Haber Detayı
Sovyet mimarisinin şifresi: Neden 5 ve 9 kat
Sovyetler Birliği döneminde inşa edilen ve bugün hâlâ birçok şehrin silüetini belirleyen konut bloklarının 5 ve 9 katlı olması bir tercih değil, insan fizyolojisi, maliyet hesabı ve devlet planlamasının sonucuydu.
Eski Sovyet coğrafyasında nereye gidilse karşılaşılan, tek tip mimarinin simgesi hâline gelen apartman blokları uzun yıllardır aynı soruyu gündeme getiriyor: Neden bu binalar genellikle 5 ya da 9 katlı?
Ukrayna Ulusal Mimarlar Birliği üyesi Valentin Pogoriliy’e göre bu standart, estetik kaygılardan çok; insan bedeninin sınırları, asansör maliyetleri ve dönemin şehircilik stratejileriyle şekillendi.
Pogoriliy, Sovyet mimarisinin arkasındaki bu az bilinen detayları anlattı.heramadencilik'ten Alper Duman'ın haberine göre, Eski Sovyet coğrafyasında sıkça rastlanan ve tek tip mimarinin sembolü olan blokların kat sayıları tesadüfi değil.
Mimar Valentin Pogoriliy’e göre, dönemin “Stalinka” (1920-30’lar) ve “Kruşçevka” (1950 sonrası) olarak bilinen yapılarında kat sınırını belirleyen temel faktörler; asansör maliyeti, insan sağlığı ve şehir planlama kurallarıydı.NEDEN 5 KAT? “NEFES KESİLME SINIRI”İkinci Dünya Savaşı sonrası konut açığını kapatmak için hızla üretilen “Kruşçevka” tipi binaların 5 katlı olmasının en pratik nedeni asansör zorunluluğuydu.15 Metre Kuralı: Dönemin devlet standartları, asansörsüz bir binada insanın rahatça çıkabileceği maksimum yüksekliği yaklaşık 14-15 metre (5 kat) olarak belirlemişti.Fiziksel Kapasite: Yapılan bilimsel analizlere göre; ortalama bir insan 4. kata kadar rahat çıkabiliyor, 5. katta zorlanma başlıyor, ancak 6. ve üzerindeki katlara merdivenle çıkmak ciddi bir efor gerektiriyordu.
Bu nedenle asansör maliyetinden kaçınmak için binalar 5 katta sınırlandırıldı.NEDEN 9 KAT? “MAVİ HAT VE TEKNOLOJİ”1960 ve 70’lerde teknolojinin gelişmesi ve vinçlerin devreye girmesiyle 9 katlı binalar yaygınlaştı.Mavi Hat Sınırı: Şehir planlamasında “Mavi Hat” olarak adlandırılan ve bölgedeki maksimum yapı yüksekliğini belirleyen sınırlar, 9 katlı binaların inşasına izin verdi.Asansör Devreye Girdi: 9 katlı binalarda asansör standart hale geldi.
Sovyet mühendisliğinin sağlamlığı sayesinde, bazı 5 katlı binaların temelleri bile teorik olarak 9 katı taşıyacak güçte atılmıştı.UZMAN TAVSİYESİ: “5 KATLI BİNA DAHA AVANTAJLI”Günümüz koşullarında hangi binanın daha yaşanabilir olduğu sorusuna ise Mimar Pogoriliy şaşırtıcı bir yanıt veriyor.
Modern projelerde maliyet odaklı yaklaşımların güvenlik paylarını azalttığını belirten mimar, 5 katlı binaları daha avantajlı buluyor.
Bunun nedeni ise asansör riski. 9 katlı binalarda asansörün bozulması, elektrik kesintisi veya bakım süreçleri; yaşam kalitesini doğrudan düşürüyor.
Tek asansörlü binalarda bu durum, zamanın yüzde 10’unda “asansörsüz kalmak” anlamına gelebiliyor.Odatv.com
