ABD–İran geriliminde son durum: Diplomasi umudu azalıyor, risk artıyor

Artı Gerçek - ABD ile İran arasındaki diplomatik çabalar devam ederken, tırmanan askeri gerilim Ortadoğu’da bölgesel bir çatışma endişesini artırıyor.

Son haftalarda yapılan müzakereler, kısa vadede umut vermekle birlikte belirsizlikleri de beraberinde getiriyor.

TRUMP’TAN ÜLTİMATOM ABD Başkanı Donald Trump, 19 Şubat’ta İran’a diplomasi yoluyla çözüm için 15 günlük süre verdiğini açıkladı.

Bu açıklama uluslararası kamuoyunda “ültimatom” olarak değerlendirildi.

Dün Cenevre’de yapılan üçüncü tur dolaylı müzakerelerde taraflar, görüşmeleri “savaşı önleyecek son fırsat” olarak nitelendirdi.

Ancak Umman arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin sonuçlarıyla ilgili çelişkili açıklamalar, diplomatik iyimserliği azalttı.

GÖRÜŞMELER VİYANA'DA DEVAM EDECEK İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmeleri "şimdiye kadarki en iyi ve en ciddi tur" olarak nitelendirerek gelecek hafta Viyana'da Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) merkezinde "teknik görüşmeler" yapılacağını açıkladı.

Arakçi, bu görüşmelerin gerçekleşmesi halinde olası bir anlaşmanın ayrıntılarının ele alınabileceğini söyledi.

ABD'li bir yetkili ise süreci ABD medyasına "pozitif" olarak değerlendirdi.

Ancak Arakçi bugün Mısırlı mevkidaşı ile ortak basın toplantısında "Bu yolda başarı, karşı taraftan ciddiyet ve gerçekçilik, her türlü yanlış hesaplamadan ve abartılı taleplerden kaçınmayı gerektirir" sözlerini kaydetti.

Arakçi, ABD'nin hangi taleplerini "abartılı" bulduklarına ise açıklık getirmedi.

Wall Street Journal'ın haberine göre taraflar, özellikle İran'ın nükleer programına ilişkin temel konularda birbirlerinden hâlâ "çok uzak" pozisyonlarda bulunuyor.

Washington, Tahran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemeyi hedeflerken, İran yönetimi böyle bir niyeti reddediyor ancak programını sınırlamaya hazır olduğunu belirtiyor.

Tahran bunun karşılığında ağır ekonomik yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor.

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi, Press TV’ye yaptığı açıklamada, müzakerelerin yalnızca nükleer konular ve yaptırımların kaldırılması üzerine odaklanacağını ve Tahran’ın görüşmelere “ciddiyet ve esneklikle” yaklaştığını söyledi.

HAMANEY’İN DANIŞMANINDAN MESAJ İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in üst düzey danışmanlarından Ali Şemhani, nükleer müzakerelerde anlaşmanın “hemen” mümkün olabileceğini söyledi.

Ali Şemhani, Tahran adına görüşmeleri yürüten Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin bu anlaşmayı sağlamak için “yeterli destek ve yetkiye” sahip olduğunu da ifade etti.

ABD VE İSRAİL’DE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail’deki büyükelçilik personeli için güvenlik uyarısı yayımladı.

Acil görevde olmayan personel ve aileler İsrail’den ayrılabilecek.

ABD Büyükelçisi Mike Huckabee, personeline gönderdiği e-postada “Eğer ülkeden ayrılmak istiyorsanız bunu bugün yapın” uyarısı yaptı.

E-postada, önceliğin hızlı şekilde herhangi bir destinasyona ulaşmak olduğu vurgulandı.

Çin de vatandaşlarına İran’dan en kısa sürede ayrılmaları çağrısında bulundu.

ABD, 2003’ten bu yana bölgeye en büyük askeri gücünü konuşlandırmış durumda.

Amerikan uçak gemisi USS Abraham Lincoln ve diğer savaş gemileri İran çevresinde bulunuyor; dünyanın en büyük uçak gemisi USS Gerald R.

Ford bugün İsrail’in kuzey kıyılarına ulaşması bekleniyor.

BM’DEN ENDİŞE VE İNSAN HAKLARI UYARISI Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, tırmanan askeri gerilime dikkat çekti. “Bölgesel askeri tırmanış ve bunun sivillere etkisi konusunda son derece endişeliyim” dedi.

Türk ayrıca İran’da Ocak ayında rejimin protestoları bastırmak için uyguladığı idam cezalarına dikkat çekti. “Protestolarla bağlantılı olarak en az sekiz kişi, ikisi çocuk, idam cezasına çarptırıldı.

Yaklaşık 30 kişinin daha aynı cezaya çarptırılabileceği haberleri beni dehşete düşürdü” ifadelerini kullandı.