Ramazan öncesi zam paniği: Halk gıda stokluyor

Ramazan ayı yaklaşırken Mısır’da gıda fiyatlarında yeni bir artış dalgası yaşanabileceğine dair endişeler giderek artıyor.

Piyasadan gelen dağınık sinyaller, bazı ürünlerde erken yükseliş hareketlerine işaret ediyor.

Bu kaygılar artık yalnızca Ramazan’da geleneksel olarak artan tüketim beklentisine dayanmıyor; fiili bir tüketim davranışına dönüşmüş durumda.

Vatandaşlar, olası fiyat artışlarına karşı temel ihtiyaç ürünlerini şimdiden satın alıp stoklamaya başladı.

Kahire Büyükşehir bölgesi, Delta vilayetleri ve kıyı şehirlerindeki halk pazarlarında ve orta ölçekli marketlerde alışveriş alışkanlıklarında dikkat çekici değişimler gözlemleniyor.

Tüketiciler, henüz tüketimin zirve dönemine girilmemiş olmasına rağmen tavuk, et, yağ, pirinç, şeker ve bazı temel sebzeler gibi depolanabilir gıda ürünlerini normalden daha yüksek miktarlarda satın alıyor.

Özel sektörde çalışan Ahmed Gharib, stok yapmanın artık bir tercih değil “önleyici bir tedbir” olduğunu belirterek, son yıllardaki deneyimlerin Ramazan’da fiyatların ay başlamadan yükseldiğini gösterdiğini söylüyor. “Beklemek daha pahalıya almak demek” diyen Gharib, endişenin belirli bir ürünle sınırlı olmadığını, genel bir zam dalgası hissiyatının hâkim olduğunu ifade ediyor.

Bu davranış özellikle sabit gelirli kesimlerde yaygınlaşıyor.

Erken alışveriş, aylık bütçeyi koruma yöntemi olarak görülüyor.

Ekonomistler, bu eğilimin geniş çaplı fiili zamların değil, piyasadaki istikrara dair belirsizlik algısının sonucu olduğunu vurguluyor.

Gıda harcamaları vazgeçilmez bir kalem olduğu için, her artış özellikle düşük ve orta gelirli aileler üzerinde doğrudan baskı yaratıyor.

Ekonomi uzmanı Atıf Faruk’a göre, olası zam ihtimaline karşı stok yapma eğilimi artık Mısır ailesinin yaşam planlamasının bir parçası haline geldi.

Bu durum, olağanüstü krizlere bağlı değil; büyük tüketim sezonlarında tekrarlanan neredeyse sabit bir döngüye dönüşmüş durumda.

Faruk, bunun gelir fazlasından değil, enflasyon baskısı altındaki hanelerin savunma refleksinden kaynaklandığını belirtiyor.

İskenderiye Tüketiciyi Koruma Derneği Başkanı Cemal Zekzuk da tüketicinin fiyat istikrarsızlığına karşı daha hassas hale geldiğini ve Ramazan öncesi alışveriş ve stok yapmanın beklenen zamların etkisini azaltma amacı taşıdığını söylüyor.

Zekzuk’a göre Ramazan, mevsimsel talep artışı ile birikmiş enflasyon baskısının kesiştiği bir dönem olduğu için, üretimde gerçek bir kriz olmasa bile fiyat dalgalanmalarına açık hale geliyor.

Yetkililer ise piyasada temel ürün sıkıntısı bulunmadığını ve stratejik stokların birkaç ay yetecek düzeyde olduğunu belirtiyor.

Tedarik ve İç Ticaret Bakanlığı daha önce yaptığı açıklamalarda buğday, yağ ve şeker gibi ürünlerde yeterli rezerv bulunduğunu ve yoğun tüketim dönemlerine erken hazırlık yapıldığını duyurmuştu.

Ancak gözlemciler, resmi açıklamalar ile tüketici davranışı arasındaki farkın bir arz krizinden çok güven krizine işaret ettiğini savunuyor.

Eski bir Tedarik Bakanlığı yetkilisi, piyasada miktar açısından sorun olmasa bile nihai fiyatların aracı zinciri, nakliye ve enerji maliyetlerinden etkilendiğini; bu nedenle özellikle sezonlarda fiyat denetiminin zorlaştığını belirtiyor.

Uzmanlara göre mevcut göstergeler fiyatlarda göreli bir istikrara işaret etse de Ramazan öncesi bazı ürünlerde mevsimsel sınırlı artışlar görülebilir.

Ancak önceki dönemlerdeki kadar sert zamlar beklenmiyor.

Gıda sektörü temsilcileri ise erken hazırlıklar ve kamu satış noktalarına yapılan yoğun sevkiyatın, aşırı fiyat artışlarını sınırlayabileceğini ifade ediyor.

Yetkililer, vatandaşlara aşırı alımdan kaçınma ve yalnızca gerçek ihtiyaç kadar alışveriş yapma çağrısında bulunurken, fahiş fiyat veya stokçuluk şüphesi durumunda ilgili mercilere bildirim yapılmasını istiyor.