Haber Detayı
Dünya alternatif ödeme arıyor
Ticaret savaşları ve yaptırımlar küresel ödeme sistemlerini de rekabet alanına dönüştürdü. Birçok ülke Visa ve SWIFT’e alternatif altyapılar kurarak finansal bağımsızlığını güçlendirmeye çalışıyor.
İLKAY AKKAYA / NEFESKüresel güç dengelerinde yaşanan kırılma, paranın dolaştığı altyapıları da yeni bir rekabet alanına dönüştürdü.
ABD ile Çin arasındaki mücadele artık yalnızca gümrük vergisi tarifeleri ve teknoloji savaşlarıyla sınırlı değil, finansal sistemin omurgasını oluşturan ödeme ağları da stratejik çekişmenin merkezine yerleşmiş durumda.
Dünya çok kutupluluğu tartışırken ticaret savaşlarıyla yeniden alevlenen jeopolitik gerilimler, ülkeleri finansal bağımsızlık arayışına yöneltiyor.
Özellikle yaptırımların uluslararası siyasette daha sık kullanılan bir araç haline gelmesi, birçok ülkeyi dolar merkezli küresel ödeme sistemlerine alternatif arayışlarına yöneltti.
Bu eğilim bankalar arası transfer sistemlerinden kartlı ödeme ağlarına kadar finansal altyapının farklı alanlarında yeni girişimleri beraberinde getiriyor.
Çin, yuanın uluslararası kullanımını artırma hedefiyle Cross-Border Interbank Payment System (CIPS) ağını büyütürken, Rusya da batı yaptırımlarının ardından SWIFT’e alternatif olarak geliştirdiği SPFS sistemini genişletmeye çalışıyor.
Son bir hamlede Donald Trump ABD’si ile bağları tartışılmaya başlanan Avrupa’dan geldi.
Avrupa Birliği, ABD merkezli Visa ve Mastercard gibi devlerin ödeme sistemlerindeki yüzde 95’e varan hakimiyetini kırmak için “Avrupa Ödemeler Girişimi”ni (EPI) hızlandırdı.PAZARA ABD HAKİMNilson Report’un Küresel Kart Ağı İstatistikleri’ne göre küresel kartlı ödeme sistemlerinde pazarın büyük bölümü Visa ve Mastercard’ın kontrolünde bulunuyor. 2025 verilerine göre yaklaşık yüzde 38 payla Visa liderliğini sürdürürken Çin merkezli UnionPay ikinci, Mastercard ise üçüncü sırada yer alıyor.
Kart sayısında dünyada ilk sırada bulunan UnionPay’i American Express, Japonya merkezli JCB ve ABD merkezli Discover takip ediyor.
SWIFT’e alternatif aranıyorUluslararası para transferinin “ana arteri” kabul edilen SWIFT sisteminin yaptırımlarda bir silah olarak kullanılması, arayışları beraberinde getirdi.
Rusya batılı ülkelerin yaptırımları yla SWIFT’ten çıkarılınca kendi sistemi SPFS’yi devreye koydu.
Moskova bu ağı yaptırımlara karşı alternatif bir finansal kanal haline getirmeye çalışıyor.
Rusya Merkez Bankası verilerine görebu sisteme 24 ülkeden yüzlerce kuruluş bağlandı.Türkiye TROY’u devreye aldıÇİN’in Mir, Hindistan’ın UPI, Brezilya’nın PIX ve Tayland’ın PromptPay gibi hızlı ödeme sistemleri de küresel ölçekte yaygınlaşırken Türkiye de yerli kart sistemi TROY ile bu alandaki yerini almaya çalışıyor.
TROY kartlarla yapılan işlemlerin tutarı 2025’te yüzde 125 artarak 4.8 trilyon liraya çıktı.
Böylece sistemin tutar bazında pazar payı yüzde 25.3’e yükseldi.
Mobil ödemelerde ise Çin’in Alipay ve WeChat Pay’ı yüz milyonlarca kullanıcıyla kartlı ödeme sistemlerine alternatif oluşturuyor.
