Taliban’dan tepki çeken yasa: Kadınların adalete erişimi zorlaştırıldı

Afganistan’da Taliban yönetiminin yürürlüğe koyduğu yeni ceza düzenlemesi, özellikle aile içi şiddet ve kadın hakları konusunda ciddi tartışmalara yol açtı.

Kabul edilen taslağa göre, eş ya da aile bireyleri tarafından uygulanan fiziksel güç, kemik kırığı ya da açık yara gibi ağır bir hasar oluşmadıkça suç kapsamına alınmayacak.

Uluslararası insan hakları kuruluşları düzenlemeyi “şiddeti meşrulaştıran bir adım” olarak nitelendirdi.Fiziksel şiddete 'sınırlı' tanımYeni düzenlemede fiziksel saldırı, ancak gözle görülür kırık ya da açık yaralanma meydana gelmesi halinde suç sayılıyor.

Karşılaşılacak böyle bir durumda verilebilecek ceza ise en fazla 15 gün hapisle sınırlandırılıyor.

Ayrıca mağdur kadının ağır yarayı mahkemede bizzat göstermesi şartı aranıyor.

Mevcut sosyal ve hukuki koşullar göz önüne alındığında, bunun önemli bir engel oluşturduğu ifade ediliyor.Kadınlara mahkeme şartı ve ziyaret kısıtlamasıYasaya göre bir kadının mahkemeye başvururken tam örtünmüş olması ve yanında erkek bir refakatçi bulundurması gerekiyor.

Bu koşulun, adalete erişimi fiilen zorlaştırdığı belirtiliyor.

Aynı düzenleme kapsamında, kadının eşinin izni olmadan akrabalarını ziyaret etmesi de suç kabul ediliyor ve üç aya kadar hapis cezası öngörülüyor.Toplumsal sınıflara göre cezaEleştirilerin yoğunlaştığı bir diğer nokta ise cezalarda sosyal statüye dayalı ayrım iddiası.

Yeni yasanın 9. maddesiyle Afgan toplumu dört kategoriye ayrılıyor: din alimleri (ulema), seçkinler (eşref), orta sınıf ve alt sınıf.Bu sisteme göre aynı fiil için uygulanacak yaptırım, suçun ağırlığından çok sanığın toplumsal konumuna göre belirlenecek.Din alimine ceza 'nasihat' olacak Kanun uyarınca bir İslam din alimi suç işlediğinde verilecek karşılık nasihatle sınırlı kalacak.

Suçlu elit kesime mensupsa mahkemeye çağrılma ve nasihat öngörülüyor.

Orta sınıf için aynı suç hapisle sonuçlanırken, alt sınıfa mensup kişiler hem hapis hem de bedensel cezayla karşı karşıya kalabilecek.

Ağır suçlarda uygulanacak bedensel cezaların ise ıslah kurumları yerine din adamları tarafından verileceği belirtiliyor.Uluslararası hukuk çevreleri ve insan hakları savunucuları, söz konusu değişikliklerin kadına yönelik şiddeti normalleştirdiğini ve kadınların hukuki korumasını zayıflattığını savunuyor.

Ayrıca yeni düzenlemenin dini alimlere suç karşısında fiilen dokunulmazlığa yakın bir alan tanıdığı yönünde eleştiriler de dile getiriliyor.