İzlandalı milletvekilinden Cumhuriyet’e: Yeni soğuk savaş eskiye benzemeyecek

Rusya-Ukrayna savaşı beşinci yılına girerken cephede çatışmalar sürüyor, taraflar arasındaki diplomatik temaslarda ise somut bir ilerleme sağlanamıyor.

Son günlerde Moskova’dan gelen sert açıklamalar ve Kiev’in Avrupa ile entegrasyon adımları savaşın siyasi boyutunu yeniden öne çıkardı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin , ülkenin enerji ve kritik altyapısına yönelik tehditlere dikkat çekerek güvenlik önlemlerinin artırılması talimatı verdi.

Kremlin, Ukrayna ’nın Rus enerji tesislerine yönelik saldırılarını gerekçe göstererek savaşın seyrine ilişkin daha sert mesajlar vermeye devam ediyor.

Rus yetkililer ayrıca Ukrayna’nın Batılı ülkelerin desteğiyle nükleer kapasite geliştirmeye çalıştığını öne sürdü.

Kiev yönetimi ve Batılı ülkeler ise bu iddiaları reddetti.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski , ülkesinin Avrupa Birliği ’ne üyelik sürecini hızlandırmak istediklerini belirterek 2027 hedefini gündeme getirdi.

Avrupa Birliği içinde Ukrayna’ya yönelik mali ve askeri desteğin devamı konusunda genel bir mutabakat bulunsa da, bazı üye ülkelerin yeni yardım paketlerine ilişkin çekinceleri dikkat çekiyor.

Bu durum, savaşın uzamasıyla birlikte Avrupa içinde siyasi tartışmaların da derinleştiği yorumlarına neden oluyor.

CUMHURİYET'E KONUŞTU: 'AVRUPA GÜVENLİK DÜZENİ FAZLASIYLA DEĞİŞTİ' İzlanda Parlamentosu üyesi Dagbjört Hákonardóttir , Rusya-Ukrayna savaşının 5. yılında Cumhuriyet ’ten Caner Çiftçi 'ye konuştu.

Hákonardóttir, “Savaşın bitmesi kalıcı ve dayanıklı barış getirecek diye düşünmek zor” derken, olası bir “yeni soğuk savaşın” 20. yüzyıldakinden farklı, daha çok aktörlü ve çok kutuplu olacağını vurguladı.

Savaşın sona ermesi halinde bölgesel ve küresel sonuçlara ilişkin değerlendirmesinde Hákonardóttir, Avrupa güvenlik mimarisinde yaşanan dönüşüme işaret ederek, “Avrupa güvenlik düzeninin şekli fazlasıyla değişti” dedi.

Hákonardóttir, yaptırımlar ve yeniden silahlanma ekseninde “yeni bir dünya düzeni” nin oluştuğunu savunarak, “Demokrasiyi artık Avrupa’da bile verilmiş kabul edemeyiz” ifadelerini kullandı.

Hákonardóttir’e göre, olası “yeni soğuk savaş” eski modele benzemeyecek: “Daha çok kutuplu olur, dünyanın farklı bölgelerinden daha fazla paydaş içerir ve demokrasinin küresel ölçekteki güvenilirliği üzerinde ağır bir etkisi olur.” “UKRAYNA'NIN DİRENCİ, AVRUPA'NIN GÜVENLİĞİYLE DOĞRUDAN BAĞLANTILI” ABD ve Avrupa’daki seçim süreçleri, bütçe tartışmaları ve kamuoyu baskısının Ukrayna’ya askeri ve mali desteği nasıl etkileyebileceğine ilişkin soruya Hákonardóttir, desteğin “geçici acil paketler” yerine kurumsal ve uzun vadeli mekanizmalara bağlanması gerektiğini söyledi: “Ukrayna’nın direnci, Avrupa’nın kendi güvenliğiyle çok doğrudan bağlantılı.

Bu nedenle çok yıllı bir fonlama ve savunma sanayi planı inşa etmek şart.” Bölgede Ukrayna’ya doğrudan mali desteğin azaltılmasını savunanlara da net bir soru yöneltti: “Kremlin’le anlaşmaya varmak için Ukrayna’nın hangi bölgelerinin feda edileceğini açıkça söylemeleri gerekir.” “ASGARİ GÜVENLİK ÇERÇEVESİ YOK” Diplomatik girişimlerin mevcut durumda ateşkes veya müzakere için gerçekçi bir zemin oluşturup oluşturmadığı sorulduğunda Hákonardóttir, sürdürülebilir bir ateşkes için en azından üç başlıkta ortak bir çerçevenin gerektiğini vurguladı: Güvenlik garantileri Toprak kontrolü Uygulama/denetim mekanizmaları “Şu an bu unsurların hizalandığını söylemek zor” diyen Hákonardóttir, Ukrayna’nın hedefinin “askeri kazanım” değil, “egemenlik, barış, özgürlük ve demokrasi” olduğunu belirtti. “TÜRKİYE'NİN ROLÜ BELİRSİZ” Türkiye , Çin , ABD ve diğer ülkelerin arabuluculuk/denge rolüne ilişkin soruya Hákonardóttir, Türkiye’nin NATO üyesi olarak konumunu korurken Rusya ile çalışma ilişkilerini sürdürebildiğini hatırlattı.

Ancak Trump’ın gündeme gelen “barış planı” bağlamında Türkiye’nin nasıl konumlanacağına dair “belirsizlik” vurgusu yaptı: “Türkiye’nin ABD’nin ‘barış planı’ içinde bir paydaş olarak mı hareket edeceği benim için çok net değil.” NATO-Rusya gerilimi açısından savaşın sürmesinin mi, kontrollü bir siyasi çözümün mü daha riskli olduğu ve önümüzdeki 6-12 ay için olası senaryolar (donmuş çatışma, sınırlı ateşkes, genişleme dalgası) sorulduğunda Hákonardóttir, bu aşamada öngörü paylaşmaktan kaçındı.

Türkiye–İzlanda ilişkilerine değinen Hákonardóttir, Türkiye–İzlanda ilişkilerini “istikrarlı ve dostane” olarak nitelendirdi.

İlişkilerin ağırlıkla NATO işbirliğine dayandığını belirten Hákonardóttir, ticaret ve turizmde işbirliğinin sürdüğünü, ikili ilişkilerin daha da derinleştirilebileceğini söyledi.

DAGBJÖRT HAKONARDOTTİR KİMDİR?

Dagbjört Hákonardóttir, 14 Temmuz 1984 doğumlu İzlandalı hukukçu ve siyasetçidir.

Sosyal Demokrat İttifak (Samfylkingin) üyesi olan Hákonardóttir, Eylül 2023’ten bu yana İzlanda Parlamentosu (Althing) bünyesinde Reykjavík North bölgesini temsil ediyor.

Hákonardóttir; 2008–2010 yıllarında Ulaştırma Bakanlığı’nda hukuk öğrencisi olarak görev aldı. 2010’da Dışişleri Bakanlığı’nda staj yaptı. 2010–2014 döneminde Borçlular Ombudsmanı’nda avukat olarak çalıştı. 2015–2018 yılları arasında Vatandaş Ombudsmanı’nda hukukçu olarak görev aldı.

Ardından Reykjavik Belediye Başkanı ve Belediye Sekreterliği Ofisi’nde avukatlık yaptı. 2018–2023 arasında Reykjavik Belediyesi Veri Koruma Sorumlusu olarak görev üstlendi.

Siyasete genç yaşta adım atan Hákonardóttir, 2002 yılında Sosyal Demokrat Gençlik örgütüne katıldı ve 2003–2006 yılları arasında yönetim kurulunda yer aldı. 2011–2013 döneminde Genç Avrupalılar hareketinin başkanlığını yürüttü. 2014–2021 yılları arasında Liberal Sosyal Demokratlar Derneği yönetiminde görev aldı; 2021–2023 yılları arasında derneğin başkanlığını yaptı. 2022–2023 arasında bilişim sektöründeki kadınları temsil eden Vertonet adlı kuruluşun yönetiminde yer aldı. 2021 genel seçimlerinde Reykjavík North bölgesinden aday olsa da parlamentoya giremedi.

Ancak 2022 ve 2023 yıllarında farklı dönemlerde vekil yedek üyesi olarak Althing’te görev yaptı.

Eylül 2023’te Helga Vala Helgadóttir’in istifasının ardından parlamentoya resmen katıldı.

Hákonardóttir, 2024 seçimlerinde yeniden milletvekili seçildi.