Münih’te yeni şifre: Medeniyet söylemi mi, güç siyasetine dönüş mü?

Ukrayna vardı.Rusya tehdidi vardı.NATO’nun geleceği vardı.Ama hepsinin üzerinde dolaşan daha büyük bir tartışma vardı:Küresel düzen çözülüyor mu?Salondaki hava, teknik bir güvenlik toplantısından çok, bir sistem muhasebesini andırıyordu.RUBİO’NUN ÇERÇEVESİ: ‘BATI  BİR MEDENİYETTİR’ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio kürsüye çıktığında savunma bütçeleri ya da askeri planlardan önce bir kavram inşa etti:Batı medeniyeti.Ortak tarih.Ortak kültür.Ortak değerler.Rubio’nun verdiği mesaj netti:Transatlantik ittifak sadece bir çıkar ortaklığı değil, bir kimlik birliği.Bu diplomatik açıdan önemli bir kayma.Çünkü güvenlik mimarisini kültürel bir çerçeveye oturtmak, ittifakı stratejik olduğu kadar ideolojik de tanımlar.Ve ideolojik tanımlar her zaman sınır çizer.AVRUPA’NIN GERÇEK GÜNDEMİ: KAPASİTE VE DAYANIKLILIKAncak Münih’teki tartışmalar yalnızca değerler üzerinden yürümedi.Avrupa başkentlerinin temel gündemi şuydu:- Savunma kapasitesi artırılacak mı?- ABD’ye bağımlılık azaltılabilir mi?- Rusya’ya karşı uzun vadeli hazırlık nasıl yapılacak?Avrupa artık güvenliğini sadece Washington’un garantisine bırakmak istemiyor.Daha fazla savunma harcaması, daha fazla üretim kapasitesi, daha fazla stratejik özerklik...Bu, ABD’den kopuş değil.Ama daha dengeli bir ilişki arayışı.ASIL FAY HATTI: GÜVEN KRİZİMünih’te hissedilen temel mesele bir ideoloji tartışması değil, bir güven tartışmasıydı.ABD, Avrupa’dan daha fazla yük paylaşımı istiyor.Avrupa ise ABD’nin uzun vadeli taahhüdünden emin olmak istiyor.Taraflar hâlâ aynı ittifakta.

Ama psikoloji değişmiş durumda.Bu nedenle konferansın gerçek sorusu şuydu:“Ortak zemin korunabilecek mi?” UKRAYNA DOSYASI: SAVAŞIN ÖTESİNDE Ukrayna savaşı artık sadece Kiev’in değil, Avrupa’nın varoluşsal güvenlik meselesi olarak görülüyor.Rusya geçici bir kriz değil.Uzun vadeli bir tehdit olarak kabul ediliyor.MEDENİYET SÖYLEMİ İLE STRATEJİK GERÇEK ARASINDABu nedenle savunma sanayi üretimi, mühimmat kapasitesi ve askeri koordinasyon başlıkları daha somut ve sert biçimde konuşuluyor.Avrupa’nın güvenlik refleksi kalıcı biçimde değişiyor.Rubio’nun “medeniyet” vurgusu ittifakı değerler üzerinden yeniden tanımlama girişimi.Ancak Avrupa’nın gündemi daha pragmatik:Silah üretimi.Enerji güvenliği.Askeri caydırıcılık.Ekonomik dayanıklılık.

Bir taraf ideolojik çerçeve kuruyor.

Diğer taraf kapasite inşa ediyor.Bu iki yaklaşım şimdilik çatışmıyor.Ama öncelikleri farklı.

TÜRKİYE BU RESİMDE NEREDE?

Türkiye açısından mesele “medeniyet paketinin içinde miyiz?” sorusu değil.Asıl mesele şu:Yeni güvenlik mimarisinde Türkiye’nin rolü ne olacak?- Karadeniz dengesi- Ukrayna savaşı- Orta Doğu dosyaları- Enerji ve ticaret koridorları- NATO’nun güney kanadıBu başlıkların hiçbirinde Türkiye dışarıda değil.Yani tartışma kültürel değil, jeopolitik.Türkiye son yıllarda çok eksenli bir dış politika yürütüyor.Batı ile ilişkisini korurken, alternatif kanalları da açık tutuyor.Eğer Batı kimlik üzerinden daralırsa, Ankara jeopolitik alanını genişleterek cevap verir.

MÜHİN’İN ASIL MESAJI Bu konferans şunu gösterdi: Dünya ideolojik bir bloklaşmaya değil, güç siyasetinin geri dönüşüne sahne oluyor.Kurallar tartışmalı.Kurumlar sorgulanıyor.Güven zayıflamış.Yeni dönemin anahtar kelimesi “medeniyet” değil.Güç.Ama gücün sürdürülebilirliği tek bir şeye bağlı:Güven.Ve Münih’te en çok tartışılan şey de tam olarak buydu.Önümüzdeki birkaç yıl transatlantik ilişkinin yeniden tanımlandığı, Avrupa’nın daha sert bir güvenlik mimarisi kurduğu ve Türkiye’nin bu yeni denklemde manevra alanını yeniden hesapladığı bir dönem olacak.Bu kez mesele retorik değil.Jeopolitik gerçeklik.