29 Ocak 1921… Mustafa Suphi cinayetine Odatv nokta koyuyor: Kilit isim sabeyatist Vali Hamit Kapancı

Osmanlı’nın son dönemindeki Hamit (Kapancı) Bey, genelde Selanikli Kapancı ailesinden gelen, İttihat ve Terakki çevresinde etkili olmuş bir bürokrat ve siyasetçiydi.İyi eğitimli, Batı’ya özellikle İngilizlere açık, maliye ve idare konularında yetkin, Selanik burjuvazisiyle iç içe bir Osmanlı elitiydi.

İttihatçı kadrolar içinde ideolojik teorisyen değil, daha çok örgütçü ve idareci tipti.İsmi bugün çok bilinmez ama Mustafa Kemal’in Selanik ve İttihatçı yıllarındaki ilişkiler ağında “kenar ama kritik” figürlerden biriydi.Ali Fethi (Okyar) Beye yakındı.

Talat-Enver-Cemal paşalar yurt dışına kaçtığında kurulan hükümette Dahiliye Nazırı Ali Fethi Bey’in müsteşarıydı.

İngiliz Yüksek Komiseri Amiral Calthorpe Hamit Bey hakkında hep övücü konuştu.KRİTİK ANLARDA KAYIPMustafa Kemal Samsun’a çıktığında yanındaki Refet Bey aracılığıyla, İngilizler ile iyi ilişkiler içindeki Hamit Bey’in, Samsun Mutasarrıflığı’na atanmasını sağladı.Ancak, tamimin yayınlandığı Amasya toplantısı ve Sivas kongresine bizzat Mustafa Kemal tarafından davet edildiği halde gitmedi.

Aksine ailevi sorunun bahane edip İstanbul’a gitti.

İngiliz Sefareti’ni ziyaret etti.

İngilizler Hamit Bey’in Trabzon valisi olmasını istedi. 27 Ocak 1920’de ataması yapıldı.İlk icraatı, Mustafa Kemal’in, İngilizlerin el koymasını önlemek için Trabzon’daki silahların, iç Anadolu’ya gönderilmesine karşı çıkmak oldu.Ankara'da toplanacak Büyük Millet Meclisi/BMM toplantısına gönderilecek milletvekillerinin seçilmesine de engel olmaya çalıştı.Daha sonra BMM’den gelen, emperyalizmin yabancı finans kurumları Duyun-u Umumiye ve Osmanlı Bankası gelirlerine el koyma kararını da uygulamadı.ATATÜRK İLE AYRILIK KONUSUİngilizlere yakın Hamit Bey, sıkı bir anti komünistti.

Mustafa Kemal’in Sovyetler ile ilişkisine karşıydı.Her fırsatta komünizm aleyhine konuştu, “İstiklal “gibi gazetelerde bu konuda makaleler yazdı.Bolşevik Devrimi’ni “mülkiyet düzenine tehdit“ ve özellikle Selanik kökenli burjuva elit için “kırmızı alarm” olarak belirtti.Sovyetler ile yakınlaşmayı taktik işbirliği olarak bile riskli gördü.

İdeolojik sızmanın kaçınılmaz olacağını yazdı.

Bu yüzden Sovyet elçiliği çevresi, Halk İştirakiyun Fırkası, Yeşil Ordu, Türkiye Komünist Fırkası gibi sol yapıların doğrudan karşısında durdu.“Garplılardan kopamayız” diyordu.Aslında Hamit Bey, Milli Mücadele’ye karşı değildi ama nasıl kazanılacağı konusunda Mustafa Kemal’le ayrı düşünüyordu.

Örtülü bir “mandacı” idi.Mustafa Kemal için ise Sovyetler “İdeoloji değil, jeopolitik denge unsuru idi.” Başka gerçekçi müttefik yoktu.

Sovyet desteği demek; silah, altın, diplomatik nefesti…DÖNÜM TARİHİAnkara Hükümeti 3 Eylül 1920 tarihinde, İngilizlerle dolaylı temas ve yoklama görüşmelerine başladı.Bu, iki anlama geliyordu:-Ankara artık tek eksenli (Sovyetlere yaslanan) bir çizgide gitmeyecekti.-Mustafa Kemal’in “denge siyaseti” Doğu - Batı şeklinde somutlaşacaktı.Bu sebeple, “Komünist” Nazım (Resmor) Meclis'te Dahiye Nazırlığına seçilmesine rağmen tasfiye edildi.

Yerine İngilizlere yakın Refet Bey getirildi.İşte bu nokta, Hamit Bey gibi isimler için oyun değiştirici oldu!Ankara’da bu köklü politik değişiklik yaşanırken Türkiye Komünist Partisi lideri Mustafa Suphi ve arkadaşları Anadolu Devrimi’ne destek için Türkiye’ye geldi.Kars ve Erzurum’da kışkırtılan halkın tepkisiyle karşılaştılar. 1921 yılının 28 Ocak'ı 29'a bağlayan gece 14 yoldaşı ile birlikte Trabzon'dan Sovyetler'e geri gönderilmek için bindirildikleri teknede, Kayıkçılar Kahyası Yahya Kaptan tarafından öldürüldüler, kimsenin cansız bedeni bulunamadı.Şark Cephesi Komutanı Kazım Karabekir, Trabzon Valisi Hamit Bey’i yazılı uyarmasına rağmen bu cinayet nasıl işlendi?

Normal şartlarda askeri otoritenin bu uyarısı, idareyi durdurmaya yeterdi, ama durmadı.

Neden?Moskova ile dengeyi korumaya çalışan, açık bir iç kriz yaratmak istemeyen Kazım Karabekir’e şu yanıtı yazdı Hamit Bey:-“Dünyanın mihverini değiştirecek bir inkılaba azmedenlerin, o inkılabın icaplarına boyun eğmeleri tabiidir.”Yani diyor ki “Büyük bir devrim yapıyorsak, bu yolda olağan hukuk ve insani sınırlar geçici olarak askıya alınabilir!”Hamit Bey durdurabilecek konumdaydı.

Vali olarak liman, kolluk, Jandarma üzerinde yetkisi vardı.

Kazım Karabekir’in yazılı uyarısına rağmen güvenlik sağlanmadı, sevk güvenli biçimde yapılmadı, risk bilindiği hâlde önlem alınmadı.Bu artık ihmal değil, bilinçli tercihti.Vali yargılanmadı ama kısa süre sonra görevden alındı.

BMM 5.

Daire’ye yani kızak bir bürokratik göreve çekildi.

Yedi yıl sonra da 50 yaşında vefat etti.Mustafa Suphi ve arkadaşlarının katledilmesinde Trabzon valisi Hamit (Kapancı) Bey rolü üzerinde hiç durulmadı.Odatv.com