Haber Detayı
60 yıl önce Ay üzerinde kaybolan Sovyet uzay aracının enkazı bulunmuş olabilir
Yapay zeka destekli analizler sayesinde, 1966’da Ay’a yumuşak iniş yapan ilk insan yapımı araç olan Sovyet Luna 9’un muhtemel konumu belirlendi. Araştırmacılar, Ay yörüngesinden elde edilen verilerde tarihi kapsüle ait olabilecek izler tespit etti.
Uzay yarışının en ikonik ancak bir o kadar da gözden uzak kalmış kahramanlarından biri, 60 yıl sonra yeniden gündemde.
Sovyetler Birliği’nin 1966 yılında Ay yüzeyine indirmeyi başardığı Luna 9 aracı, bataryaları bittikten sonra sessizliğe gömülmüş ve yarım asrı aşkın süredir “kayıp” statüsünde kalmıştı.Ama şimdi gökbilimciler, yapay zekanın gücünü kullanarak bu tarihi enkazın son konumunu bulduklarını düşünüyor.
Luna 9, başka bir gök cismine yumuşak iniş yapan ilk insan yapımı nesne olarak tarihe geçmişti ve şimdi modern teknoloji sayesinde Ay'ın tozlu düzlüklerinde yeniden izine rastlanıyor.Luna 9'un hikayesi, aslında imkansız görünen bir başarıyı temsil ediyor.
O yıllarda pek çok bilim insanı, Ay yüzeyinin devasa bir bataklık gibi olduğunu ve üzerine inen her şeyi yutacağını düşünüyordu. 31 Ocak 1966'da fırlatılan araç, Ay yüzeyine yaklaştığında iniş kapsülünü serbest bıraktı ve kendisi güvenli bir mesafede çarparak imha oldu.
İniş kapsülü ise yüzeyde birkaç kez zıpladıktan sonra durdu ve dört adet yaprak benzeri paneli açarak dengesini sağladı.
Üzerindeki döner aynalı kamera sistemiyle, Dünya dışından çekilen ilk yüzey fotoğraflarını göndererek Ay toprağının aslında oldukça sağlam bir zemin olduğunu tüm Dünya’ya kanıtladı.
Üç gün süren bu tarihi yayının ardından bataryaları tükendi ve Luna 9, derin bir sessizliğe gömüldü.Yapay zeka Ay'ın derinliklerinde iz sürüyorSovyet yetkililerin o dönemde Pravda gazetesinde yayımladığı koordinatlar, o günün hesaplama teknikleri nedeniyle oldukça belirsizdi ve gerçek iniş alanı bu noktanın onlarca kilometre uzağında olabilirdi.
NASA’nın Ay Yörünge Keşif Aracı LRO 2009 yılından bu yana Ay yüzeyini yüksek çözünürlükle tarıyor olsa da, bu devasa veri yığını içinde küçük bir metal parçasını bulmak samanlıkta iğne aramaktan farksız bir hal aldı.
Işık açıları, gölgeler ve karmaşık zemin yapısı, insan gözünün bu kalıntıları seçmesini neredeyse imkansız hale getirdi.İşte tam bu noktada devreye “YOLO-ETA” adı verilen özel bir makine öğrenimi algoritması girdi.
Araştırmacılar, bu yapay zeka modelini insan yapımı uzay araçlarını tanıması için eğitti.
Algoritma önce bilinen iniş alanlarını başarıyla teşhis etti, ardından Luna 9’u bulmak için zorlu bir mesaiye başladı.Sonuçlar oldukça heyecan verici gözüküyor.
Yapay zeka, 7,03 Kuzey ve -64,33 Doğu koordinatları yakınlarında bir dizi insan yapımı nesne kümesi tespit etti.
Bu bölgenin topoğrafyası ve ışık yansıması, Luna 9’un 1966 yılında gönderdiği panoramik görüntülerdeki düz ufuk çizgisiyle de tam uyum gösteriyor.Bilim ekibi, bu bulgunun henüz kesin bir kanıt teşkil etmediğini ancak yeniden görüntüleme yapılması gereken en güçlü aday olduğunu belirtiyor.
Eğer Luna 9'un yeri kesinleşirse, sadece uzay tarihinin kayıp bir sayfası aydınlanmış olmayacak, aynı zamanda derin öğrenme teknolojilerinin Dünya dışı keşiflerde ne kadar etkili olabileceği de bir kez daha kanıtlanmış olacak.
