İzmir’in akciğeri ve öğrenci ilçesi: Bornova’nın ismi nereden geliyor?

Binlerce yıl önce yerleşim yeri haline gelen ve pek çok uygarlığa ev sahipliği yapan Bornova, İzmir'in en kalabalık ve en gözde ilçelerinden biridir.

Doğusunda Kemalpaşa, güneyinde Buca, batısında Konak ve Bayraklı, kuzeyinde ise Manisa ili bulunur.

Ege Üniversitesi'nin ana kampüsü ve üniversite ile aynı adı taşıyan, Türkiye'nin en büyük hastanelerinden biri olan Ege Üniversitesi Hastanesi de bu ilçede bulunmaktadır.

İZMİR'İN AKCİĞERİ Bornova ilçesi; Kavaklıdere, Çiçekli, Kayadibi ve diğer semtleriyle İzmir'in akciğeri konumundadır. 1882'de belediye teşkilatı kurulan Bornova, 1 Nisan 1958'de ilçe ünvanını almıştır.

Bornova, İzmir-Aydın, İzmir-Ankara ve İzmir-Çanakkale karayolu ağının merkezinde bulunur, bu da bu ilçenin ulaşım açısından önemli bir noktada olduğunu gösterir.

BORNOVA'NIN İSMİ NEREDEN GELİYOR?

Bornova'nın isim geçmişi ile ilgili varsayımlar oldukça fazladır.

Bîrunâbat: 1970 yılında yayınlanan Bornova Kitabı'nda, yazar Cemal Saran, Bornova isminin Bîrunâbad kelimesinden türediği düşüncesi üzerine yoğunlaşıp iki varsayımda bulunmuştu.

Birinci varsayım: İran Kralı Dara İzmir'i fethi sırasında kentin dış kısmında kalan Bornova'ya 'dış şehir' anlamına gelen Bîrunâbad ismini koymuştu.

İkinci varsayım: Evliya Çelebi Seyahatnamesinde bu bölgeyi anlatırken bu şehri kuranların Bîruniler adlı bir Eti Türk boyu olduğundan bahisle buraya Bîrunâbad denildiğini ifade etmiştir.

Burunova: Mübahat Kütükoğlu ise '15 ve 16.

Asırlarda İzmir Kazası' adlı kitabında 'Bornova' adını kentin denize doğru burun şeklinde çıkıntı yapan bir yerde kurulmasına bağlar.

Öte yandan Arapzade Cevdet Bey, Burnova' kelimesinin İkonomos Seyahatnamesi'nde ifade edildiği gibi 'Burunabad' kelimesinden türediği şeklinde yorumlanmasının yanlışlığından söz eder ve kelimenin asıl şeklinin 'Burunova' olduğunu söyler.

Prinobaris: Yazar Bilge Umar'ın Lembos Manastırı'nda bulunan kayıtlardaki Prino Barys (Prino Varis)* ibaresinden yola çıkarak oluşturduğu bu teze göre, daha sonraki yüzyıllarda kayıtlara geçen isimler bu temel isimden evrilerek ortaya çıkmıştır Yukarıdaki örneklere baktığımızda Bornova coğrafyasına yerleşen her medeniyetin etkisiyle bu bölgenin isminin değişime uğradığını görürüz.

Günümüzde halk arasındaki yaygın düşünce ise Bornova isminin, Bornova'nın ovaya doğru uzanan bir burun üzerinde kurulu olması nedeniyle 'Burunova' olduğu ve o kelimenin önce 'Burnova'ya sonra da 'Bornova'ya dönüştüğüdür.