Sınırda karbon merkezde finans

Başak Nur GÖKÇAMTürk ihracatçısı için karbon artık soyut bir çevre başlığı değil; ma­liyet, rekabet ve finansmana erişim sorunlarının merke­zinde duran somut bir ekono­mik risk alanına dönüşmüş durumda.

Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ile birlikte karbon maliyeti, şir­ket bilançolarında yeni bir kırılganlık alanı yaratırken, özellikle sanayi ve enerji yo­ğun sektörlerde rekabet gü­cünü doğrudan etkileyen ya­pısal bir unsur haline geliyor.Marmara Üniversitesi İktisa­di ve İdari Bilimler Dergisi’n­de Ceran Zeynep Zafir Bahçe­kapılı tarafından yayınlanan ‘AB Sınırda Krabon Düzen­leme Mekanizmasının Tür­kiye’nin Karbon Emisyonu Yüksek Sektörlerindeki Po­tansiyel Maliyetleri’nin De­ğerlendirilmesi’ başlıklı ça­lışmasına göre CBAM kapsa­mında özellikle demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre sektörleri 2026-2034 döne­minde toplamda 10–21 milyar euro karbon maliyeti yüküyle karşı karşıya kalabilir.

Bu tab­lo, karbonun artık çevresel bir başlık değil, doğrudan ekono­mik bir parametre haline gel­diğini gösteriyor.Bu çerçevede kurulan yeni stratejik iş birlikleri, karbo­nu bir ‘uyum zorunluluğu’ ol­maktan çıkarıp finansal risk yönetimi alanına taşıma iddi­asıyla öne çıkıyor.

İstanbul’da düzenlenen basın toplantısıy­la duyurulan ortaklık, yalnız­ca iki kurum arasındaki ticari bir anlaşma olarak değil; Tür­kiye’nin karbon piyasalarına entegrasyonu, ihracat modeli ve finansal mimarisi açısın­dan yapısal bir dönüşüm ham­lesi olarak değerlendiriliyor.Yetkililerin ortak vurgusu, karbonun artık çevresel bir başlık değil, doğrudan ekono­mik bir parametre haline gel­diği yönünde.

Yeni dönemde karbon, şirketlerin bilançola­rında yönetilmesi gereken bir finansal risk kalemi olarak ko­numlanırken; fiyatlama, yatı­rım, kredi ve ihracat kararla­rının merkezine yerleşiyor.“Bu bir sistem dönüşümü”İmza töreninde konuşan SEKA Investment Yönetici Ortağı ve DEİK Türkiye–Ar­navutluk İş Konseyi Başka­nı Avukat Serhat Kısakürek, iş birliğini klasik bir yatırım anlaşmasının ötesinde ko­numlandırdı.

Kısakürek, kar­bonun artık sadece sürdü­rülebilirlik başlığıyla sınır­lı olmadığını vurgulayarak, “Karbon doğrudan bilançola­rı, ihracatı ve rekabet gücünü belirleyen bir finansal para­metreye dönüştü.

Türk şirket­lerinin karbon kaynaklı ma­liyet risklerini yönetilebilir hale getirmek, bu iş birliğinin temel hedeflerinden biri” de­ğerlendirmesinde bulundu.Kısakürek’e göre, karbo­nun regülasyon kaynaklı bir yük olmaktan çıkarılıp finan­sal yönetim alanına taşın­ması, şirketler için yeni bir ekonomik okuma biçimi an­lamına geliyor.

Bu yaklaşım, karbonu pasif bir maliyet ka­lemi olmaktan çıkararak, ak­tif şekilde yönetilebilen bir fi­nansal değişkene dönüştür­meyi hedefliyor.Regülasyondan finansal enstrümana1 Ocak itibarıyla yürürlüğe giren AB SKDM süreci, Tür­kiye açısından yalnızca tek­nik bir uyum zorunluluğu değil, aynı zamanda rekabet denkleminde yeni bir oyun alanı yaratıyor.

Karbon, artık regülasyon başlığı olmaktan çıkıp finansal risk yönetimi­nin merkezine yerleşiyor.İş birliği kapsamında şir­ketlere; karbon fiyatlarında­ki dalgalanmalara karşı hedge mekanizmaları, küresel piya­salardaki karbon sertifikala­rına doğrudan erişim imkânı ve maliyet öngörülebilirliğini artıran finansal araçların su­nulması planlanıyor.

Böylece karbon, belirsizlik üreten bir yük olmaktan çıkarılıp yöne­tilebilir bir maliyet kalemine dönüştürülmeye çalışılıyor.Bu yapı, şirketlerin karbon riskini klasik çevre uyum po­litikalarıyla değil, finansal enstrümanlar üzerinden yö­netmesini öngören yeni bir modelin altyapısını oluştu­ruyor.Türkiye 'eşik ülke' konumundaStoneX Kıdemli Başkan Yardımcısı (SVP) ve Küresel Karbon Piyasaları Başkanı Al­fredo Nicastro da Türkiye’nin küresel karbon piyasaları açı­sından stratejik bir eşik ülke olduğuna dikkat çekti.

Nicast­ro, karbon piyasalarının artık niş bir sürdürülebilirlik ala­nı olmaktan çıktığını belirte­rek, “Karbon, önümüzdeki dö­nemde emtia piyasaları kadar büyük ve belirleyici bir finan­sal alan haline gelecek.

Türki­ye bu dönüşümün merkezin­de yer alabilecek ülkelerden biri” ifadelerini kullandı.Türkiye’nin SKDM’den en fazla etkilenecek ülkeler ara­sında yer aldığını vurgulayan Nicastro, bu etkinin yalnızca bir risk değil, aynı zamanda önemli bir fırsat alanı yarattı­ğını söyledi.

Erken uyum sağ­layan ülkelerin ve şirketlerin küresel rekabet avantajı elde edeceğine dikkat çekti.Nicastro ayrıca, karbon pi­yasalarında fiyat oluşum me­kanizmalarının henüz tam olarak oturmadığını belirte­rek, bu nedenle finansal risk yönetimi araçlarının kritik önemde olduğunu ifade etti.

Geliştirilen finansal ürünle­rin, şirketlerin fiyat oynaklı­ğına karşı korunmasını hedef­lediğini söyledi.Karbon piyasaları neden finans başlığı oldu?Karbon piyasaları, sürdürülebilirlik başlığı olmaktan çıkarak küresel finans sisteminin yeni alanlarından biri haline geliyor.

Karbon, şirket bilançolarında finansal risk kalemi olarak yer alırken; yatırım kararları, kredi mekanizmaları ve şirket değerlemelerinde belirleyici rol üstleniyor.

Bu dönüşüm, karbonu çevresel bir yükümlülükten stratejik bir ekonomik araca dönüştürüyor.SKDM ve ETS ihracatı nasıl etkileyecek?SKDM ve Türkiye’nin devreye almaya hazırlandığı Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), ihracatçı açısından yalnızca yeni bir uyum sürecini değil, ticaret modelinin dönüşümünü ifade ediyor.

Karbon maliyeti, özellikle sanayi ve enerji yoğun sektörlerde doğrudan fiyatlama unsuruna dönüşüyor.

Uzmanlara göre bu süreç, karbon yönetimini çevre politikası alanından çıkararak doğrudan rekabet stratejisinin merkezine yerleştiriyor.

Erken uyum sağlayan şirketler için bu dönem bir riskten çok, sürdürülebilir rekabet avantajı yaratma fırsatı olarak görülüyor.