Trump, glifosat ve fosforu "ulusal güvenlik" kapsamına aldı

ABD Başkanı Donald Trump, askeri hazırlık kapasitesini artırmak ve tarımsal üretimi güvence altına almak amacıyla stratejik öneme sahip elementel fosfor ile glifosat bazlı herbisitlerin yerli tedarikini korumaya yönelik yeni bir başkanlık kararnamesi imzaladı.Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, Trump, ulusal güvenliğin iki temel direği olan savunma sanayisi ve tarımsal sürdürülebilirliği korumak adına kritik bir adım attı.Trump, başkanlık kararnamesiyle, Soğuk Savaş döneminden kalma Savunma Üretim Yasası'nı (DPA) devreye sokarak elementel fosfor ve glifosat bazlı herbisitlerin yerli üretimini "stratejik öncelik" kapsamına aldı.Kararname, her iki ham maddenin tedarikinde yaşanacak en ufak bir kesintinin dahi ABD'nin savunma endüstriyel tabanını ve gıda arzını "hasım yabancı aktörlerin" müdahalesine açık hale getireceği uyarısında bulunuyor.Beyaz Saray'ın açıklamasında, her iki alanda da ABD'de yalnızca tek bir yerli üretici bulunmasının ve mevcut talebin üretim kapasitesini aşmasının ulusal güvenlik açısından ciddi bir risk teşkil ettiğine dikkat çekildi.Yeni düzenlemeyle birlikte, başkanın DPA kapsamındaki yetkileri ABD Tarım Bakanlığı'na devredildi.

Bu hamleyle tarım bakanı, sözleşmelerin önceliklendirilmesi, kaynak tahsisi ve üretim tesislerinin yönetimi konularında tam yetkili kılınarak ulusal savunma stratejisinde kilit rol üstlendi.

Bakanlık, üretimin aksamaması için gerekli emir ve yönetmelikleri acil çıkarma yetkisiyle donatıldı.Elementel fosfor; sis bombaları, aydınlatma ve yakıcı mühimmatların yanı sıra radar sistemlerindeki yarı iletkenler, güneş panelleri, sensörler ve optoelektronik cihazlar için hayati önem taşıyor.

Ayrıca modern silah sistemlerinin kalbi olan lityum-iyon batarya kimyasında da kilit rol oynuyor.Fosfor, ABD tarımında en yaygın kullanılan bitki koruma aracı olan glifosat bazlı herbisitlerin ana öncül maddesi.

Bu ilaçlar, Amerikan aileleri için gıdaya uygun fiyatlı erişimi sağlayan yüksek verimli hayvansal yem ve mahsul üretiminin temelini oluşturuyor.Alman Bayer'in hukuki mücadelesinde ulusal güvenlik dönemiBu arada, ABD hükümetinin glifosatı gıda üretimi ve ulusal savunma için "temel ihtiyaç" olarak sınıflandırması, Alman ilaç ve tarım kimyasalları şirketi Bayer'e hukuki alanda stratejik bir avantaj sağlıyor.Alman basınında yer alan analizlere göre, glifosat içerikli "Roundup" adlı tarım ilacının kansere yol açtığı iddiasıyla ABD'de on binlerce dava ile mücadele eden Bayer, bu yeni statüyü bir savunma kalkanı olarak kullanmaya hazırlanıyor.

Şirket, federal hükümetin ulusal güvenlik ve savunma gerekçesiyle üretimi zorunlu kıldığını vurgulayarak, eyalet düzeyindeki "zarar uyarısı yetersizliği" iddialarını geçersiz kılmayı hedefliyor.Bayer, yaptığı resmi açıklamalarda federal düzenlemelerin eyalet yasalarından üstün olduğu ilkesine (preemption) dikkati çekiyor.DPA kapsamında, hükümet talimatıyla yapılan üretimlerin şirketlere belirli bir hukuki zırh sağlayabileceği belirtiliyor.

Bu durumun, milyarlarca dolarlık tazminat davalarıyla karşı karşıya olan Bayer'in elini önemli ölçüde güçlendireceği öngörülüyor.Şirket, mahkemelerde glifosatı ticari bir üründen ziyade, ABD'nin bağımsızlığı ve gıda güvenliği için vazgeçilmez bir devlet gereksinimi olarak savunma imkanına kavuşuyor.Öte yandan, Bayer, 18 Şubat'ta Roundup davası süreçlerini sonlandırmak amacıyla 7,25 milyar dolarlık kapsamlı bir uzlaşma planı duyurmuştu.Halihazırda ABD genelinde yaklaşık 65 bin dava ile karşı karşıya olan şirket, hukuki uyuşmazlıklar için ayırdığı karşılık miktarını 11,8 milyar avroya yükseltti.

Bu tutarın 9,6 milyar avroluk kısmı doğrudan glifosat dosyaları için ayrılmış durumda.