Kuzey Kore'den nükleer hamle

Kuzey Kore, geçen hafta alışılmadık derecede sert bir söylemle Japonya’nın askeri ittifaklarını eleştirdi.

Devlet gazetesi Rodong Sinmun’da yayımlanan ve “Savaş kapasitesini artırmak amacıyla askeri ittifakları genişletme planı” başlığını taşıyan makalede, Japonya’nın savaş döneminde saldırgan bir ülke olması nedeniyle ordu bulundurmasının ya da güvenlik ittifakları kurmasının yasak olduğu ifade edildi.

Yazıda ayrıca Japon liderliğinin Asya ana karasındaki imparatorluğunu yeniden canlandırmayı planladığı ileri sürülerek, Tokyo’nun küresel güçlerle askeri iş birliğini artırarak dış işgal hedefleri için elverişli bir ortam oluşturduğu öne sürüldü.

Gözlemciler, Kuzey Kore’nin Japonya’nın güvenlik ortaklıklarını derinleştirmek suretiyle diplomatik bir “kırmızı çizgiyi” ihlal ettiği yönündeki iddiasının, Tokyo’nun savunma adımlarından ziyade 8’inde yapılan seçimlerde Başbakan Sanae Takaichi’nin elde ettiği kesin zaferle bağlantılı olduğunu değerlendiriyor.

Zayıf bir halk desteği, Takaichi’yi Pyongyang ile müzakereye zorlayabilirdi; ancak parlamento seçimlerinde ezici çoğunluk elde etmesi, iç siyasi kısıtlamaları azalttı.

Takaichi, Japonya’nın Batılı ortaklarla savunma iş birliğini genişletme ve hatta ülkenin barışçıl anayasasını gözden geçirme planlarına işaret ediyor.

Pyongyang ayrıca geçen ay Japonya’nın Kanada ile askeri ekipman ve teknoloji değişimini kapsayan anlaşmayı genişletme kararından ve Japon Öz Savunma Kuvvetleri’nin müttefik ülkelerle daha fazla ortak askeri tatbikat yapmasından duyduğu rahatsızlığı dile getirmişti.

Japonya, Ocak ayında Güney Kore ile 2017’de Tokyo-Seul ilişkilerinin kötüleşmesi üzerine askıya alınan ikili deniz arama-kurtarma tatbikatlarını yeniden başlatma konusunda anlaşmaya vardı.

Tarihsel meseleler nedeniyle derin görüş ayrılıkları bulunsa da iki ülke askeri ilişkileri güçlendirme yönünde ilerleme kaydetti.

Bu gelişmeler, Kuzey Kore’nin önümüzdeki beş yılın genel politikalarını belirleyecek önemli bir iktidar partisi kongresine hazırlandığı bir dönemde yaşanıyor.

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, ülkesinin silahlı kuvvetlerinin önümüzdeki yıllarda daha belirgin bir rol oynayacağını belirtti.

Bu durum, yaklaşan İşçi Partisi kongresinin savunma kapasitesini artırmaya yönelik yeni bir yol haritası çizeceğine, nükleer ve füze kabiliyetlerindeki ilerlemeleri de kapsayacağına işaret ediyor.

Kim, geçen hafta Kore Halk Ordusu’nun kuruluşunun 78. yıldönümü vesilesiyle Ulusal Savunma Bakanlığı’na yaptığı ziyarette, Kore Merkez Haber Ajansı’na göre, “Önümüzdeki beş yıl, ordumuzun kimsenin yerini dolduramayacağı olağanüstü rolünün daha da yükseleceği bir dönem olacaktır” dedi.

Kim’in açıklaması, 16 Şubat’tan sonra yapılması beklenen ve babası Kim Jong-il’in doğum gününe denk gelen 9.

İşçi Partisi kongresinde yeni beş yıllık ulusal savunma planının sunulacağına işaret olarak yorumlandı.

Geçen ay Kim, parti kongresini ülkenin nükleer caydırıcılık kapasitesini güçlendirme planlarını açıklamak için kullanacağını söylemişti. 2021’de düzenlenen son kongrede Kuzey Kore, askeri keşif uyduları, katı yakıtlı kıtalararası balistik füzeler ve nükleer enerjili denizaltı dâhil olmak üzere iddialı bir silah geliştirme gündemi açıklamıştı.

Kuzey Kore’nin Hesapları Çin Asya Çalışmaları Enstitüsü araştırmacısı Liu Wang, küresel siyasi dalgalanmalar ışığında Kuzey Kore’nin hesaplarını değerlendirirken mevcut verilerin Pyongyang’ı daha fazla askeri sertleşmeye ittiğini söyledi.

Ona göre, Takaichi’nin seçimlerdeki büyük zaferi, diplomasi seçeneğine yönelik beklentileri zayıflattı.

Pyongyang seçim öncesinde Japonya konusunda görece sessiz kalmış, sonuçları beklemişti.

Takaichi’nin çoğunluğu elde edememesi halinde kamuoyunu tatmin etmek için Kuzey Kore ile yakınlaşabileceği ve bunun Japon tutukluların serbest bırakılması gibi adımlarla başlayabileceği, ardından Çin ve Güney Kore’nin de sürece dahil olabileceği düşünülüyordu.

Ancak ezici zafer, daha sert bir çizgiyi beraberinde getirdi.

Liu Wang’a göre ABD ile Rusya arasında stratejik saldırı silahlarını sınırlayan “New START” anlaşmasının sona ermesi de Pyongyang’ın askeri sertleşmesini teşvik ediyor.

Anlaşma, büyük nükleer güçler arasında istikrar unsuru sayılıyordu.

Şimdi oluşan belirsizlik ortamı, Kuzey Kore’nin füze kapasitesini artırmasına zemin hazırlayabilir.

Ayrıca bölgede Japonya ve Güney Kore’yi kapsayabilecek bir nükleer silahlanma yarışının başlama ihtimali, Pyongyang’ı önleyici bir adım olarak nükleer cephaneliğini güçlendirmeye yöneltiyor.

Nükleer Programın Hızlanması Kuzey Kore, özellikle 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden bu yana nükleer programını hızlandırdı.

Pyongyang, Moskova’ya silah ve son dönemde savaşçı desteği sağladı; karşılığında Rus yardımı ve silah teknolojisi elde etti.

Ekim ayında Pyongyang’da düzenlenen askeri geçitte, Kore İşçi Partisi’nin 80. kuruluş yıldönümünde, Batılı raporlara göre Rus teknik desteğiyle geliştirilen katı yakıtlı “Hwasong-20” kıtalararası balistik füzesini tanıttı.

Kim Jong-un, ABD Başkanı Donald Trump ve Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae-myung’un nükleer silahsızlanma diyalogunu yeniden başlatma önerilerini defalarca reddetti; Kuzey Kore’nin nükleer silahlı devlet olarak tanınmasını herhangi bir görüşmenin ön şartı olarak savundu.

Taypei Ulusal Üniversitesi’nden araştırmacı Victor Wang, tüm verilerin Pyongyang’ın güvenlik garantisi olarak nükleer ve füze kapasitesini güçlendirme stratejisini sürdürdüğünü gösterdiğini belirtti.

Trump’ın dış politikadaki dalgalı yaklaşımı ve ABD’nin güvenlik şemsiyesini azaltma ihtimali, bölge ülkelerini daha fazla silahlanmaya ve askeri ittifaklara yöneltiyor.

Japonya’nın NATO öncülüğündeki bir girişime katılma niyeti ve anayasa değişikliği planları, Kuzey Kore ve Çin’de endişe yaratıyor.

Bu şartlar altında Kore Yarımadası’nın geleceği ya da nükleer silahsızlanma konusunda arka kapı diplomasisi olasılığı zayıf görünüyor.

Victor Wang ayrıca Kuzey Kore’nin artık geçmişteki gibi olmadığını, Rusya ile yakın bir ittifak ve ortak savunma anlaşmasına sahip olduğunu, ABD’nin Orta Doğu’dan Venezuela’ya ve şimdi İran’a uzanan farklı krizlerle meşgul olmasının Pyongyang üzerindeki baskıyı azalttığını ifade etti.

Kim Jong-un’un yaklaşan parti kongresinde, ABD ile olası bir çatışma durumunda geniş kapsamlı bir nükleer karşılık seçeneğine işaret etmesi ve ABD çıkarlarını vurabilecek kıtalararası balistik füze planlarını açıklaması bekleniyor.

Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisi, kapalı oturumda yaptığı değerlendirmede, Kim Jong-un’un 13 yaşındaki kızı Kim Ju-ae’nin son siyasi açıklamaları doğrultusunda Kuzey Kore’nin “halefin önceden seçildiği bir aşamaya” girmiş olabileceğini belirtti.

Kim Ju-ae son dönemde çeşitli resmi törenlerde görünürlük kazandı.

Hong Kong’daki Wan Chai Araştırma ve Çalışmalar Enstitüsü’nden uluslararası ilişkiler uzmanı Liu Ming ise bu değerlendirmeyi reddetti.

Ona göre Doğu Asya’da halefiyet tartışmaları genellikle liderin hastalığı ya da ölümüne işaret eden olumsuz çağrışımlar taşır.

Kim Jong-un’un genç ve güçlü bir lider olduğu, devlet ve parti üzerindeki kontrolünü sıkı şekilde sürdürdüğü belirtiliyor.

Bu nedenle kızının kamusal görünürlüğü geleneksel bir protokol unsuru olarak değerlendirilmelidir.