Haber Detayı
Bilim dünyası ikiye bölündü: Güneş patlamaları Dünya'daki depremleri tetikliyor mu?
Bilim dünyasında çok konuşulacak yeni bir iddia ortaya atıldı. Güneş'ten gelen devasa enerji patlamalarının, atmosferdeki elektriksel yükü değiştirerek yerin altındaki fay hatlarına baskı uyguladığı öne sürülüyor.
Güneş yüzeyinde meydana gelen devasa patlamalar, genellikle gökyüzünü süsleyen kutup ışıklarıyla ya da radyo iletişimindeki kesintilerle gündeme geliyor.
Ancak son dönemde bilim dünyasında tartışılmaya başlanan yeni bir iddia, bu kozmik enerji patlamalarının yerin kilometrelerce altındaki fay hatlarını bile tetikleyebileceğini, yani depremlere neden olabileceğini öne sürüyor.3 Şubat’ta yayımlanan güncel bir çalışma, uzay hava durumu ile deprem riski arasında şimdiye kadar pek üzerinde durulmayan şaşırtıcı bir bağ kuruyor.
Araştırmacılar, Güneş’ten gelen elektrik yüklü parçacıkların sadece atmosferi etkilemekle kalmadığını, yer kabuğundaki hassas dengeleri bozarak depremlere yol açabileceğini savunuyor.Dünyamız aslında doğal yollarla oluşan devasa bir elektrik ağıyla sarılı halde.
Yerin derinliklerinde, yüksek basınçlı çatlaklarda bulunan ve ne sıvı ne de gaz olan aşırı sıcak su cepleri, iyonlarla dolu yapıları sayesinde elektriksel enerjiyi depolayan birer batarya gibi hareket ediyor.
Bilim insanları geliştirdikleri modelde, yer kabuğu ile atmosferin 400 kilometre üzerindeki iyonosfer tabakasını bir sistemin iki farklı ucu gibi ele alıyor.Bu yaklaşıma göre, Güneş patlamaları iyonosferdeki elektronları aşağı doğru iterek negatif bir yük tabakası oluşturuyor.
Meydana gelen bu elektriksel baskı, yer kabuğundaki yükler üzerinde bir kuvvet yaratarak fay hatlarındaki basıncı, tıpkı gelgit olayları gibi hissedilir şekilde değiştiriyor.Karmaşık yer jeolojisi ve bilimsel şüphelerAraştırmacılar, 2024 yılında Japonya'da yaşanan Noto Yarımadası depreminin güçlü Güneş patlamalarıyla aynı döneme denk gelmesini bu teorinin en önemli destek noktalarından biri olarak görüyor.
Teoriye göre, elektrostatik kuvvetteki artış yer kabuğuna ek bir yük bindiriyor ve zaten kırılma noktasına gelmiş bir fay hattını harekete geçirecek o son küçük itişi sağlıyor.
Ancak bu bağlantıyı somut verilerle kanıtlamak henüz pek mümkün değil.
Birçok uzman, Güneş'in 11 yıllık döngüsü ile dünya üzerindeki depremler arasında şimdiye kadar net ve tekrarlanabilir bir ilişki bulunamadığını sık sık hatırlatıyor.Eleştiri oklarının hedefindeki asıl nokta ise modelin aşırı basitleştirilmiş olma ihtimali.
Pek çok yerbilimci, Dünya’nın katmanlı yapısının elektriği iletme konusundaki direncine dikkat çekerek, bu elektriksel etkinin yerin derinliklerine ulaşmadan sönüp gideceğini savunuyor.
Ayrıca Güneş patlamaları ve depremlerin her ikisinin de doğada çok sık rastlanan olaylar olması, aradaki ilişkinin bir tesadüften ibaret olma ihtimalini güçlendiriyor.
Rusya Bilimler Akademisi’nden uzmanlar da gözlem sonuçlarının henüz bu fikri tam anlamıyla desteklemekten uzak olduğunu belirtiyor.Şu an için bu çalışma, ispatlanmış bir gerçek olmaktan ziyade, daha derin analizlerle test edilmesi gereken dikkat çekici bir yol haritası niteliği taşıyor.
Güneş’in yer kabuğundaki fayları gerçekten sarsıp sarsamadığı sorusu şimdilik cevapsız kalsa da bilim dünyası o temel kuralı bir kez daha anımsatıyor: İki olay arasındaki zamanlama benzerliği, her zaman birinin diğerine sebep olduğu anlamına gelmiyor.
