Haber Detayı
Ayakkabıda ithalat düştü, Mısır’dan girişler patladı
Ayakkabı sektöründe ithalat, ilave gümrük vergileri ve Temu’ya getirilen kısıtlamaların etkisiyle uzun bir aradan sonra düşüşe geçerken, Mısır’dan yapılan ithalat adeta patladı. Geçen yıl 22 milyon doları aşan Mısır kaynaklı ithalatın yaklaşık yüzde 70’inin tek bir şirket üzerinden gerçekleştiği belirtilirken, Çin Yeni Yılı sonrası bu rakamın 100 milyon dolar seviyelerine ulaşabileceği uyarısı yapıldı.
YENER KARADENİZ / İSTANBUL Türkiye ayakkabı sektöründe 2021’den bu yana artış eğiliminde olan ithalat, geçen yıl ilave gümrük vergilerinin artırılması ve Çinli e-ticaret platformu Temu’ya yönelik getirilen kısıtlamaların etkisiyle 2025’te uzun bir aradan sonra düşüşe geçti.
Türkiye İstatistik Kurumu Genel Ticaret Sistemi verilerine göre, 2024 yılında 1 milyar 711 milyon dolara yükselen ayakkabı ithalatı, 2025’te 1 milyar 678 milyon dolara geriledi.
Ancak sınırlı düşüşe rağmen ithalat seviyesinin hâlâ yüksek seyretmesi dikkat çekti.
İhracat cephesinde ise gerileme eğilimi devam etti. 2022 yılında 1 milyar 310 milyon dolarla zirveye çıkan sektör ihracatı, bu tarihten sonra düşüşünü sürdürerek 2025’te 1 milyar dolar seviyesine indi. 2023 yılında ilk kez ithalatın ihracatı aşmasıyla bozulan dış ticaret dengesi, 2025’te de ayakkabı sektörü aleyhine seyrini korudu.
Pandemi sonrası değişti Öte yandan Çin menşeli ürünlere uygulanan vergiler nedeniyle, bu ürünlerin Mısır üzerinden Türkiye’ye girmesi ve ülkede sınırlı da olsa ayakkabı sektörüne yönelik yatırımlar, Mısır’dan yapılan ithalatın hızla artmasına yol açtı. 2024 yılında yaklaşık 700 bin dolar olan Mısır’dan ayakkabı ithalatı, geçen yıl 22 milyon doları aştı.
Sektör temsilcileri, ithalattaki düşüş eğiliminin sürmesini beklerken, Mısır kaynaklı risklere dikkat çekerek Çinli firmaların ülkedeki yatırımlarının etkisiyle Mısır’den yapılan ithalatın kısa sürede 100 milyon dolar seviyelerine çıkabileceği uyarısında bulundu. 550 milyon çiftlik üretim kapasitesiyle bölgenin en önemli üretim üslerinden biri konumunda bulunan Türkiye ayakkabı sanayisi, salgın sonrası hızla yükselen maliyetler, düşük kur politikası ve finansmana erişimde yaşanan zorluklar nedeniyle zorlu bir dönemden geçiyor.
Bu gelişmelerin etkisiyle sektör ihracatı 2022’deki zirvenin ardından gerileme eğilimine girerken, ithalat ise hızla yükseldi.
İlk kez ihracatın üstünde Ayakkabı sektöründe ihracat, 2021 yılında 1 milyar 81 milyon dolar seviyesindeyken 2022’de 1 milyar 310 milyon dolara yükseldi.
Ancak bu artış kalıcı olmadı ve ihracat 2023’te 1 milyar 268 milyon dolara, 2024’te ise 1 milyar 161 milyon dolara geriledi. 2025’te ihracat, 1 milyar dolar sınırına kadar düşerek 1 milyar 8 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.
İthalat tarafında ise ters yönde bir tablo ortaya çıktı. 2021 yılında 587 milyon 800 bin dolar olan ayakkabı ithalatı, 2022’de 962 milyon dolara yükseldi. 2023’te 1 milyar 416 milyon doları aşan ithalat, ilk kez ihracatın üzerine çıktı.
Bu artış 2024’te de devam ederek 1 milyar 711 milyon dolarla rekor seviyeye ulaştı. 2025’te ithalat sınırlı bir gerileme gösterse de 1 milyar 678 milyon dolarla yüksek seyrini korudu.
Fiyatı aşağı çekmenin yolu Tüketicilerin ucuz ürüne ulaşma talebinin anlaşılır olduğunu ancak bunun sağlıksız yollarla gerçekleştirilemeyeceğini ifade eden İçten, fiyatların düşürülmesi için yan sanayi ürünlerine yönelik vergi düzenlemelerinin önemine dikkat çekti.
İçten, “Fiyatları aşağı çekmek için yan sanayi ürünlerinde vergilerin düşürülmesi, hatta sıfırlanması gerektiğini söylüyoruz.
Mikro fiberde bu sağlandı.
Diğer yan sanayi ürünlerinde de uygulanırsa tüketicinin uygun fiyatlı ürüne ulaşmasının önü açılmış olur.
Aynı zamanda rekabetten kaçmadığımızı da göstermiş oluruz” diye konuştu.
İçten, gelişmelere paralel olarak ithalatta düşüş eğiliminin sürmesini beklediklerini belirterek, adet bazında da 2024 yılında 76 milyon çift olan ithalatın 65 milyon çift seviyelerine gerilemesini öngördüklerini söyledi.
Asıl büyük tehlike Mısır Önümüzdeki dönemde en büyük riskin Mısır olacağını vurgulayan İçten, “Bir önceki yıl sıfıra yakın olan Mısır’dan yapılan ithalat, geçen yıl 22 milyon doları aştı.
Bu rakam ilk bakışta çok yüksek görünmeyebilir ancak bu değerle Mısır, ayakkabı ithalatı yaptığımız ülkeler arasında ilk 10’a girdi.
Artış eğilimi devam ediyor.
Orada adeta bir yapı kurulmuş durumda.
Çin’den getirilen saya ve tabanlar Mısır’da monte edilerek, Serbest Ticaret Anlaşması’nın etkisiyle sıfır vergiyle Türkiye’ye giriyor.
Çinli firmalar Mısır’a yatırım yaptı.
Çin yeni yılının ardından, 7 Şubat-3 Mart 2026 döneminde üretimin başlaması bekleniyor.
Bu şekilde devam ederse yakın zamanda 100 milyon dolar seviyelerinin görüleceğini tahmin ediyorum.
Bu ciddi bir tehdit” dedi.
Yüzde 70’i tek şirket üzerinden Türkiye ile Mısır arasında Serbest Ticaret Anlaşması bulunduğu için doğrudan bir önlem alınamadığını ifade eden İçten, bu noktada vergisel düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirtti.
İçten, “Çin’den gelen yan sanayi ürünleri Mısır’da monte edilerek menşei değiştiriliyor.
Bu konuda bir vergisel düzenleme yapılması gerekiyor.
Aynı hak yerli üreticiye de tanınmalı ki üretim Türkiye’den Mısır’a kaymasın.
Saya ve taban birlikte ithal edildiğinde ayakkabı olarak değerlendiriliyor ve yüzde 40 vergi uygulanıyor.
Biz, ayakkabı ve saya ithalatında ayakkabıya uygulanan vergi oranı yerine yan sanayiye uygulanan vergi oranının geçerli olmasını istiyoruz.
Mısır’da saya ve taban gibi yan sanayi ürünlerinde ciddi bir üretim yatırımı bulunmuyor.
Ülkede üretilen ayakkabıların büyük bölümünün Çin’den getirilen yan sanayi ürünlerinin montajı ile oluştuğunu değerlendiriyoruz.
Bu hakkı Türkiye’deki üreticilere verirseniz kimse yurt dışına gitmez.
Şu anda Mısır’dan ithalat yapan 8-9 Türk şirketi var ve piyasa gözlemlerimize göre bunun yüzde 70-80’inin tek bir şirket üzerinden yapıldığını tahmin ediyoruz” dedi.
Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği Başkanı Berke İçten: İTO Başkanı Avdagiç'e büyük haksızlık yapıldı İthalatta yaşanan sınırlı gerilemenin arkasında, geçen yıl yüzde 30’dan yüzde 40’a çıkarılan ilave gümrük vergisi ile Çinli e-ticaret platformu Temu’ya getirilen kısıtlamalar bulunuyor.
Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği Başkanı Berke İçten, özellikle Temu’ya yönelik düzenlemelere dikkat çekerek, bu platformlar üzerinden Türkiye’ye ciddi miktarda ayakkabı girişi olduğunu vurguladı.
İçten, “Bu e-ticaret platformları aracılığıyla ülkeye yılda 7,5-8 milyon çift ayakkabı giriyordu. 8 milyon çift ayakkabının yurt dışından gelmesi, 50-60 fabrikanın kapanması ve bin 500-2 bin kişinin işsiz kalması anlamına geliyor.
Tüketiciler Temu’ya getirilen kısıtlamadan rahatsız oldu ve İstanbul Ticaret Odası Başkanı’na haksız ithamlarda bulunuldu.
Yakışıksız eleştiriler yapıldı.
Biz bu kararların arkasındayız.
Bu sayede fabrikaların kapanmasının önüne geçildi ve bin 500-2 bin kişinin işsiz kalması önlendi.
Bu tedbirler alınmasaydı risk çok daha büyüyecekti.
Tüketicilerin kısa vadeli değil, orta ve uzun vadeli bakarak bunun ülke ekonomisi açısından faydalı bir uygulama olduğunu görmesi gerekiyor” dedi.
