Uzmanlara göre Trump'ın uyarısı sonrası Maliki başbakan seçilirse ABD, Irak'a yaptırım uygulayabilir

Uzmanlar, ABD Başkanı Donald Trump'ın Irak'ta Nuri el-Maliki'nin başbakan adaylığına yönelik tepkisinin Bağdat'ı Amerika ile İran arasında seçim yapmaya zorladığını, Washington'ın "kabul etmeyeceği" bir adayın seçilmesi halinde diplomatik, ekonomik ve askeri alanlar dahil birçok konuda yaptırımları gündeme getirebileceğini belirtiyor.Eski Irak Başbakanı Maliki'nin adaylığını "kötü bir seçim" olarak niteleyen Trump'ın, Iraklı siyasetçinin yeniden başbakan olması halinde ABD'nin bu ülkeye yardım etmeyeceği uyarısının yankıları sürüyor.Buna rağmen Irak'ta Şii partilerin desteğini alan eski Başbakan Maliki ise adaylıkta ısrar ediyor.Irak'ta Maliki veya ABD'nin "kabul etmediği" bir adayın seçilmesi halinde Washington-Bağdat ilişkilerinin de etkilenmesi bekleniyor.Uzmanlar, Trump'ın uyarısı sonrası Maliki ya da benzer bir adayın seçilmesi durumunda ABD-Irak hattında neler olabileceğini AA muhabirine değerlendirdi.Trump'ın ikazının, "İran ile bağlara" ilişkin uyarı taşıdığı yorumuAtlantik Konseyi Kıdemli Üyesi Omar Al-Nidawi, Trump'ın uyarısının ardındaki amacın oldukça açık olduğunu, "İran ve İran destekli milislerle yakın bağları olan bir başbakanı atamayın." mesajını taşıdığını söyledi.Uyarının sertliğine rağmen Trump'ın İran'a yönelik "azami baskı" kampanyası göz önüne alındığında bunun şaşırtıcı olmadığını dile getiren Nidawi, Trump'ın müdahalesinin Maliki'nin üçüncü dönem için göreve gelmesini engelleyebileceğini ancak siyasi çıkmazın nihayetinde nasıl çözüleceğinin belirsizliğini koruduğunu belirtti.Nidawi, Trump'ın uyarısının Irak'taki İran nüfuzunu sınırlamada ne kadar etkili olabileceğine ilişkin, "İran'ın Irak'taki nüfuzu yaygın, çeşitli ve derinden yerleşik durumda, bir veya iki hükümet döneminde tek bir odak noktasına baskı uygulayarak önemli ölçüde azaltılamaz." değerlendirmesinde bulundu.İran'ın etkisini sınırlandırmak için Irak'ın siyasi, güvenlik ve yasal çerçevelerinde yapısal değişikliklerin gerektiği yorumunda bulunan Nidawi, şöyle konuştu: "(ABD'nin istemeyeceği bir adayın seçilmesi halinde) Washington'ın elinde birçok araç var.

İran çıkarlarıyla bağlantılı bireyleri ve partileri hedef alan daha agresif yaptırımlar görebiliriz.

Irak'taki birçok kişi, Washington'ın ülkenin petrol ihracatından elde edilen ABD dolarına erişimini potansiyel olarak azaltmasından da endişe duyuyor.

ABD ordusu ya da İsrail tarafından milislere karşı bir askeri eylem risk olmaya devam ediyor ve milis liderleri de bunun oldukça farkında görünüyor."Trump'ın uyarısı, Irak'ta tepki üretme riski taşıyorChatham House araştırmacısı Hayder Al-Shakeri, Trump'ın uyarısıyla Maliki'nin Washington ile elverişli bağlar sağlayıp sağlayamayacağını düşünen aktörlere de mesaj verdiğini dile getirdi.Trump'ın uyarısının Irak'ta tepkiyle karşılanması halinde dahi başbakan adaylığı için müzakereleri şekillendirebileceğini belirten Shakeri, "Trump'ın yaklaşımının yapabileceği şey, Washington'da İran'a yakın olarak algılanan adaylar için alanı daraltmak ve Irak'taki güç odaklarının dış baskıyı azaltacağını düşündükleri bir figürü seçmeleri için teşvik oluşturmaktır." diye konuştu.Shakeri, bu uyarının ters tepebilme ihtimaline ilişkin, "Risk şudur ki açık baskı, aynı zamanda milliyetçi bir tepki üretir ve İran'la bağlantılı aktörlere egemenlik hakkında yararlı bir anlatı verir.

Bu da (İran'a ait) etkiyi azaltmak yerine pozisyonları sertleştirebilir.""Maliki'ye üçüncü bir dönem vermenin maliyeti muhtemelen çok yüksek olacak"Uluslararası Kriz Grubu Irak kıdemli analisti Lahib Higel de Trump'ın tepkisi sonrası Maliki ve destekçilerinin ısrarlı olmasına rağmen bunu görmezden gelmenin de zor olacağı tahmininde bulundu.Higel, "Maliki'ye üçüncü bir dönem vermenin maliyeti, Irak siyasi elitleri ve özellikle Şii partiler için muhtemelen çok yüksek olacaktır." görüşünü paylaştı.Maliki veya ABD'nin istemediği başka bir adayın seçilmesi ihtimalini değerlendiren Higel, bu durumda bireyselleştirilmiş yaptırımlar ve ABD dolarına erişimin kısıtlanmasının, başbakanın çalışmalarını zorlaştıracak kısa vadeli eylemlerin arasında olabileceğini söyledi.Higel, uzun vadede ise ABD'nin Irak ile stratejik çerçeve anlaşmasını da yeniden gözden geçirebileceğine dikkati çekti."ABD, artık Irak'tan denge kurmasını istemiyor, netlik talep ediyor"Trump'ın Maliki'ye tepkisinin ikili ilişkilere etkisini değerlendiren Avustralya merkezli Deakin Üniversitesinden araştırma görevlisi Ali Mamouri, "Trump'ın uyarısı, Irak'ın tüm siyasi sınıfına yönelik stratejik bir sinyal olarak okunmalıdır.

Bu, sessiz diplomasiden açık koşulluluğa geçişi işaret etmektedir." dedi.Mamouri, Irak elitlerinin uzun zamandır faaliyet gösterdiği, Tahran ile Washington arasında denge iddiasında bulunurken İran etkisine işlevsel olarak yer veren "gri bölgeyi çökertmenin" de amaçlandığını söyledi.Bağdat'ın Washington'ın kabul edilemez bulduğu liderlik tercihiyle ilerlemesi halinde ABD'nin tepkilerinin dramatik veya ani olmaktan ziyade kademeli, dolaylı ve asimetrik olacağını dile getiren Mamouri, Washington'ın olası adımları arasında Irak ile diplomatik etkileşimi azaltmak, uluslararası izolasyon sinyali vermek amacıyla müttefiklerle koordinasyon sağlamak, ekonomik ve finansal baskı uygulamak gibi adımların yer alabileceğinin altını çizdi.Mamouri, böylesi bir senaryoda ABD'nin Irak'a yönelik güvenlik yaklaşımında da yeni düzenlemeye de gidebileceği yorumunda bulunarak, istihbarat paylaşımının ve güvenlik işbirliğinin sınırlandırılması, askeri yardım ve eğitimin azaltılması veya şartlandırılması, Irak'ın bir ortak yerine güvenlik riski olarak yeniden tanımlanması gibi seçeneklerin gündeme gelebileceğini kaydetti.Ali Mamouri, sözlerini şöyle tamamladı: "Trump'ın uyarısı sadece Maliki ile ilgili değil.

Irak'taki stratejik belirsizlik döneminin sona erdiğinin ilanı.

ABD, artık Irak'tan denge kurmasını istemiyor, netlik talep ediyor.

Bağdat'ın bu zorlu ortamda yol alabilecek bir liderlik üretip üretemeyeceği, sadece bir sonraki hükümeti değil Irak'ın bölgesel çatışmanın gelecek aşamasındaki konumunu da belirleyecektir."