Kükrek “Üretim üçgeni 3M olmadan kurulmaz”

TOBB Türkiye Yazılım Meclisi Başkan Yardımcısı ve SANLAB Kurucu Ortağı Salih Kükrek ile gerçekleştirdiğimiz özel röportajımız şöyle: Sizce kalkınmanın temelinde ne var?

Kalkınmanın temelini üretim oluşturur.

Ürün, hizmet ya da yazılım fark etmez; her üretim için emek, sermaye, toprak ve müteşebbis olmak üzere dört temel faktöre ihtiyaç vardır.

Bunları mali ve insani kaynaklar olarak iki grupta değerlendirebiliriz.

Ancak şunu net söylemek gerekir: İnsan faktörü diğer tüm faktörlerin sonucunu belirler.

Bir ülkenin uçağı olabilir ama pilotu yoksa o uçak bir anlam ifade etmez.

Fabrika kurabilirsiniz ama o çarkları döndürecek insan kaynağınız yoksa sanayileşemezsiniz.

İnsan kaynağı neden bu kadar kritik?

İnsan diğer üretim faktörlerinden farklıdır.

Sermaye ve toprak tarihsel olarak birikimle ya da mirasla elde edilir.

Ancak insan kendini geliştirebilir.

Bir “t” anında yetkinliği olmayan bir kişi, başka bir “t” anında uzman hale gelebilir.

Ben bunu matematiksel olarak şöyle ifade ediyorum: tₙ+1 > tₙ Yani her birey dünden daha ileri olmalıdır.

Devlet politikaları da insan kaynağını sürekli geliştirecek şekilde kurgulanmalıdır.

Bu gelişimin yolu nedir?

Bu yolun adı mesleki eğitimdir.

Emek ve müteşebbislik faktörlerinin temelini oluşturan yetkinliklerin çoğu doğuştan gelmez.

Eğitim-öğretim süreçleri, çıraklık-kalfalık-ustalık mekanizması, deneyim, ahilik kültürü, mentörlük ve rehberlik gibi sistemler insanı üretim sürecine hazırlar.

Bunların tamamını “mesleki eğitim” başlığı altında toplamak mümkündür.

Toplumun büyük çoğunluğu bir alanda mahir olabilir.

İnsanlara altın bilezik kazandıracak sistem mesleki eğitimdir.

Herkes girişimci olabilir mi?

Hayır.

Toplumda girişimci oranı sınırlıdır.

Herkes müteşebbis olmaya teşvik edilemez; başarı oranı düşüktür.

Herkes mühendis de olamaz.

Ancak toplumun kahir ekseriyeti bir alanda uzmanlaşabilir.

Ben buna üretim üçgeni diyorum. 3M – Müteşebbis, Mühendis, Mahir.

Burada bir piramit yoktur, üçgen vardır.

Yani birinin diğerine üstünlüğü yoktur.

Ancak üçü bir araya gelmeden üretim gerçekleşmez.

Sanayide iş bölümü nasıl şekilleniyor?

Orta ölçekli bir işletmede örneğin 1 girişimciye karşılık 40-45 mavi yaka ve 4-9 arası beyaz yaka çalışan bulunabilir.

Sektöre göre oran değişir.

Savunma sanayinde örneğin her 1 mühendis için en az 10 tekniker ya da mahir personele ihtiyaç vardır.

Bu tablo bize şunu gösteriyor.

Mesleki eğitim olmadan üretim kapasitesini büyütmek mümkün değildir.

Türkiye’nin kalkınma ajandasında öncelik ne olmalı?

Mesleki eğitim artık bir tercih değil, zorunluluktur.

Sanayi kurmak, yatırım çekmek, teknoloji üretmek istiyorsak önce insan kaynağını hazırlamalıyız.

Aksi halde tesisler kurulur ama kapasite kullanımı düşer, yatırım yapılır ama verim alınamaz.

Kalkınma, refah ve toplumsal huzur için mesleki eğitim yegâne çıkış yoludur.

Bu konunun toplumun birinci gündem maddesi olması gerekir.