sınırlı kalırsa, piyasalar bir süre sonra yeni dengeyi fiyatlar.

Ancak savaş uzar ve bölgesel yayılma gösterirse küresel ekonomik yavaşlama, enerji darboğazı ve kalıcı jeopolitik kutuplaşma kendini gösterir.

Sonuç olarak ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısı, haritada sınırlı görünen bir coğrafi hamlenin aslında küresel sistemin sinir uçlarına dokunduğunu bir kez daha kanıtladı.

Modern dünyada savaşlar artık yalnızca cephede değil; enerji hatlarında, finans piyasalarında ve diplomatik masalarda kazanılır ya da kaybedilir.

Ve bazen tek bir askeri hamle, bütün dünyanın ekonomik ritmini değiştirmeye yeter.

Küresel sistem için büyük sınav başladı. 'DERİN' ANALİZ Jeffrey Epstein dosyaları yıllardır dünya gündeminde, ancak son gelişmeler olayın gerçek boyutlarını yeniden gözler önüne seriyor.

ABD Temsilciler Meclisi üyesi Anna Paulina Luna, Epstein olayının perde arkasını açıkça ortaya koydu.

Luna, Bill Clinton'ın sorgulanması sırasında yaptığı açıklamada, 'Son 24 saatteki sorgulamalarda bile Jeffrey Epstein'in bir istihbarat toplama operasyonu yürüttüğü çok açık bir şekilde ortaya çıktı' dedi.

Bu ifade, Epstein'in mağdurları üzerinden yalnızca kişisel çıkar sağlamadığını, aynı zamanda güçlü isimlerden bilgi toplamak, kapsamlı bir ilişkiler ağı kurmak ve hatta siyasi etki elde etmek gibi çok daha derin bir strateji izlediğini ortaya koyuyor.

Ağında adı geçen bazı liderler veya ünlüler ise sadece kurban ya da suç şüphelisi değil; istihbarat ağının bir parçası veya bilgi akışının hedefi olmuş olabilir.

Bu durum, Epstein'in operasyonunu sıradan bir suç örgütünden çok daha karmaşık ve tehlikeli bir yapıya dönüştürüyor.

Bugüne kadar çoğunlukla komplo teorisi olarak görülen bu istihbarat ağı, Luna'nın açıklamalarıyla artık ciddi bir olgu olarak gündeme geldi.

Çünkü Luna'nın ABD'deki derin sularda etkisi biliniyor.

PARANTEZ ABD ve İsrail'in İran'a savaş ilan etmesi küresel piyasaları son derece hızlı etkiledi.

Uzmanlara göre eğer savaş 1 ay sürerse, küresel ekonomiye zararı en az 5 trilyon dolar olacak.