Crohn ve Ülseratif Kolit

BESLENME VE DİYET UZMANI MEHLİKA ÖKTEM DİYOR Kİ...

Karın ağrısı, uzun süren ishal, kanlı dışkılama ve ani kilo kaybı...

Bu şikâyetler birçok kişide benzer olsa da altta yatan neden her zaman aynı değildir.

En sık karıştırılan hastalıklardan ikisi Crohn hastalığı ve ülseratif kolittir.

Bu iki hastalık, tıpta 'inflamatuvar bağırsak hastalığı' yani kısaca IBD olarak adlandırılan grubun içinde yer alır.

IBD, bağışıklık sisteminin bağırsaklara yanlışlıkla saldırması sonucu gelişen, kronik yani uzun süreli iltihaplı hastalıkları tanımlar.

NEDEN KENDİNE SALDIRIR?

Normalde bağışıklık sistemi bizi mikroplardan korur.

Ancak IBD'de bu sistem şaşırır ve bağırsak dokusunu düşman gibi algılar.

Sonuç olarak bağırsaklarda sürekli bir iltihap hali oluşur.

Bu iltihap, sindirimi bozar, besin emilimini azaltır ve günlük yaşamı ciddi şekilde zorlaştırır.

Genetik yatkınlık, bağırsaklardaki yararlı bakterilerin azalması ve çevresel faktörlerin bu süreci tetiklediği düşünülür.

IBD tamamen iyileşen bir hastalık değildir ancak doğru tedaviyle uzun süre belirti vermeden seyredebilir.

HER YERDE GÖRÜLEBİLİR Crohn hastalığı, ağızdan anüse kadar sindirim sisteminin herhangi bir bölümünü tutabilir.

En sık ince bağırsağın son kısmı ile kalın bağırsağın başlangıcında görülür.

Crohn'un en önemli özelliği, bağırsak duvarının tüm katmanlarını tutabilmesidir.

Bu durum iltihabın derine inmesine, bağırsak duvarında yaralar oluşmasına ve zamanla tünel benzeri kanalların yani fistüllerin gelişmesine yol açabilir.

Hastalarda genellikle yemek sonrası artan karın ağrısı, kronik ishal, halsizlik ve kilo kaybı görülür.

Çünkü ağrıdan kaçınmak için kişi daha az yemeye başlar.

Crohn yalnızca bağırsakla sınırlı değildir; ciltte döküntüler, eklem ağrıları, göz ve karaciğer problemleri de tabloya eşlik edebilir.

Cerrahi bazen gerekli olsa da hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz, sadece sorunlu bölgeyi geçici olarak rahatlatır.

SESSİZ TEHLİKE KOLİT Ülseratif kolit ise yalnızca kalın bağırsağı tutar ve genellikle rektumdan başlayarak yukarı doğru ilerler.

Crohn'dan farklı olarak iltihap bağırsak duvarının yüzeysel katmanlarında kalır.

Ancak bu, hastalığın daha hafif olduğu anlamına gelmez.

Özellikle kanlı ve mukuslu ishal, ani tuvalet ihtiyacı ve gece uykudan uyandıran dışkılama isteği ülseratif kolitin tipik belirtilerindendir.

Hastalık uzun yıllar kontrolsüz kalırsa kalın bağırsak kanseri riski artar.

Ayrıca kansızlık, kemik erimesi ve karaciğer hastalıkları gelişebilir.

Bazı ağır vakalarda kalın bağırsağın tamamen alınması gerekebilir.

Bu durumda hastalık tekrarlamaz çünkü ülseratif kolit kalın bağırsakla sınırlıdır.

ERKEN TANI HAYAT KURTARIR Uzun süren bağırsak şikâyetleri çoğu zaman stres ya da basit bağırsak tembelliği olarak görülür ve ertelenir.

Oysa Crohn ve ülseratif kolit tanısı için yapılan kolonoskopi, kan ve dışkı testleri hastalığın seyrini tamamen değiştirebilir.

Erken tanı sayesinde iltihap kontrol altına alınır, bağırsak hasarı önlenir ve yaşam kalitesi korunur.

Hangi tür IBD olduğu netleşmeden yapılan tedaviler ise yetersiz kalabilir.

KALİTELİ BİR HAYAT MÜMKÜN Crohn ve ülseratif kolit ömür boyu sürebilen hastalıklar olsa da modern tıp sayesinde artık kontrol altına alınabilir durumdadır.

Düzenli doktor takibi, uygun ilaç tedavisi, kişiye özel beslenme planı ve yaşam tarzı değişiklikleriyle hastalar uzun yıllar aktif bir hayat sürdürebilir.

En önemli adım, belirtileri görmezden gelmemek ve 'geçer' demeden uzman desteği almaktır.

Bağırsaklar konuşmaz ama hastalık olduğunda mutlaka işaret verir.

Bu işaretleri zamanında ciddiye almak, sağlıklı bir geleceğin anahtarıdır.