Davos’un 'diyalog ruhu'na Trump etkisi

Harvard Üniversitesi Afrika Çalışmaları Merkezi Araştırma Görevlisi Hippolyte FofackABD Başkanı Donald Trump, kısmen kendini küresel elit­lere karşı konumlandırarak ikti­dara yükseldi.

Şövalye ruhu taşı­yan bu hamle sayesinde de Dün­ya Ekonomik Forumu’na (WEF) yıldız konuk statüsüyle katıldı.

Gezegeni tam gaz dönüşü olma­yan bir yola çıkaran Trump yü­zünden WEF delegeleri, geçmiş­te yaptığı gibi adil vergilendirme, sürdürülebilirlik, sosyal adalet ve enerji geçişi gibi konuları tartış­mak yerine, Trump'a boyun eğ­di.

Son bir aydaki ABD kararları dahi bu boyun eğişi destekler ni­telikte…Trump, sadece son bir ayda 66 uluslararası kuruluştan ABD’nin desteğini çekti.

Bunlar arasın­da dünyanın en önemli ve en es­ki iklim kurumu da yer alıyor.

BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) ve iklim değişikliğiyle ilgili bilime lider­lik eden 38 yıllık BM Hükümet­lerarası İklim Değişikliği Pane­li, Trump’ın kaos ruhuna kurban edildi.

Bir yıldan fazla süren bu kadar boş yıkım ve “önce Ameri­ka” söylemi nedeniyle çok taraflı­lığın can damarı olan güven aşın­dı, parçalanma riskini artırdı ve istikrarsızlığı körükledi.

Bu etki­leri azaltmak, küresel büyümeyi sürdürmek ve ortak refahı teşvik etmek için WEF, bu yılki toplan­tının teması olarak “Diyalog Ru­hunu” seçti.Diyalog, anlaşmazlıkları çöz­mek, çatışmaların tırmanması­nı önlemek için elbette gerekli.

WEF'in Davos öncesi anketine göre, önümüzdeki on yılın en cid­di riskleri iklim acil durumuyla ilgili.

Ancak Trump'ın katılımını sağlamak için WEF, enerji geçişi ve iklim değişikliği gibi son dere­ce kritik konulardan kaçınmayı kabul etti.

Demek ki diyalog ruhu Donald Trump’a kadarmış.İklim değişikliği konusundaki sessizlik hem alaycı hem de şa­şırtıcı değil.

Trump'ın ikinci dö­nemindeki ilk adımlarından bi­ri, ABD'yi Paris iklim Anlaşma­sı’ndan çekmek oldu.

Yönetimi daha sonra ABD iklim politika­sını tersine çevirmek ve fosil ya­kıt üretimini artırmak için büyük bir kampanya başlattı.

Bu, açık deniz rüzgar çiftliklerinin inşa­sının durdurulması, yenilenebi­lir enerji projeleri için fonların kesilmesi ve enerji santralleri ile araçlardan kaynaklanan sera ga­zı emisyonlarına yönelik federal sınırların kaldırılması gibi çalış­maları da içeriyor.Dönüşü ve çözümü olmayan sorunlarTüm bunlar yetmiyormuş gibi Trump'ın "Ulusal Enerji Acil Du­rumu" ise yerli fosil yakıt üreti­minin genişletilmesine izin ver­di.

Bu politika, 2024 yılında küre­sel elektrik üretiminin yaklaşık üçte birini oluşturan yenilenebi­lir enerjiye geçişteki ilerlemeyi tersine çevirebilir.

Dünyanın en büyük tarihsel ve güncel emisyo­nu olan ABD ekonomisinin fosil yakıtlara olan bağımlılığı herkesi etkiliyor.

Bu durum trilyonlarca dolarlık hasara yol açacak, daha yoksul ülkeleri orantısız şekilde etkileyecek. 1,5°C eşiğini aşmak, dünya sistemlerinde geri dönü­şü olmayan değişiklikler riskini önemli ölçüde artırır.

Çünkü ik­lim dönüm noktaları aşıldığın­da, geri dönüşü mümkün olma­yan kendi kendini güçlendiren süreçler aktive edilir; sıcaklıklar daha sonra düşse bile soruna ça­re bulunamaz.Bu dönüm noktalarından bi­ri, Batı Antarktika Buz Tabaka­sı'nın çöküşü ve bu da küresel de­niz seviyelerini yaklaşık 13 feet yükseltecek.

Böylesine büyük bir yükseliş, kıyı şeritlerini kalı­cı olarak değiştirir ve alçak top­lulukları ile ada ülkelerini teh­dit eder.

Benzer şekilde, 1,5°C hedefinin aşılması permafros­tun çözülmesini hızlandırır ve atmosfere büyük miktarda kar­bondioksit ve metan salınır.

Yani küresel ısınma tavan yapar.Ekosistemler de gezegenin ısınma oranı 1,5°C'yi aştığında geri dönüşü olmayan kayıplar­la karşı karşıya kalıyor.

Mercan resiflerinin bu sıcaklıkta yüzde 70-90 azalması öngörülürken, dünyanın en büyük karbon yu­tucularından biri olan Amazon Yağmur Ormanı, karbon kayna­ğına dönüşme riski taşıyor.

De­ğişiklikler aynı zamanda derin toplumsal sonuçlar doğurabilir.

Örneğin deniz seviyesinin yük­selmesi, kıyı yerleşimlerini, ta­rım arazilerini ve tatlı su kaynak­larını yok edebilir, toplulukları yerinden edebilir ve kültürel mi­rası yok edebilir.Belki de en önemlisi, 1,5°C'yi aşmak, gelecek nesilleri daha yüksek iklim riskleri ve daha az adaptasyon seçeneği olan bir ge­zegeni yönetmeye kilitler.

Bugün düşünülen bilimden uzak eylem­ler; enerji kaynaklarını çeşitlen­dirmenin ötesinde, enerji geçi­şini sürdürmenin bile sonunu getirebilir.

Trump'ı memnun et­mek ve petrol takıntısını espri et­mek için bu gerçeği görmezden gelmek, küresel ve nesiller arası sonuçları olan tehlikeli bir oyu­nunun vücut bulması anlamına geliyor.İklim değişikliği konusunda harekete geçme penceresi dara­lırken, küresel düzen parçalan­maya devam ederken, diyalog iş­birliğini teşvik etmeli, kolektif problem çözmeyi güçlendirme­li, eşitlik ve adaleti vurgulamalı.

Emisyon azaltımı, uyum ve iklim finansmanı konusundaki karar­lar, ülkeler ve toplumlar içinde sorumluluk, adalet ve yük pay­laşımı gibi soruları doğal olarak gündeme getirir.

Fakat WEF, tar­tışmanın şartlarını Trump'a be­lirlemesine izin vererek güvenlik ve uzun vadeli sürdürülebilirlik yerine rahatlığı tercih etmiş gö­rünüyor.