Mardin’in ihracatındaki kayıp yumurta ile büyüyor

Geçtiğimiz yıl mayıs ayında tüm dünyada etkili olan kuş gribi ne­deniyle yumurta arzında yaşa­nabilecek azalış ve buna bağlı olarak yurt içi fiyatlarda oluşa­bilecek artışı engellemek ama­cıyla sofralık yumurta ihracatı­na getirilen kısıtlamalar, Mar­din’de üretim yapan yumurta üreticilerini olumsuz etkili­yor.Ürün arzındaki artışa rağ­men ihracat kısıtlamalarının devam etmesi yurt içi fiyatla­rı düşürürken, ihracattaki ko­ta sınırlamaları nedeniyle sek­tör kapasite artışı yatırımlarını durdurdu.

Son yıllarda hayata geçirilen 10 modern tesis ya­tırımıyla yumurta sektöründe önemli bir üretim merkezi olma yolunda ilerleyen Mardin’deki, üreticiler de yeni tesis yatırım­larını rafa kaldırdı.Mardin Ti­caret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hatip Çelik, gı­da enflasyonunu dengelemek ve yumurta arzını güçlendir­mek amacıyla hayata geçirilen sofralık yumurta ihracatına yö­nelik kısıtlamaların bir an önce kaldırılması çağrısında bulun­du.

Uygulanan kısıtlamaların Mardin’deki yumurta üretici­lerinin sürdürülebilir büyüme yatırımlarının önüne geçtiğine dikkat çeken Hatip Çelik, şun­ları söyledi: “Yaklaşık üç kıtaya yumurta ihraç eden firmaları­mız, Dubai başta olmak üzere Orta Doğu ve Afrika’daki söz­leşmelerini bir bir kaybediyor.Getirilen kotalar ihracat kanal­larımızda daralma yaratırken, iç piyasada ürün fazlası ile karşı karşıya kalan sektörümüz bu­gün neredeyse maliyetine tica­ret yapıyor.

Sektörümüzün sür­dürülebilir büyümesinin de­vamı için yumurta ihracatına yönelik uygulanan kısıtlamala­rın bir an önce kaldırılmasını bekliyoruz.”“Mevzuatlarda sınır illerinin özel ihracat ihtiyaçları göz önüne alınmalı”Mardin’deki yumurta çift­liklerinin sayısının son 5 yılda hızlı bir artış ivmesi yakaladı­ğını kaydeden Hatip Çelik, üre­ticilerin iç piyasa fiyat istikra­rının korunmasının önemine dikkat çektiğini, ancak ihraca­tın kısıtlanması yerine öngö­rülebilir, hızlı ve sürdürülebi­lir bir ihracat modeli oluşturul­masını beklediklerini söyledi.Kayıtlı ihracat uygulamasının bürokratik süreçleri uzattığını ve sipariş teslim sürelerini zor­laştırdığını ifade eden Başkan Çelik, “Uygulanan kotalar fir­malarımızın uluslararası alıcı­lar nezdinde güven kaybına yol açıyor.

Başta Ticaret Bakanlığı olmak üzere ilgili tüm kurum­ların, Mardin gibi üretim üssü olma yolunda ilerleyen sınır il­lerinin özel ihracat koşulları­nı dikkate alarak düzenleme­leri yeniden gözden geçirmesi talep ediyoruz.

Zira Mardin’de büyük ölçekli üretim yapan 10 yumurta çiftliğimiz var.

Kentin günlük yumurta üretim kapasi­tesi 1 milyon adede kadar geri­ledi.Şehrimizde aktif yumur­ta üreten kanatlı hayvan sayı­sı, geçtiğimiz yıla oranla yüzde 16 azaldı. 2024 yılında 2 milyon 887 bin 696 olan kanatlı hayvan sayımız, 2025 yılında 2 milyon 425 bin 177 adede geriledi.

Fir­malarımız boş kümesleri olma­sına rağmen ticari istikrarsızlık nedeniyle damızlık hayvan ya­tırımlarını yapmıyor.

Kümesler boş kalırken kırsaldaki değer zincirimiz de zarar görüyor”Sektör, kısıtlamalar nedeniyle DFİF muafiyet avantajını kullanamıyorTicaret Bakanlığı’nın geçti­ğimiz temmuz ayında yaptığı düzenlemeyle sofralık yumur­ta ihracatında uygulanmakta olan Destekleme ve Fiyat İstik­rar Fonu (DFİF) kesintisine ge­tirilen muafiyetlerin ihracatçı­lara önemli bir rekabet avanta­jı sağladığını ifade eden Hatip Çelik, şöyle devam etti: “Söz ko­nusu karar, ihracatçıların ma­liyetlerini kısmen düşürerek rekabet gücünü artırdı.

Ancak ihracata getirilen kayıtlı ticaret ve izin süreçlerinin devam et­mesi nedeniyle temel sorun çö­zülemedi.Mardin’de son yıllar­da yapılan modern kümes ya­tırımlarıyla yumurta üretimi önemli ölçüde artarken, ihraca­tın sınırlandırılması bu üretim kapasitesinin etkin kullanıl­masını engelliyor.

Ürün fazla­lığı nedeniyle oluşan fiyat bas­kısı işletmelerin nakit akışını olumsuz etkilerken, birçok fir­ma kapasite düşürme yoluna gitti.

Yeni kümes yatırımları ve genişleme projeleri ise belirsiz­lik nedeniyle rafa kaldırıldı.”“Kısıtlamalar, kırsal kalkınma hızını yavaşlatıyor”Yaşanan sürecin yalnızca yumurta firmalarını değil, Mardin’deki istihdamı, yem tedarik zincirini ve tarıma dayalı sanayi ekosistemini de olumsuz etkilediğine dikkat çeken Hatip Çelik, şunları söyledi: “Kırsal alanlarda faaliyet gösteren yumurta çiftliklerimiz bölge ekonomisi açısından stratejik öneme sahiptir.Bu işletmeler yalnızca yumurta üretimi yapmıyor; yem üreticilerinden nakliyecilere, ambalaj ve paketleme tesislerinden veteriner hizmetlerine kadar geniş bir ekosistemi ayakta tutuyor.

Üretimde yaşanan her daralma, doğrudan istihdam kaybına ve kırsalda gelir azalmasına yol açıyor.

Mevcut belirsizlik ortamı devam ederse, Mardin’de son yıllarda oluşturulan tarımsal üretim altyapısının ve kırsal kalkınma kazanımlarının zarar görmesinden endişe ediyoruz.”