Haber Detayı
Hesabınız olmasa bile izleniyorsunuz: Adres, tarayıcı izi, sağlık bilgileri, alışveriş tercihleri…
Sosyal medya hesabınız olmasa bile teknolojinin önde gelen markaları tarafından izleniyor olabilirsiniz. Takip pikselleri sayesinde teknoloji devleri, internet üzerindeki hareketleri saniyeler içinde kaydediyor; sağlık aramalarından alışveriş tercihlerine kadar pek çok veri reklam sistemlerine akıyor.
Teknoloji şirketlerinin kullandığı takip pikselleri, yalnızca kendi platformlarındaki kullanıcıları değil, sosyal medya hesabı bulunmayan kişileri de dijital ortamda izleyebiliyor.Bilgilere göre, dijital teknolojilerin hızla gelişmesiyle birlikte kullanıcı verilerinin toplanması ve bu veriler üzerinden hedefli reklamcılık yapılması son yıllarda ciddi ivme kazandı.Kişilerin ilgi alanlarına ve internet üzerindeki davranışlarına göre karşılarına çıkan reklamlar, dijital çağın en belirgin uygulamalarından biri haline geldi.
Sosyal medya platformları ise verileri sadece kendi uygulamaları içindeki hareketlerden değil, platform dışındaki gezinmelerden de elde ediyor.
Bu sayede sosyal medya hesabı bulunmayan kişiler dahi büyük ölçüde takip edilebiliyor.Takip pikselleri nasıl çalışıyor?Aralarında Google, Meta ve TikTok gibi platformların da bulunduğu çok sayıda şirket, “takip pikseli” olarak adlandırılan ve web siteleri ile e-postalara yerleştirilen görünmez grafik dosyaları aracılığıyla veri topluyor.Bu sistem; IP adreslerinden incelenen ürünlere, hatta sağlık sitelerinde yapılan aramalara kadar pek çok bilgiyi saniyeler içinde şirket sunucularına iletebiliyor.
Elde edilen veriler doğrultusunda kişiye özel reklam içerikleri hazırlanarak reklamların etkisi artırılıyor."Gölge profil" ile hesap olmadan izlemeDijital gözetimin en tartışmalı boyutlarından biri olarak gösterilen "gölge profil" uygulaması sayesinde, bir kişi ilgili platformda hesap sahibi olmasa bile hakkında veri biriktirilebiliyor.Bu profiller, doğrudan kullanıcı onayı olmaksızın; sosyal çevreden gelen bilgiler ve internet genelindeki hareketler üzerinden oluşturuluyor.
IP adresi ve tarayıcı parmak izi gibi teknik yöntemlerle tutarlı bir dijital kimlik yaratılabiliyor.
Kişi ileride platforma üye olduğunda ise geçmişte toplanan veriler anında hesabına entegre edilebiliyor.İnternetin her yerinde Google'ın "gözü" varAnadolu Ajansı'nın DuckDuckGo’nun "Tracker Radar" verilerinden aktardığı bilgilere göre, internet sitelerinde en yaygın takip altyapısına sahip şirket Google (Alphabet) olarak öne çıkıyor.Şirketin, ziyaret edilen her 10 internet sitesinden yaklaşık 7’sinde belirli düzeyde veri erişimine sahip olduğu belirtiliyor.
Bu durum, internetin büyük bölümünde Google’ın bir "gözü" bulunduğu şeklinde yorumlanıyor.Microsoft yaklaşık yüzde 30, Facebook ise yüzde 19,70 oranıyla listede dikkat çeken diğer şirketler arasında yer alıyor.
TikTok’un sahibi olan ByteDance ise yaklaşık yüzde 5 seviyesinde kalarak ABD merkezli şirketlerin gerisinde bulunuyor.ABD’de hastanelerin yüzde 66’sı kullanıyorABD merkezli akademik yayın PNAS Nexus’ta yayımlanan kapsamlı bir araştırma, ülkedeki hastanelerin yüzde 66’sının takip pikseli teknolojisinden yararlandığını ortaya koydu.Bu pikseller sayesinde hastaların hangi klinik sayfasını ziyaret ettiği ya da hangi hastalık hakkında bilgi aradığı gibi veriler büyük teknoloji şirketlerine iletilebiliyor.Rapora göre, ABD’de bu durum önemli bir mahremiyet tartışmasına yol açtı.
Ülkenin en büyük kar amacı gütmeyen sağlık sistemlerinden biri olan Advocate Aurora Health (AAH), internet sitesi ve mobil uygulamasındaki kullanıcı etkileşimlerini analiz etmek amacıyla Meta Pixel ve Google Analytics gibi araçları kullandı.Ancak söz konusu piksellerin yalnızca tıklama verilerini değil, hastalara ait bazı kişisel sağlık bilgilerini de Meta ve Google gibi üçüncü taraf şirketlere aktardığı ortaya çıktı.
Yaklaşık 3 milyon kişinin etkilendiği olay yargıya taşındı.Yasal çerçeve: KVKK ve GDPRTakip pikseli teknolojisi tek başına yasadışı kabul edilmiyor.
Ancak bu araçlarla yapılan veri toplama ve işleme faaliyetleri, Türkiye’de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve Avrupa Birliği’nde Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) kapsamında sıkı kurallara tabi.Piksellerin hukuka uygun şekilde kullanılabilmesi için kullanıcı mahremiyetinin korunması ve belirli şartların sağlanması gerekiyor.
Reklam, pazarlama, davranış analizi ya da profil oluşturma amacıyla kullanılan ve zorunlu olmayan pikseller için kullanıcının açık rızasının alınması şart koşuluyor.Ayrıca şirketlerin, piksel kullanımından önce kullanıcıları açık ve anlaşılır biçimde bilgilendirmesi gerekiyor.
Toplanan verilerin hangi amaçla kullanıldığı, kimlerle paylaşıldığı ve kullanıcıların sahip olduğu hakların net şekilde belirtilmesi zorunlu tutuluyor.ABD’de Meta ve Google’a davaABD’de de takip piksellerinin kullanımı tamamen yasak değil.
Ancak hassas verilerin rıza olmadan paylaşılması ciddi yaptırımlara yol açabiliyor.Özellikle sağlık sektöründe, piksellerin Sağlık Sigortası Taşınabilirlik ve Sorumluluk Yasası kurallarını ihlal ettiği iddiasıyla Meta ve Google’a karşı 50’den fazla toplu dava açıldı.ABD’nin rekabet ve tüketici koruma otoritesi olan Federal Trade Commission (FTC) ise piksellerin gizli şekilde çalışmasını "aldatıcı uygulama" olarak değerlendirerek ilgili şirketlere milyonlarca dolarlık cezalar uyguladı.
