Bir ülke neden köprülerini satar?

CHP lideri Özgür Özel, bu aralar iki boğaz köprüsüyle kamuya ait dokuz otoyolun işletme hakkının devredileceği iddiasını gündeme getiriyor.İyi de yapıyor.İzin verirseniz neden olduğunu detaylıca anlatayım:Çıkan ve yalanlanmayan haberlere göre işletme hakkı devredilmek istenen köprü ve otoyollar şunlar:- 15 Temmuz Şehitler Köprüsü (Boğaziçi Köprüsü),- Fatih Sultan Mehmet Köprüsü,- Edirne-İstanbul-Ankara Otoyolu,- Pozantı-Tarsus-Mersin Otoyolu,- Tarsus-Adana-Gaziantep Otoyolu,- Toprakkale-İskenderun Otoyolu,- Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu,- İzmir-Çeşme Otoyolu,- İzmir-Aydın Otoyolu,- İzmir Çevre Yolu,- Ankara Çevreyolu.***Yine yalanlanmayan haberlere göre şu anda Ulaştırma Bakanlığı iki şirketten (Ernst & Young ve BTY Group) daha iyi bir fiyat ve yöntem belirleme konusunda danışmanlık alıyor.

O şirketler fiyat tespitinin yanı sıra işletme devir modelleri hakkında da araştırma yapıyormuş. “Tamamı peşin alınarak mı devredilmeli, hisselerin bir kısmı kamuda mı kalmalı?

Kaç yıllığına devredilmeli?

Finansman modeli ne olmalı?

Geçen araç sayısı nasıl artıyor?

Geçiş ücretleri ne kadar artabilir?” gibi sorulara yanıt arıyorlarmış.Önemli bir hatırlatma:2012’de iki köprüyle 8 otoyolun işletme hakkı için ihale yapılmış, Koç Holding-UEM Group-Gözde Girişim Ortaklığı (Ülker) 5.72 milyar ABD doları teklif ederek ihaleyi kazanmıştı.

Ancak Özelleştirme Yüksek Kurulu 2013’te bu ihaleyi iptal etti.

Devlet 7 milyar doların altında bir rakamı yetersiz buldu.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan da 7 milyar dolardan daha düşük olmaması gerektiğini bir konuşmasında söyledi.***Şimdi gelin Karayolları Genel Müdürlüğü’nün verilerine bakarak genel bir fotoğraf çekelim:İki köprüden de sadece 1. sınıf araçların geçtiğini varsayalım.

Geçiş ücreti 59 lira ve birinci köprüden 195, ikinci köprüden ise 230 bin araç geçiyor.

Bu da iki köprünün bir yılda en az 9.5 milyar lira gelir elde edeceğini gösteriyor.İşletme hakkının devredilmesi planlanan otoyollardan 2025 yılında 1 milyar 122 bin araç geçmiş.

Sadece ikisi dahi (Ankara-İstanbul ve İstanbul-Edirne) para basıyor ve gelirleri köprü gelirlerinin çok çok üstünde.Karayolları Genel Müdürlüğü sağlıklı veri açıklamıyor ama bütçe rakamlarından, geçiş ücretlerinden ve geçen araç sayılarından, bu yılki otoyol gelirlerinin 45 milyarı bulacağı söyleniyor.***Veriler en kötü ihtimalle dahi bu köprü ve otoyolların yılda 1.2 milyar dolardan fazla getirisi olduğunu gösteriyor.

Ayrıca evrensel modellemelere göre bu köprü ve otoyolların işletme maliyetleri, gelirlerin yüzde 15-20’si kadar oluyor.Ne yazık ki piyasaya sızan haberlere göre hepsinin işletme hakkı devri için 3.5 milyar dolarlık bir fiyat dolaşıyor.Eğer Türkiye bu köprü ve otoyolların işletme hakkını devrederse, alacak şirketler üç yılda koyacakları parayı çıkaracaklar ve geri kalan yıllarda da kâr edecekler.Üstelik, geçen araç sayıları ve geçiş ücretleri de artacağından, şirketlerin kârı beklenenden daha yüksek olacak.Neticede yük bir kez daha o köprü ve otoyolları vergileriyle yaptıran vatandaşların sırtına yüklenecek.***Satılan fabrika olsa, liberallerin ve kapitalistlerin “devlet verimli işletemiyor, devletin ne işi var üretimde” denilebilirdi.

Ancak köprü ve otoyollardan söz ediyoruz.Yatırım maliyetlerini yıllar önce çıkarmış, bakım maliyeti de gelirlerinin yüzde 20’si dahi değil.Bir nevi altın yumurtlayan tavuk.Peki hal böyleyken başlıkta sorduğum soruyu tekrar sorayım:Bir ülke para basan köprülerini niye satar?Yanıt çok açık:1- Ekonomik kriz nedeniyle kısa vadede toplu bir nakit kaynağa ihtiyaç vardır ve bu satışla o kaynağa erişilir.2- Bazı yandaş şirketler (ihaleyi alacak yabancı şirketlere ortak yapılarak) zengin edilir (Bunun örneklerini daha önce görmüştük).***“Özgür Özel iyi yapıyor” demiştim ya...Neden öyle dediğimi anladığınızı umuyorum.Bu varlıkların satışına seyirci kalırsak, sadece milli servetimizin peşkeş çekilmesine değil, geleceğimizin satılmasına da göz yummuş olacağız.Bunun farkında mısınız?